Posts tonen met het label In het nieuws. Alle posts tonen
Posts tonen met het label In het nieuws. Alle posts tonen

vrijdag 24 april 2015

Melk doet ook een koning goed


Waar koningin Máxima 's ochtends aan haar glaasje jus nipt, drinkt koning Willem-Alexander melk, vertelde hij tijdens het ontbijt van de Koningsspelen. "Want ik ben een Nederlander", gaf hij als verklaring. Voor ons is het op deze vrijdag-advertentiedag maar een klein stapje naar... Joris Driepinter.


Willem-Alexander is duidelijk een kind van de jaren zestig want dat waren de hoogtijdagen van Joris Driepinter, een personage dat verscheen in reclamefilmpjes voor melk. Bedacht door Dimitri Frenkel Frank en getekend door een Deens ontwerper. Joris werd in die tijd - en ook in de jaren zeventig - behoorlijk populair. Er verschenen strips en verhalenboeken over dit jongetje. Dankzij zijn dagelijkse inname van melk was Joris Driepinter tot bijna alles in staat. Het optillen van een olifant/schip/trein was geen enkele moeite voor hem.


En soms komen lijntjes dan weer mooi samen. De bedenker van de verhalen van Joris Driepinter is Mies Bouhuys. En juist zij zette zich jarenlang in voor de Dwaze Moeders in Argentinië en verzette zich scherp tegen de aanwezigheid van Jorge Zorreguieta bij... het huwelijk van zijn dochter Máxima en Willem-Alexander in 2002.

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Melk rondbrengen in Vught
- Melk venten

dinsdag 15 april 2014

Biografie als tijdsbeeld: Rob van Roosbroeck

...Rob van Roosbroeck...
Het verdriet van België gaat over de omstreden historicus Rob van Roosbroeck - en enkelen van zijn tijdgenoten. Van Roosbroeck (1898-1988) groeit op in Antwerpen. Nadat hij na de Eerste Wereldoorlog wordt ontslagen als leraar, weet hij zich vervolgens op te werken tot één van de meest veelbelovende en productieve Vlaamse historici van het interbellum. Totdat de Tweede Wereldoorlog uitbreekt.

Tijdens de bezetting sluit Van Roosbroeck zich aan bij de Vlaamse SS. In die functie wordt hij onderwijsschepen van Groot-Antwerpen en hoogleraar aan de universiteit van Gent. Na de oorlog leeft Van Roosbroeck een paar jaar ondergedoken in Antwerpen; hij is dan inmiddels ter dood veroordeeld. In 1947 ontkomt hij naar Nederland. Onder talrijke pseudoniemen publiceert hij in Vlaamse dag- en weekbladen. Hij schrijft verscheidene historische studies. Van Roosbroeck overlijdt in 1988 in het Noord-Brabantse Oosterhout.

Armand van Nimmen schreef een indrukwekkende biografie over deze intrigerende man. Voor de totstandkoming van zijn boek reisde hij naar een groot aantal archieven en kwam zo onder meer ook bij het BHIC. Van Nimmen bekeek daar onder meer archiefstukken van het Zwart en Nationaal Front en de Vlaamse Beweging. Stukken die niet openbaar zijn maar die met een ontheffing - waarbij de onderzoeker akkoord gaat zich aan bepaalde voorwaarden te houden - wel kunnen worden ingezien.

Deze biografie blijft echter niet beperkt tot het leven van Rob van Roosbroeck, maar schildert ook de woelige tijden waarin bekende figuren zoals Jan-Albert Goris, Herman Vos en Lode Baekelmans, maar ook Cyriel Verschaeve en Jef Van de Wiele zijn pad kruisten. Op die manier krijgt de lezer een genuanceerd beeld hoe Van Roosbroeck ideologisch evolueerde van een linkse, pacifistische instelling tot een rechtse overtuiging, om zich tijdens de Tweede Wereldoorlog in de collaboratie te storten.

Voor het eerst wordt hier licht geworpen op de omstandigheden waarin Van Roosbroeck ondergedoken leefde en om den brode bleef publiceren onder verschillende schuilnamen. Ook zijn heropstanding als historicus in Vlaanderen, die grotendeels te danken was aan de steun van een aantal Duitse historici, komt uitgebreid aan bod.

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Een irritante lastpak en nog fout ook
- Leven naast het kamp

vrijdag 28 maart 2014

"Zet de klok mitsdien een uur terug"

...uit archief gemeentebestuur Erp, 1930-1970...
Komend weekend gaat de klok een uur vooruit; het begin van ruim een half jaar zomertijd. In Nederland verzetten we de klok sinds 1977 - met als directe aanleiding de oliecrisis - maar ook lang daarvóór werd er aan de wijzers gedraaid.

Het lijkt nu vrijwel ondenkbaar maar begin vorige eeuw werd er niet zo op een minuutje of wat gekeken. Of zelfs op een uurtje. Diverse regio's in Nederland hielden er hun eigen tijdrekening op na, gebaseerd op de stand van de zon. In de praktijk leverde dat nauwelijks problemen op want zolang iedereen zich in zijn eigen beperkte omgeving bewoog, merkte niemand dat het aan de andere kant van Nederland een uur later was. Hoe langzamer het leven, hoe minder behoefte aan een standaardtijd.

