Zeepwater beëindigt zwangerschap

...het vonnis tegen Gertrudis Suijkerbuijk...

Je ziet ze niet terug in de dagvaarding maar bij het lezen van het vonnis voel je dat er heel wat tragische verhalen schuilgaan achter de praktijken van Gertrudis Suijkerbuijk uit Eindhoven. Deze mevrouw "behandelde" in de jaren dertig van de vorige eeuw vrouwen die ongewenst zwanger waren. Deze stukken van de Arrondissementsrechtbank in Den Bosch zijn nu openbaar.

Het kostte je tien of vijftien gulden en dan bracht mevrouw Suijkerbuijk door het "zwart hoornen uiteinde van een spuit" lauw zeepwater bij de te behandelende vrouwen binnen. Een dag later kwam het vruchtje los en op die manier eindigde de zwangerschap. Jacoba Straver werd op die manier vaker behandeld in 1933 en 1934 omdat zij nog niet wilde trouwen en het kindje niet wilde houden.

...uit het vonnis...

Maar opzettelijk een zwangerschap beëindigen en daarvoor "eenig geld in betaling" aannemen, is een misdrijf (alhoewel Gertrudis volhield dat ze "maar" vijf gulden voor kreeg). Gertrudis Suijkerbuijk wordt 4 november 1937 schuldig bevonden aan "opzettelijk uit winstbejag eene vrouw een behandeling doen ondergaan te kennen gevende dat daardoor zwangerschap kon worden verstoord, meermalen gepleegd." 

Zij krijgt een gevangenisstraf van acht maanden. Bovendien moeten aanwezige stukken van overtuiging (namelijk de spuiten) "als hebbende gediend tot het plegen van de bewezen verklaarde feiten" worden vernietigd.

Zingen voor bisschop Bekkers

Heel Rooi was uitgelopen, op de dag dat Wilhelmus Marinus Bekkers, pas tot bisschop gewijd, zijn geboortedorp bezocht. Het BHIC heeft een hele serie foto’s van dat gebeuren in zijn collectie en daar valt op hoe enthousiast de mensen waren. 

Dat had niet alleen met Bekkers’ Rooise afkomst te maken, maar zeker ook met zijn persoonlijkheid. Bisschop Bekkers was rond 1965 het gezicht van de katholieke kerk in Nederland en dat was toen een vriendelijk gezicht. Op deze foto wordt hij, staande in de kiosk op de Markt, toegezongen door de schooljeugd. Deze meisjes, vergezeld van hun leerkracht, gaan zo te zien helemaal op in hun lied.

Wij van Brabant Bekijken verrassen je hieronder graag op nog een paar mooie foto’s uit deze serie…

Wil je meer weten over Monseigneur Bekkers? Kijk dan hier. Of kijk naar het filmpje van de begrafenis van de geliefde bisschop. Zet je luidspeker open want de muziek van Albinoni mag hierbij niet ontbreken. Ben je geïnteresseerd in zijn geboorteplaats, bezoek dan ook eens het online geschiedenisboekje van Sint-Oedenrode.

Een zeeheld uit Schijndel



...portret van Jan van Amstel...

Hij streed aan de zijde van zeehelden als Tromp en De Ruyter en kreeg zelf ook een standbeeld: Jan van Amstel, een zeeheld uit Schijndel.

Jan van Amstel beschouwde zichzelf als afkomstig van Schijndel en zo is hij ook de geschiedenis ingegaan. Maar hij werd geboren in Gemert, waar hij op 12 december 1618 werd gedoopt. Hier bracht Jan ook zijn jeugd door totdat zijn moeder, die uit Schijndel kwam, in 1633 van haar ouders een herberg met brouwerij in het centrum van Schijndel erfde.


Het gezin verhuisde daarop van Gemert naar Schijndel. Niet lang daarna kon Jan, vermoedelijk dankzij een schatrijke Amsterdamse peettante (uit het burgemeestersgeslacht Bicker), aanmonsteren bij een koopvaardijschip in die stad. Ver weg van het Brabantse land groeide hij uit tot kapitein op verschillende oorlogsschepen, die werden ingezet om de Hollandse handelsvloot te beschermen.


...de Steenen Kamer...



