Posts tonen met het label Bergen op Zoom. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Bergen op Zoom. Alle posts tonen

woensdag 24 juni 2015

Hoor jij al een Russisch vliegtuig naderen?

...Kring Q3 bestond uit een toren in Bergen op Zoom, in Krabbendijk en deze op de foto, in Ossendrecht. Omdat vliegtuigen tot op 8 km hoorbaar waren, stonden de posten maximaal 16 km uit elkaar...
Over het hoofd zien was onmogelijk want de militaire uitkijktoren op De Kraaijenberg in Bergen op Zoom was bijna tien meter hoog. De toren - met code naam 3Q2 - was één van de 276 uitkijkposten die in Nederland verspreid stonden. Onlangs werd een infopaneel geplaatst op de plek waar ooit de 3Q2 stond.

Het zijn tastbare herinneringen aan de Koude Oorlog. Van 1953 tot 1964 probeerden vrijwilligers op de luchtwachttoren vijandelijke (oftewel Russische) vliegtuigen op te sporen. Met een kijker en op het gehoor werd het luchtruim in de gaten gehouden; bijzondere waarnemingen werden doorgegeven aan het luchtwachtcentrum in Breda.

Dat stond weer in verbinding met het landelijke commandocentrum in Zeist van het Korps Luchtwachtdienst. In Zeist werd beslist of gevechtsvliegtuigen moesten worden ingezet en de bevolking moest worden gewaarschuwd. "Het is nooit zover gekomen", lezen we op het infopaneel.

De torens werden achterhaald door snellere vliegtuigen en verbeterde radar. De toren op De Kraaijenberg werd gesloopt maar dankzij het informatiepaneel bij bezoekerscentrum Brabants Landschap niet vergeten.  


Vind je dit interessant? Lees dan ook: 

vrijdag 20 februari 2015

Wil de echte Hugo de Groot nú opstaan?

...uit de Raad van Brabant...
Hij is drossaard en schout van Bergen op Zoom, superintendant der goederen van stad en markiezaat Bergen op Zoom. Maar hij valt vooral op door zijn naam: Hugo de Groot (1658-1705). Dit achterkleinkind van dé Hugo de Groot en één van de vele Hugo's uit dit adellijk geslacht is met enige regelmaat terug te vinden in de Raad van Brabant. 

Wie kent niet het verhaal van Hugo de Groot en de boekenkist? De gewiekste manier waarop Neerlands rechtsgeleerde (1583-1645) ontsnapte uit slot Loevestein? En dan de intellectuele erfenis die De Groot naliet: van theologische verhandelingen tot indrukwekkende gedichten. Maar zijn achterkleinkind Hugo houdt zich met andere zaken bezig, zo lijkt het.


...één van de stukken waarover de drossaard De Groot zich boog in 1685...
Een blik in de archieven van Raad van Brabant leert ons dat deze Hugo de Groot boetes uitdeelt voor straatrumoer, zich boos maakt over straatschenderij en straffen oplegt voor mishandeling, belediging of bedreiging. Dat klinkt in sommige gevallen spannender dan dat het is. De Groot moet zich onder meer buigen over de kwestie van huisvrouw Geertruijt Grijp die haar arm en hand brandt aan de hete pap en de vraag of dat nu opzet was van Pieter de Clerck die met zijn "quade kop" die pap op tafel zette.


...het verhaal over de pap en de verbrande arm...
En waar overgrootvader Hugo ook bekend staat als het Delfts orakel lijkt dat voor zijn verre nazaten niet van toepassing. Zo lijkt de tolerantie ten opzichte van katholieken wel een prijskaartje te hebben bij de drossaard Hugo. Hij ontvangt in 1704 50 dukatons (ruim 157 gulden) voor de medewerking bij de aanstelling van een franciscaan, als opvolger van een overleden pastoor. 

Zoon Pieter (1684-1747) blijkt er dezelfde principes op na te houden. Evenals zijn vader ontvangt hij een jaarlijkse 'recognitie' (een soort belasting, een heffing) voor het oogluikend toestaan van de katholieke godsdienstoefeningen. Dat weerhoudt hem er niet van katholieke activiteiten aan de kaak te stellen, om zo zijn eigen, binnen gereformeerde gemeenschap omstreden, positie te versterken, zo lezen we in het boek "Geloof kan bergen verzetten" van Charles de Mooij. Dat lijkt toch ver af te staan van de man met de boekenkist. 

Marilou Nillesen

Onderzoek doen in het archief van de Raad en Leenhof van Brabant, een van de belangrijkste archieven bij historisch onderzoek in Brabant tot 1811, is nu nog eenvoudiger geworden. Dat komt omdat het BHIC in ’s-Hertogenbosch nieuwe online zoekingangen heeft gemaakt. Daarnaast zijn grote delen van het archief gescand. Het betekent een schat aan personen, plaatsen en gebeurtenissen. In een serie blogs lees je enkele van deze pareltjes uit dit archief.