Maar met de komst van de trein werd dit wél een probleem. Met de trein van Amsterdam naar Haarlem waar alweer een andere tijdzone gold; dat was lastig. Spoorwegboekjes stonden vol bijna wiskundige formules om ervoor te zorgen dat passagiers enig idee hadden hoe laat zo moesten opstappen en hoe laat ze zouden arriveren. Er werd zelfs een speciale stationstijd ingevoerd die alleen geldig was in de trein en op het station. Eenmaal buiten kon het zomaar weer een half uurtje eerder zijn. Of later, als je goed keek naar de stand van de zon.

De invoering van een uniforme tijd - op 1 mei 1909 - maakte hieraan een einde. Nederland was hiermee één van de laatste West-Europese landen die deze wettelijk geregelde tijdrekening instelde. Duitsland begon in 1916 met de zomertijd - om kolen te besparen - en Nederland nam deze tijdrekening over. Ook na WOI bleef de zomer- en wintertijd van kracht. Pas na WOII werd deze regeling afgeschaft om in 1977 opnieuw op te duiken. Tijdens de oorlogsjaren (van WOII) werd menig brief geschreven over de zomertijd, zo zien we onder meer in het archief van het gemeentebestuur van Erp, 1930-1970. Zo zien we een brief van de Secretaris-Generaal, van september 1940, dat "de vervroeging van den thans in Nederland geldenden Duitschen tijd met één uur zal eindigen op 6 October as voorsmiddags 3 uur. Op dat tijdstip zullen mitsdien de klokken één uur worden teruggezet."

In maart 1945 zien we een brief van de staf van het Militair gezag dat "Door de Regeering is bepaald - zulks in overleg met Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force Mission dat op 2 April 1945 te 2 uur 's ochtends de zomertijd zal worden ingevoerd, d.w.z. dat op dit uur vooruit, dus op 3 uur, zal worden verzet."



Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Zomertijd
- Het verhaal van de Haan

maandag 24 februari 2014

Los het raadsel op van deze foto's

...foto's Daan Scholte (stadsarchief Oss)...
Bij het Stadsarchief Oss zijn prachtige foto's te zien van persfotograaf Daan Scholte. Luciën Bressers van Udenarchief nam een kijkje en kwam terug met een vraag. Waar stond persfotograaf Daan Scholte op het moment toen hij deze drie foto's maakte?

...wie kan de locatie thuisbrengen?...
Het Udenarchief houdt zich onder meer bezig met oude foto's van Uden. Luciën Bressers stelt dat deze drie foto's ten onrechte worden toegeschreven aan Uden. Maar waar dan wel? Wie weet meer of herkent één van de drie situaties? Als je de foto's naast elkaar legt, sluiten ze op elkaar aan.
...wil je de foto groter zien? Klik dan op de foto...
Rotterdammer Daan Scholte (1907-1973) kwam al in voor de Tweede Wereldoorlog in het Maasland terecht. Na de oorlog vestigde hij zich daar met zijn vrouw. Scholte fotografeerde enorm veel, als freelancer maar ook als persfotograaf. Omdat hij in een breed gebied actief was, kunnen de foto's uit verschillende windstreken komen. Maar het Maasland lijkt daarbij het meest voor de hand te liggen.

Al eerder verscheen een fotoboek met materiaal van Scholte en nog deze week kunnen liefhebbers zich inschrijven voor het tweede deel. Wij zijn nu vooral benieuwd naar meer informatie over bovenstaande foto's. Wie helpt dit raadsel op te lossen?

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Foto's van veranderend Oss (1947-1966)
- De Arendstraat

maandag 17 februari 2014

Van domineehuis tot Van Goghhuis

…een brief van de hand van Van Gogh...
De oude pastorie aan de Berg in Nuenen bestaat 250 jaar. Dit monumentale pand staat vooral bekend als Van Goghhuis maar kent in al die jaren natuurlijk veel meer bewoners. Peter van Overbruggen en Jos Thielemans schreven hierover het boek 'Van domineehuis tot Van Goghhuis. 250 jaar pastorie Nuenen en haar bewoners.' 

Behalve Vincent van Gogh, die het huis wereldberoemd maakte, zijn er meer spraakmakende bewoners geweest: dominee Stephanus Hanewinckel, Bart de Ligt maar ook kunstenaars als Nico Eekman, Henri van der Waals en dominee-kunstenaar Ruud Bartlema. Een huis met veel historie dus want hoewel de bouw en restauratie van het pand ook aan de orde komen, vormt het verhaal van de bewoners de rode draad. De Nuenense periode van het gezin Van Gogh komt uitvoerig aan de orde en geïllustreerd met afbeeldingen van Vincents werk van huis en tuin. Het boek is vanaf 22 maart te koop in De Regenboog in Nuenen en meer informatie vind je via www.pastorieboek.nl

…ontdekt bij het BHIC...
Nu besteden we in dit blog graag aandacht aan dergelijke mooie boekwerken maar Vincent van Gogh neemt bij het BHIC een speciaal plekje in. Dat komt onder meer door de brief die nog niet zo lang geleden opdook in onze archieven. Het gaat om een brief uit 1872 van de jonge Vincent van Gogh aan de verzamelaar Hendrik Verzijl te Helvoirt, ontdekt door Fieke Pabst van het Van Gogh Museum.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Een echte Van Gogh in je handen
- Vincent van Gogh in Helvoirt
- Reizen door de Meierij

woensdag 5 februari 2014

Met minstens 10 broers en zussen aan tafel

...groot gezin uit Nuland...
Het Noordbrabants Museum in Den Bosch verzamelt spullen die herinneren aan de tijd van grote gezinnen. De spullen en beeldmateriaal zijn bedoeld voor een tentoonstelling die in het najaar wordt gehouden.