En zo raakte hij verwikkeld in verschillende zeeslagen, die hij weliswaar niet helemaal ongeschonden, maar in elk geval altijd levend wist door te komen. Hij streed aan de zijde van Tromp en De Ruyter in de Tweede Engelse oorlog (1665-1667). Maar ondanks deze totaal andere wereld bleef hij denken aan Schijndel, waar hij in 1667 een huis kocht, dat de Steenen Kamer werd genoemd.



...monument voor Van Amstel...



Nadat hij in 1668 tijdens de uitvoering van een nieuwe opdracht gewond was geraakt, werd hij naar dit huis in Schijndel gebracht. Daar zou hij op 29 september 1669 overlijden. Hij werd begraven in de Sint-Servatiuskerk, waar zijn grafsteen met daarop een gedicht van Vondel nog steeds te bekijken is. Op de plaats van de Steenen Kamer werd op 29 juni 1897 een monument voor Jan van Amstel onthuld.

Benieuwd naar het lied over Jan van Amstel? Klik dan hier en kijk bij reacties.

Lady Di had een voorgangster

Koningin Astrid, slechts één jaar koningin van België

Weet je nog wat je deed op de dag dat je hoorde dat the people’s princess, Lady Di, in Parijs verongelukte? Of waar je was op de dag van haar begrafenis? Heel de wereld was in shock en nam sprakeloos de tragische televisiebeelden in zich op. Een mooie parallel kan getrokken worden met een vergelijkbare historische gebeurtenis die ruim een halve eeuw daarvoor plaatsvond. Als je het met je hoogbejaarde moeder of tante hebt over koningin Astrid, dan is de kans groot dat ze beginnen over de tragische dood van deze geliefde koningin. Via een van de openbaar geworden archiefstukken van de familie Van de Mortel – De la Court, komt deze droevige herinnering weer boven drijven.


Astrid Sophie Louise Thyra wordt op 17 november 1905 in Stockholm geboren als dochter van prins Karel van Zweden en Prinses Ingeborg van Denemarken. Op 10 november 1926 trouwt ze met de Belgische kroonprins Leopold. Als ze officieel als zijn verloofde in Antwerpen aankomt, vergeet ze even alle ceremonieel en vliegt ze spontaan ‘haar’ prins om de hals. Daarmee heeft ze het Belgische volk meteen in het hart gesloten. Na de dood van koning Albert I in 1934 wordt Leopold koning en Astrid koningin. Als koning Leopold tijdens een vakantie van het paar op 29 augustus  1935 in het Zwitserse Küssnacht am Rigi de macht over het stuur van zijn auto verliest, komt Koningin Astrid daarbij op tragische wijze om het leven. Ze is dan pas 29 jaar oud en net een jaar koningin. Niet alleen België, maar ook Nederland was dat jaar in rouw gedompeld en treurde om de jonge koning die met zijn twee prinsjes en het prinsesje achterbleef.
Wat begon als een sprookje eindigde in een nachtmerrie.

Veel dichters hebben hun emoties over het overlijden van Koningin Astrid de vrije loop laten gaan en hun pennenvruchten gestuurd naar de familie Van de Mortel – De La Court, omdat deze een vriendschappelijke relatie onderhield met het jonge Belgische koningspaar. In het archief zitten gedichten van Bauke Bakker, Jan Bossert, Hubrecht den Engelsman, Henriël en Maurits Uyldert. Net als zanger Elton John, die na het overlijden van 'zijn' Princess Diana ‘Candle in the Wind’ schreef…

Hieronder een gedicht dat “eerbiedig opgedragen werd aan Mevrouw van de Mortel en de Nederlandsche Vrouwen ter herinnering aan Koningin Astrid.”

Beatrix, Oranje... in Veghel

Ook gegrepen door het verhaal over Beatrix, Oranje onder vuur? In 1972 bezocht de toen nog prinses Beatrix de Mars in Veghel. We hebben hiervan een aantal mooie foto's in huis maar mooie verhalen ontbreken nog. Wie weet meer?

In 1972 brachten toen nog prinses Beatrix en Prins Claus een werkbezoek aan Mars BV in Veghel. Het bedrijf vierde in dat jaar het 10-jarig bestaan in Veghel. De prinses ontvangt op de foto's uit handen van het dochtertje van burgemeester Van Weegen bloemen en drie prachtige poppen, gemaakt door het Instituut voor Kunstzinnige Vorming in Veghel. Beatrix vertrekt onder toeziend oog van een heleboel werknemers... Wie stond er tussen en weet meer te vertellen?