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Een weldenkend en humaan mens
- Adriana van Overstraten

woensdag 4 april 2012

Perfecte tekeningen van een ‘geniale’ dienst

“Teekening van het wachthuis op het terrein ‘Kijk in de Pot’ nabij Bergen op Zoom, van de Genie 3e Commandement, Bergen op Zoom 10 october 1893”
Tja, het is jammer dat ze niet allemaal bewaard zijn gebleven, want de tekeningen en registers van de Genie in Noord-Brabant zijn bijna even monumentaal als de gebouwen en werken waar ze voor gemaakt zijn. In het BHIC zijn deze tekeningen en registers te raadplegen.
 

Het Wapen der Genie was belast met populair gezegd ‘het zand en de stenen’. Met andere woorden: ontwerpen, bouwen en onderhouden van gebouwen en vestingwerken zoals kazernes, militaire scholen, magazijnen en verdedigingslinies. De formele opdrachtgever, die ook het ontwerp beoordeelde, was tot 1795 de Raad van State daarna de Minister van Oorlog. De aannemers waren in het algemeen lokale ondernemers. Werd er in de burgermaatschappij vaak niet zo nauw gekeken bij het ontwerpen en tekenen, in het leger was het precisiewerk. Dat is aan de tekeningen te zien. Het zijn in hun soort vaak fraaie kunstwerken. In het BHIC bevinden zich zo’n 1300 bouwtekeningen uit de periode 1735 – 1979. Jammer dat er ook veel verloren is gegaan.

De onderzoeksmogelijkheden van de tekeningen zijn trouwens legio, bijvoorbeeld voor onderzoek naar de bouwhistorie van een pand of naar de gebruikte bouwmaterialen en de voorwaarden waaraan deze moesten voldoen. Ook de genieregisters zijn een onmisbare bron als je geïnteresseerd bent in de (bouw)geschiedenis van militaire werken. In deze ‘registers voor de dienst der Genie’ zoals ze officieel heten, werden alle militaire werken in het ressort zo volledig mogelijk in hun onderdelen beschreven. Alles werd verduidelijkt met behulp van tekeningen.

Belangstelling? Dan wil je vast weten welke registers van militaire werken je in het BHIC kunt raadplegen. Dat zijn die van onder meer Breda, Dordrecht, ’s-Hertogenbosch, Middelburg en Willemstad.

maandag 19 april 2010

Een portret op het hart geprikt


Op 21 mei 1817 deserteert Heinrich Schreiber, gewoon soldaat, voor de tweede keer uit het Nederlandse leger. Hij is achttien jaar oud, ongeveer 1.65 m lang, heeft blond haar en grijze ogen, is geboren in Hamburg en heeft een ‘portrait op het hart geprikt’.

Zo staat het in het signalementenregister van de provoost in Bergen op Zoom, de gevangenis waar Heinrich terechtkomt na zijn kennelijk mislukte desertie. Daar zit ook Cornelis van der Pol. Ook die liep weg in tijd van vrede, maar tijdens de wacht en dat is erger dan zomaar de benen nemen, zelfs als dat voor de tweede keer gebeurt. Net als Heinrich wordt hij veroordeeld ‘tot de kruiwagen’ en daarmee tot ontslag uit militaire dienst. Maar Cornelis krijgt vier jaar en Heinrich drie. Die is er de eerste keer waarschijnlijk van afgekomen met rietslagen, het afnemen van zijn kokarde voor het front van de troepen en een gevangenisstraf. Nu is er geen ontkomen meer aan en moet hij dwangarbeid verrichten. In de gevangenis of daarbuiten. Vastgeketend aan een kruiwagen of iets anders, als dat makkelijker is voor het werk. Na het werk wordt hij weer opgesloten in de provoost (arrestlokaal, red.).

Daar kijkt hij misschien eens naar zijn ‘portrait’ of naar wat anderen op het lijf geprikt staat. Want hij is lang niet de enige met een tatoeage. Om precies te zijn heeft een op de vier mannen uit het signalementenregister wel ergens iets, al is het maar een kleinigheid. Een ankertje, een paar initialen of de namen van vader en moeder voluit op de arm, een soldaat te paard, een zeemeermin of een bloemkorf op de borst. Maar vooral christelijke motieven zijn geliefd. Van de lijdende Christus en de Maagd Maria tot de Boom van Goed en Kwaad. Cornelis van der Pol heeft van alles wat. Tussen Christus aan het kruis op zijn rechter, Maria en CvdP op zijn linkerarm draagt hij op zijn borst een man en een vrouw aan de galg.

En wie denkt dat tatoeage armbandjes een modern verschijnsel zijn, vergist zich, want al in 1817 werden ze door mannen gedragen, maar dan geprikt.

Uit: Signalementenregister archieven krijgsraden, BHIC