Het museum kreeg onder meer een grote eettafel aangeboden waaraan 16 gezinsleden passen. Ook is er een wieg aangeboden die door een grote familie is gebruikt voor elke pasgeboren baby. Projectleider Ad van Pinxteren zoekt nog naar oude kleertjes die door veel kinderen zijn gedragen en zelfgemaakt speelgoed dat door vele kinderhandjes is gegaan. Voor alle duidelijkheid: het museum léént de spullen. 
...kinderen uit één gezin in Oploo...
Het Noordbrabants Museum wil in de tentoonstelling het beeld nuanceren dat grote gezinnen vroeger typisch Brabants of katholiek fenomeen waren. Overigens zoekt het museum spullen van gezinnen van één vader en één moeder. Jammer want we hebben toch nog een prachtverhaal in de aanbieding: over het 24ste kind in Mill. 
...in Gassel op een rijtje...
"We hadden een lange houten tafel en daaraan zaten we. Op banken natuurlijk want zoveel stoelen waren er niet. 's Ochtends werd er spek gebakken en daar sopten we onze boterham in. En 's avonds de aardappelen", vertelde het 24ste kind ons. Maar eerlijk is eerlijk; deze 24 kinderen kwamen uit een gezin van één vader en drie moeders (de eerste twee moeders overleden eerder). En behalve verhalen hebben we ook veel foto's van kinderrijke gezinnen, liefst op een rijtje, van groot naar klein.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Het verhaal van het 24ste kind
- Kinderzegen

maandag 3 februari 2014

Briljantste leerling kwam uit Lith

...De Jong tekende ook de Mariakapel in Grave...
Wie van Heesch naar Grave rijdt, is het vast ooit opgevallen: het opmerkelijke woonhuis langs de weg van architect Jan de Jong. Over deze bijzondere man is in het Graafs Museum tot en met 2 maart een tentoonstelling te bezichtigen.

De Jong, geboren in Lith, staat bekend als de briljantste leerling van de benedictijner monnik-architect dom Hans van der Laan (1904-1991), wereldberoemd vanwege zijn architectuurtheorie rondom het ‘plastische getal’. De stad Grave heeft in De Jongs oeuvre een speciale plaats, omdat het een staalkaart omvat van zijn werk. In Grave bouwde De Jong zijn eerste woningbouw, in het Blauwe en het Rode Dorp. Later drukte hij zijn stempel op de binnenstad met zorgvuldige stadsvernieuwingsprojecten. Vooral dit latere werk toont hoe De Jong de architectonische harmonieleer van dom Hans Van der Laan met eigen inzichten verrijkte. Bekende ontwerpen van De Jong in Grave zijn de herenhuizen aan de Hoofschestraat, woningen aan de Gasthuisstraat en een huis met binnenplaats aan de Maasstraat. 

De tentoonstelling geeft in kort bestek inzicht in leven en loopbaan van De Jong. Alle Graafse projecten krijgen ruime aandacht, van meerdere zijn de originele bouwtekeningen te zien. Daarnaast wordt inzicht gegeven in de architectuurtheorie waaraan De Jong zijn hart verpandde. Zo is er lesmateriaal aanwezig waarmee het plastische getal inzichtelijk werd gemaakt. Speciale aandacht ook krijgt het woonhuis van De Jong, het Jan de Jong-huis in Schaijk, dat hij zelf als zijn meesterproeve beschouwde.

Graafs Museum (St. Elizabethstraat 10A te Grave) is open van woensdag tot en met zondag van 14 tot 17 uur. Meer info via www.graafsmuseum.nl

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

woensdag 29 januari 2014

Archiefstukken om je billen mee af te vegen

...restauratie van aangetaste archieven...
Papiervisjes zijn berucht, brand al evenzeer en ook wateroverlast vormt een ernstige bedreiging voor al onze kostbare archiefstukken. Maar als archiefstuk roemloos eindigen in de toiletpot, dat is nieuw. Pieter Huistra schreef onlangs op de site Cultuurgeschiedenis.be over deze 'onwelriekende affaire uit 1888' die plaatsvond in Noord-Brabant.