Of ben je benieuwd naar de tv-serie over Beatrix? Kijk dan hier verder:

Noodopvang in de Citadel

De Citadel in Den Bosch: in januari 1926 een toevluchtsoord voor watervluchtelingen, nu een veilige plek voor minnaars van cultuurhistorie

De afgelopen dagen zuchtten delen van Nederland weer onder het hoge water. Ditmaal was het hoge noorden de klos en ontsprongen de grote rivieren de dans. In januari 1926 was het beeld geheel anders. Grote delen van het Gelderse rivierengebied en de noordrand van Brabant verdwenen toen onder water.

Reeds in december 1925 was het peil van de Maas gestegen tot onrustbarende hoogte. Op Oudejaarsdag stak bovendien een zware storm op die het water extra opzweepte. De dijk bij het Gelderse Overasselt bezweek en vrijwel heel de regio Maas en Waal liep onder. Doordat de Maas bleef wassen, braken op 2 januari 1926 ook de dijken bij Cuijk, Sint-Agatha, Oeffelt, Beugen en Boxmeer. Via de Beerse Maas verplaatste de vloedgolf zich ook in de richting van ’s-Hertogenbosch en de Langstraat.

’s-Hertogenbosch was één van de plaatsen van waaruit de hulp aan het getroffen gebied op gang kwam. De stad ontving tevens een stroom vluchtelingen, vooral uit het Gelderse. In De Citadel, toen een kazerne, werd noodopvang geregeld. De foto is daar gemaakt en werd gepubliceerd in de Katholieke Illustratie. Het bijschrift: “Een moeder, die met haar talrijk kroost uit haar woning moest vluchten en in de Citadel-kazerne te Den Bosch een onderdak vond. De kleuters aan den maaltijd”.

Ontworpen als een door water omringd fort heeft De Citadel altijd iets met het natte element gehad. De huidige bewoner van deze vesting, het BHIC, zet die traditie voort: met de Brabantse waterkaart!

Bron: Katholieke Illustratie, januari 1926, Stadsarchief 's-Hertogenbosch.

"Zwarte heks" pleegt dubbele moord

...het vuistdikke dossier over Maria...

Ze was geen goede moeder, dronk te veel en papte aan met andere mannen. Maar op 23 november 1936 gebeurt er iets ingrijpends: dan pleegt Maria Clara van Helden een dubbele moord. In haar dossier van het Gerechtshof in 's-Hertogenbosch, 1930-1939 staat tot in detail beschreven hoe de moorden zijn gepleegd. Compleet met foto's van de slachtoffers. Vanaf nu is dit openbaar.

Maria, bijgenaamd de Zwarte Heks, leidt een rommelig leven. Haar huwelijken houden geen stand en haar kinderen willen al snel weinig meer te maken hebben met hun harteloze moeder die vaak slaat, liegt en steelt.

Maria werkt in 1936 als huishoudster bij Ferdinand Huizers. Wat er precies die noodlottige ochtend gebeurt, is lastig te achterhalen. Maria heeft meerdere versies van het verhaal waaronder die dat ze Ferdinand aan het scheren was en hem toen per ongeluk zijn keel doorsneed.

Hoe Dina Senden aan haar einde kwam, is voor Maria vaak ook een raadsel. Feit is dat de politie twee levenloze lichamen aantrof en dat er niet zachtzinnig te werk was gegaan. "Er bevonden zich vele bloedspatten, zelfs tegen den schoorsteen en daar aanwezige stoelen." En die beschrijving gaat nog maar alleen over Dina. Over Ferdinand wiens schedel wordt ingeslagen en de keel wordt doorgesneden, worden de details alleen maar bloederiger.

...een foto uit het dossier zonder bloedspatten; het huis waarin de moorden zijn gepleegd...

Wie meer wil weten over deze moorden of over de moordenaar kan nu terecht in de stukken van het Gerechtshof want vanaf deze maand is dit openbaar. (Ben wel gewaarschuwd, want de beelden zijn schokkend). Blijft voor ons een belangrijke vraag liggen. In het dossier zitten ook foto's van Maria en van haar slachtoffers. Het materiaal is allemaal vrij inzichtelijk en dus openbaar maar wij voelden toch lichte huivering dit zomaar te tonen. Een archief is dan wel openbaar, ethiek is ook een element waarmee wij rekening dienen te houden. Of niet? Wat vind jij?