Het verhaal begint in 1887 en komt onder ogen van ambtenaar jonkheer Victor de Stuers. De Stuers staat bekend om zijn strijd voor behoud en beheer van erfgoed: van bouwwerk tot archiefstuk. En daarover schrijft De Stuers: "Men verhaalt mij dat ten vorigen jare een register uit uw archief, uitgeleend aan een lid van de Commissie der Vicarien, in de woning van laatstgenoemde geworpen is op het heimelijk gemak en gedeeltelijk zelfs in den beerput, en dat dit gedeelte wel weder geheel of ten deele is tevoorschijn gebracht, doch natuurlijk in uiterst gehavenden toestand aan 's Rijks archiefdepot is terugbezorgd."
...De Stuers zoekt de kwestie over dit 'privaat-leven' tot op de bodem uit... 
Met andere woorden: een geleend archiefstuk is wel teruggebracht, maar pas nadat het als toiletpapier is gebruikt. De Stuers gaat op onderzoek en stuit op archivaris Bondam. Bondam staat bekend om zijn zorgvuldigheid die zo ver gaat dat hij de concierge instrueert enkel 'Zweedse lucifers' te gebruiken, in verband met brandgevaar. Toch gaat het onder zijn toeziend oog mis, alhoewel het volgens Bondam wel meevalt. Er was een register teruggebracht met een gescheurd schutblad maar na herstel zou er geen schade meer zijn geweest. Wil je het hele verhaal lezen, klik dan hier.

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Cold case archiefkraak
- Middeleeuwse stukken op de bakfiets

woensdag 22 januari 2014

Buurten met boeren en buitenlui

...aan het werk in Landhorst...

'Buiten zit van binnen' is het thema van de Brabantse Erfgoed Biënnale. In het kader daarvan heeft Erfgoed Brabant een portrettenserie gemaakt van Brabanders die iets hebben met de grond waarop ze wonen, leven en werken. In deze blog aandacht voor één van die afleveringen, namelijk die over Landhorst.

Even een flinke stap terug in de tijd. Midden in de Peel ligt Landhorst, een soort niemandsland. Het gebied was eigendom van de Heer van Cuijk, die deze barre vlakte, waar slechts wolven en struikrovers huisden, verdeelde onder de nabijgelegen gemeenten Beers, Beugen, Cuijk, Haps, Wanroij en Oploo. De plek waar later de dorpskern van Landhorst zou komen, viel vanaf toen grotendeels onder Wanroij en voor een stukje onder Beugen (de Beugense hei). In Wanroij had men het over de Wanroijse Peel. In de twintigste eeuw ontstond hier een echt ontginningsdorp.

Maar de start is niet al te veel rooskleurig. "Het is niks en het wordt niks...", zou burgemeester Cornelissen gezegd hebben. Ook zijn opvolger, burgemeester Smulders, sprak na de oorlog over Landhorst als een ”ongewenst kind dat er nooit had mogen komen.” Maar dat ligt nu allemaal lang achter ons. Landhorst heeft zich ontwikkeld tot een kerkdorp van ongeveer 750 inwoners met diverse interessante bedrijven. Zoals het melkveebedrijf van de familie De Kleijne. Ze houden een melkveebedrijf compleet met melkrobot. Toch komt opa De Kleijne nog elke dag naar de boerderij van zijn oudste zoon om wat koeien machinaal te melken. Een familieportret uit dit ontginningsdorp vind je hier (vanaf pagina 19).

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Licht aan Landhorst
- Echtpaar de Win: beroemd in heel Landhorst

maandag 6 januari 2014

Geboren: Caspar, Melchior en Balthazar

...de drie broertjes in het bevolkingsregister Uden...

Caspar, Melchior en Balthazar staan bekend als de Drie Koningen, de Wijzen uit het oosten die een opgaande ster zagen en daarop de koning van de Joden gingen zoeken. Maar collega Mariet kwam deze drie óók tegen. En wel in het bevolkingsregister van Uden.

Het gezin van Berkel uit Uden kreeg in augustus 1887 een drieling. De ouders gaven hun drie jongens bijzondere namen mee: Caspar, Melchior en Balthazar. Bijzondere namen maar de broertjes zijn niet lang samen. Caspar overlijdt op 29 december 1887 en Balthazar een paar maanden later, op 8 februari 1888. Melchior komen we nog wel in de boeken tegen, in ieder geval tot 1910. Voor zover bekend blijft Melchior ongetrouwd.

Wat wel een aardig gegeven is, is dat de vader van de drie jongens strodekker was. En een bruggetje van stro naar een stal is snel gemaakt. Zou het nog invloed hebben gehad op de keuze voor de namen van de jongens? 
...het hele blad uit het bevolkingsregister waarop de jongens zijn te vinden...
O ja, Driekoningen is - zoals de meeste lezers weten - een christelijke feestdag die op 6 januari wordt gevierd.

vrijdag 20 december 2013

Selfie?! Bescherm de Nederlandse taal!

Het woord selfie is door het publiek gekozen als woord van het jaar 2013. Nederlanders konden hun stem uitbrengen op tien woorden, maar selfie kreeg met 32 procent de meeste stemmen. Maar een Angelsaksisch woord als woord van het jaar?!

Daar zouden sommigen ook in 1930 het helemaal niet eens zijn geweest! Lees maar mee in de Udensche Courant van 84 jaar geleden...

...klik op illustratie om het plaatje groter te krijgen...
"Wanneer deze aankondigingen [met woorden uit een andere taal] geschieden is nieuwsbladen of drukwerken, aan huis bezorgd, kunnen zij den lezer, die gevoel voor zijn moedertaal bezit ergeren, maar deze ergernis is van voorbijgaanden aard, evenals de aankondiging zelf, die hij naar de prullemand kan verwijzen", zo staat er onder meer te lezen. En bij het lezen van huizen met namen als Cosoy Corner, Sunny Home of Coin de feu, trok de schrijver van dit artikel waarschijnlijk ook een duckface ;-)

Vind je dit interessant? Bekijk dan ook:
- Baarden in Beugen
- Reek in de Graafsche Courant

maandag 16 december 2013

Nou, dát mag in de krant!

...op de markt in Den Bosch...
Behalve via dit blog en onze twitteraccount is het BHIC ook regelmatig actief ook op Facebook. Niet alleen op ons eigen account maar ook op de Facebookpagina van Brabants Dagblad. Waarom? Op die manier proberen we zoveel mogelijk uiteenlopende mensen te bereiken om te laten zien hoe leuk, interessant of herkenbaar geschiedenis is!

En dat levert soms verrassende reacties op. Bij het zien van de bovenstaande foto herkende iemand op Facebook haar vader:


Op die manier worden onze oude foto's op een eigentijdse manier gepresenteerd. Wil jij ook wekelijks meer van deze foto's zien? Ga dan naar de Facebookpagina van het BHIC of Brabants Dagblad en kijk mee hoe oude tijden herleven...

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Bladerend door het verleden van André van Hilst
- Veghel in oude en nieuwe foto's

vrijdag 13 december 2013

Puzzel jij ook mee met René?

...Wie weet het allemaal?...
De dagen worden korter, de kerst nadert en dus is het weer tijd voor de Brabant Quiz! René Bastiaanse daagt je uit om je kennis van Brabant (vroeger en nu) te testen. In samenwerking met het Brabants Dagblad, het Eindhovens Dagblad en BN/De Stem brengt het BHIC in de zaterdagkrant van 21 december 2013 de nieuwe Brabant Quiz uit. 
Vlak voor Kerst zal deze vijfde editie van de kleurrijke, maar pittige Brabant Quiz dus bij menig Brabants huishouden op de deurmat vallen. Met wat parate kennis, nadenken, overleggen, opzoeken en desnoods kunst- en vliegwerk kun je de vragen vast wel beantwoorden. In totaal bestaat de quiz uit 34 vragen, onderverdeeld in twee gedeelten: één gedeelte (10 vragen) voor de snelle puzzelaar, gevolgd door een tweede gedeelte (24 vragen) voor de échte "diehard" die diep in de geschiedenis van Brabant wil duiken. 
De Brabant Quiz zorgt ongetwijfeld voor urenlang puzzelplezier en nóg meer kennis over Brabant. Bovendien maak je kans op mooie prijzen want ook dit jaar geven de initiatiefnemers weer prachtige prijzen weg. Geïnteresseerden kunnen deze puzzel na verschijning in de krant (21 december) tevens terugvinden op de website van het BHIC: www.bhic.nl/brabantquiz


Vind je dit interessant? Bekijk dan ook: 

woensdag 11 december 2013

Eén dag niet (nieuw)

...oprichting Burgerwacht Deursen...
Vandaag, op die mooie datum 11-12-13, is het 1dagniet. Een nieuw initiatief om - juist door de inzet van burgers - ervoor te zorgen dat er één dag géén woninginbraken plaatsvinden. De inzet van sociale media hierbij is nieuw, voor de rest komt het verhaal ons redelijk bekend voor... ;-)

Aan het van de Eerste Wereldoorlog in 1918 heerst er in een deel van Europa chaos. Ook in Nederland is het onrustig en op allerlei plekken worden vrijwillige burgerwachten opgericht om de gemeenschap te beveiligen, de openbare orde te helpen handhaven en goederen te beschermen.

Zo ook in Deursen waar op 5 mei 1919 69 mannen in het schoolgebouw bijeenkomen. Zij verklaren daar "toe te treden tot de Deurensche Burgerwacht" en zweren "hun plicht als leden daarvan getrouwelijk te zullen vervullen en in dienst de bevelen hunner meerderen in rang stiptelijk te zullen opvolgen." Het wordt serieus aangepakt; de mannen krijgen een militaire training en er komen sectiecommandanten en voormannen.

...de ledenlijst...
In Zeeland vinden we al veel eerder - namelijk in 1844 - de inzet van oplettende burgers. Hier houdt een groep mannen het dorp 's nachts in de gaten. "Deze nachtwacht gaat om tien uur des avonds, vooral in de wintermaanden, bij toerbeurt die dienst verrigten." En o ja, "verbeurde boeten zullen komen ten voordeele der Gemeentekas."

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Deurensche Burgerwacht opgericht
- Burgerwacht 1919


woensdag 4 december 2013

Duik in de geschiedenis van Brabant

....Helvoirt, 1930...
Altijd al meer willen weten over het verleden van de regio en de regionale volkscultuur? Dan is dit je kans want komend voorjaar wordt de cursus ‘Regionale geschiedenis in Brabant: een verkenning’ van de leerstoel ‘Cultuur in Brabant’ gegeven op de Universiteit van Tilburg. De cursus wordt aangeboden door de Erfgoed Academie Brabant, het educatief netwerkcentrum voor cultureel erfgoed, geschiedenis, identiteit, streektaal en volkscultuur van Erfgoed Brabant.

De reeks van veertien hoorcolleges begint op maandag 20 januari 2014 en eindigt op 19 mei met een excursie. De colleges vinden wekelijks plaats tussen 10.45 en 12.30 uur en worden gegeven door drs. Jan van Oudheusden en prof. dr. Arnoud-Jan Bijsterveld. Prof. dr. Jos Swanenberg verzorgt een gastcollege.
Het hoorcollege behelst een inleiding in de bestudering van het verleden van de regio en de regionale volkscultuur. Centraal staat de wisselwerking tussen de beeldvorming over het Brabantse verleden en de vormgeving van de hedendaagse Brabantse identiteit.


Deze cursus staat open voor studenten van Tilburg University, mensen uit de archief- en museumwereld, studenten van de Open Universiteit en heemkundigen. De deelnamekosten voor niet-UvT-studenten bedragen € 100 exclusief en € 120 inclusief de aanschaf van het boek van Jan van Oudheusden, Verhalen van Brabant Geschiedenis en erfgoed in tien tijdvakken. Ook niet-UvT-studenten zijn dus van harte welkom, mits zij de hele cursus volgen en actief deelnemen in het lezen en bespreken van de literatuur. Er kunnen maximaal dertig mensen deelnemen. De cursus vindt plaats op de campus van de Universiteit van Tilburg, in lokaal PZ10: Prisma Building, begane grond, lokaal 10.

Inschrijven
Inschrijving voor de cursus is vanaf heden tot 15 januari as. mogelijk door het sturen van een e-mail naar info@erfgoedbrabant.nl onder vermelding van: naam, adres, postcode en woonplaats, telefoonnummers (ook mobiel) en e-mailadres (aangeven: met of zonder cursusboek).

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 

- Start cursus Familiegeschiedenis
- Boekel breicursus

woensdag 27 november 2013

Oud-archivaris Harm Douma in de prijzen!

...Harm Douma aan het werk...
De sport- en cultuurprijs Ut Pèèrd, de sport- en cultuurprijs van de gemeente Sint Anthonis, is vorige week gewonnen door oud-streekarchivaris Harm Douma. Voorzitter van de jury, Harry van Raaij, omschreef het als een oeuvreprijs. In het juryrapport staat te lezen waarom de prijs naar de oud-archivaris is gegaan. "De heer Harm Douma, afkomstig uit Friesland, is erin geslaagd zich in korte tijd de historie van Noord-Brabant en dan vooral die van het Land van Cuijk, eigen te maken en op de kaart te zetten." 

Harm Douma was van 1964 tot 1995 streekarchivaris bij de archiefdienst Land van Cuijk.Vanaf de startdatum in 1960 begon streekarchivaris Henk Essink voortvarend met het inventariseren van de archieven van 'zijn' gemeenten. Aanvankelijk zetelde het streekarchivariaat in Cuijk. Eerst in het souterrain van het toenmalige (nieuwe) gemeentehuis, later verhuisde het naar de zolderverdieping. 

In september 1964 kwam Harm Douma in dienst als chartermeester en later in de functie van streekarchivaris. Rondreizend op de Solex of fiets gingen beide heren naar de gemeentehuizen, omdat alle archieven toen nog versnipperd op diverse locaties lagen. In 1967 nam het streekarchivariaat zijn intrek in twee kamertjes van het Wit-Gele Kruisgebouw aan de Trompetterstraat te Grave, want er was geen plek meer in het raadhuis van Cuijk. Rond 1969 startte de nieuwbouw van het toenmalige gemeentehuis in Grave. Echter, voor de archiefdienst werd gedacht aan het Oude Raadhuis. In juli 1987 overleed Henk Essink. De 'Essinklaan' in Grave herinnert aan deze markante persoonlijkheid. 

Een belangrijk project dat Douma ter hand nam, was de inventarisatie van het eeuwenoude, deels middeleeuwse archief van het Kruisherenklooster (1371-1887) te Sint Agatha. Ook zette hij zich in voor het grote restauratieproject van de eeuwenoude Graafse archieven, die in de avond van 2 oktober 1902 tijdens een fataal binnenbrandje op het oude Graafse stadhuis deels in vlammen op gingen. De schade aan het oude archief was enorm. Gelukkig konden deze dankzij inzet van betrokkenen en subsidie gerestaureerd worden. Douma deed regelmatig mooie gelukvondsten. Zo vond hij op de zolder van de pastorie van Cuijk in een relikwieëndoosje het charter uit 1312 terug, waarbij de graaf van Marburg aan de Graafse St. Elisabethskerk een relikwie van de heilige Elisabeth van Thüringen schenkt. 

In 1989 ging het streekarchief Land van Cuijk samen met het streekarchief van Veghel en Oss, zo werd het Streekarchief Brabant-Noordoost geboren met Henk Buijks als directeur. Het werd een instelling van en voor de 15 gemeenten van Noord-Oost Noord-Brabant. Verder nam het Waterschap De Maaskant eraan deel. In 1995, na ruim 31 jaar trouwe dienst, nam Harm Douma afscheid van 'zijn' archief. Nog steeds komt hij wekelijks naar Grave als vrijwilliger van het BHIC. 

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

woensdag 20 november 2013

De Zwarte Ruiter komt terug!

Toneelvereniging St. Genesius bestaat volgend jaar 115 jaar en pakt daarom flink uit een grote productie over een historisch figuur... de Zwarte Ruiter. Een legende die heel wat op zijn kerfstok heeft, komt 35 jaar na zijn dood weer tot leven op de planken van het speelhuis in Helmond.

Erik Vink schreef een levendig stuk over Hans Gruijters (1925-1980). Geboren in Boekel, lang gewoond in Beek en Donk. Het verhaal gaat over 'zijn leven, zijn listen en zijn vrouwen'. Maar ook de spectaculaire ontsnapping uit de gevangenis van Scheveningen komt aan bod. De kranten stonden er in 1957 vol van. Waar was Hans G. gebleven? Vermomd als student was hij ontsnapt maar hij had al wel twee doden op zijn geweten.

...uit de Friese koerier, 1957...
Vink maakte voor zijn stuk gebruik van dagboeknotities, rechtbankverslagen en krantenartikelen. Volgens Vink is het stuk meer: een zoektocht naar de zin van het bestaan - tenminste, als je voor een dubbeltje geboren bent en daar geen genoegen meeneemt. "Wat is goed en wat is fout? Misschien bestaat er geen zwart of wit en zijn we in wezen allemaal grijs." Wie wil gaan kijken, heeft nog even geduld nodig: in oktober 2014 gaat het stuk in première.
Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- De Zwarte Ruiter
- Kobus van der Slossen en het pact met de duivel

vrijdag 25 oktober 2013

Tijd voor Max: tijd voor Stuk van het Jaar!

...bij de kleedkamer (met namen!)...
"Nog 10 seconden... nog 5 seconden... en we zijn live!" Donderdagochtend interview ik nog nietsvermoedend een meneer over zijn vroegere werk, donderdagmiddag zit ik in de studio bij Tijd voor Max. Met mijn hart in mijn keel maar voor een goede zaak: de verkiezing van Stuk van het Jaar. Ik mag ons BHIC-stuk voor het voetlicht brengen: een onooglijk schriftje van een pastoor uit Oploo maar met een prachtverhaal. Zo'n kans laat je natuurlijk niet lopen!

Achteraf bleek dat mijn collega Margot al enige tijd de redactie van Tijd voor Max aan het 'masseren' was om aandacht aan de verkiezing Stuk van het Jaar te besteden. Maar daarvan heb ik geen weet dus haar telefoontje "Kun je zo naar Hilversum?" komt tamelijk onverwacht. En dat is maar misschien goed ook. In de auto op weg naar de studio bedenk ik me wat ik allemaal graag wil vertellen. Om dat in één klap weer te vergeten zodra ik de studio binnenstap. Want vanaf dat moment gaat het allemaal snel. Heel snel.

Samen met Jan van der Meer (hoofd archief Rabobank, met wie ik het item mag doen) schudden we het ene handje na het andere. Iemand die een parkeervergunning voor je regelt, iemand die je naar de kleedkamer brengt, iemand voor je zendertje, iemand voor de visagie ("Ik zal maar geen modepopje van je maken?" "Nee!") en iemand die iets te drinken voor je haalt. Nog niet alles bevattend zitten Jan en ik even samen in de kleedkamer. Stikkend van de zenuwen. Bang voor black outs, haperingen en alle andere dingen die mis kunnen gaan. Maar niet voor lang want al snel komt presentatrice Martine van Os een handje geven. En dan moeten we ook nog op de foto, poserend als een soort bruidspaar (het is me nog niet duidelijk waarvoor precies).

En hup weer door naar de studio waar - grote goden - de leader van het programma al draait. Kennelijk gaan we níet eerst oefenen (waar ik eigenlijk wel van uit was gegaan). Weer een meneer die een handje geeft en zegt waar ik moet gaan zitten en dan begint het. Het gaat snel, ik wil nog veel méér vertellen maar de meneer trekt alweer aan mijn stoel. Het is alweer voorbij. Pfff...

Nee, geef mij maar letters. Rustig tikken, een typefout is met één druk op de knop weer hersteld. Dat was in 1786 wel anders. Maar het schriftje van de pastoor - onze nominatie voor de verkiezing - kent nauwelijks doorhalingen. En zijn taalgebruik is prachtig. De pastoor schrijft niet dat de bruidegom een huis heeft gekocht, nee hij schrijft: "Het kooitje is klaar, het wordt tijd voor een vogeltje." En zo gaat het verder over 'goede sukkelaars' en zuiplappen en ontvouwt het leven van de 18de eeuw zich in een onooglijk schriftje.

Dus stem op dit prachtige historische verhaal! Heb ik het tenminste niet allemaal voor niets doorstaan :-)

Marilou

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- GTST in 1786
- Over strelingen en vrijages


woensdag 23 oktober 2013

4000 foto's Abdij van Berne online

...Leerlingen van het gymnasium aan de rekstok...
Niet alleen de bewoners zelf, maar ook de liturgie en de beleving van het kloosterleven: de 4000 foto's die sinds deze week online staan bij het BHIC geven een mooie kijk op het interne leven van de abdij. En daarbuiten! De foto's kunnen direct worden bekeken via www.bhic.nl/abdijvanberne 

De Abdij van Berne kan bogen op een lange geschiedenis. Gesticht in Bern bij Heusden in 1134 vestigde ze zich na diverse omzwervingen in 1857 in Heeswijk. Daar kende het convent in de twintigste eeuw een bloeiend kloosterleven. Meer dan tienduizend foto’s uit die tijd illustreren dit. Het BHIC in ’s-Hertogenbosch heeft van de abdij de gelegenheid gekregen de vele interessante foto’s uit dit tijdperk te scannen en via internet te presenteren. Op het hoogtepunt telde de abdij meer dan tweehonderd leden. Buiten de kloostergracht was haar invloed eveneens merkbaar. Binnen Heeswijk lag de abdij aan de basis van Gymnasium Bernrode en Openluchttheater De Kersouwe. De huidige gemeentenaam Bernheze verwijst naar de abdij en kasteel Heeswijk was een van bevriende relaties in het dorp. 


...Norbertijnen met konijnen (goed zoeken, ze zijn ook wit) in de tuin...
Afgelopen jaren hebben Theo Kennis, Louis van de Meerendonk, Ton Rooijmans en Jos de Wolf, allen kenners van de geschiedenis van de abdij, aan Ger van den Hombergh verteld wat ze wisten van deze foto’s. Ger heeft dit vervolgens vastgelegd, zodat de foto’s met bijbehorende teksten nu door iedereen bekeken kunnen worden. Het BHIC is deze enthousiaste personen zeer erkentelijk voor hun bijdragen.

Soms was het op het eerste oog een fluitje van een cent, tenminste voor insiders (‘Da’s d’n Duitse Dop, of nee, toch nie, ’t is d’n Franse’), soms viel er een lange stilte. Foto’s van voor 1940 gaven de minste herkenning. De naoorlogse foto’s waren telkens aanleiding tot levendige verhalen uit het grijze verleden die weemoed en hilariteit opleverden en een mooie inkijk in het abdijleven van die tijd gaven: streng waar het volgens de normen van toen streng moest zijn, maar altijd overgoten met een relativerende Brabantse saus. Zo mocht ieder jaar op het feest van Onnozele Kinderen, 28 december, het jongste conventslid voor één dag de plaats van de abt innemen met alle voorrechten van dien, inclusief een eigen wapen, wapenspreuk en secretaris.
...Brommer van Emmanuel Hoekx, 1965...
De foto’s die nu op internet geplaatst zijn vormen nog maar een deel van hele collectie. Het BHIC hoopt de komende jaren dit project te kunnen voortzetten. Lang hiermee wachten is geen optie, want dan resteren steeds meer nietszeggende foto’s, omgeven met vraagtekens. 

Vind je dit interessant? Bekijk dan ook:
- BHIC zet 22.000 resoluties van Raad van State online
- De Abdij van Berne


woensdag 16 oktober 2013

Boerenzoon uit Dieden wordt priester én ongelukkig

...uit het boekje van Agnes Lewe...
Joannes van Dijk, een boerenzoon uit Dieden, besloot in 1798 om priester te worden. Na het gymnasium in Ravenstein en een opleiding in Holland werkte hij in het bisdom Haarlem. Bij zijn overlijden in 1838 was hij meer dan 25 jaar pastoor in Wognum geweest. Van Dijk werd niet gelukkig in het West-Friese dorp. Erger nog, hij pleegde zelfmoord. 

Dit opmerkelijke gebeuren inspireerde archivaris Agnes Lewe van het stadsarchief Oss tot het doen van onderzoek naar deze Diedenaar. Van hem zelf vond zij alleen een handgeschreven testament. Uit verhalen van andere pastors, de notaris en brieven van zijn meerderen is het haar gelukt om een goed beeld van zijn leven te schetsen en de redenen voor zijn tragisch einde te doorgronden.

"De dood van de pastoor werd door de omgeving met weinig discretie behandeld. Al snel ontstond het gerucht, dat hij geen natuurlijke dood was gestorven. Op verzoek van Jan van der Molen verrichten dokter T.A. Jorritsma en twee heelmeesters uit Hoorn, G.J. Rijnders en J. Rentmeester, op 17 november nader onderzoek. Zij constateren dat “wij aan den hals van den overledenen tekenen hebben opgemerkt die ons doen vermoeden dat dit gerucht niet van allen grond ontbloot is”. Dit werd medegedeeld aan de burgemeester. Het werd snel bekend dat de pastoor zich had verhangen aan een beddenkoord in zijn sponde (bedstee)," zo staat te lezen in het boekje.

Het boekje “Van Dieden naar Wognum. Joannes van Dijk (1775-1838), een boerenzoon uit Dieden als pastoor in Wognum” heeft 42 pagina’s met veel afbeeldingen en is voor € 2,50 te koop in het Stadsarchief. In de studiezaal in het stadsarchief in Oss is een kleine tentoonstelling ingericht over het leven en werk van Joannes van Dijk.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Een blijde en tegelijk droevige gebeurtenis
- Ondernemend pastoor