Posts tonen met het label grenspaal. Alle posts tonen
Posts tonen met het label grenspaal. Alle posts tonen

woensdag 6 november 2013

Gered door Sint-Willibrord!

Regiohistoricus Henk Buijks op pad...
...terechtstelling van een zwerver, beticht van diefstal...
Hamerslagen weerklinken in de bossen van Geijsteren, vlakbij de Willibrorduskapel, op de grens van Limburg en Brabant. Twee mannen leggen de laatste hand aan een galg. Op zaterdag 2 november 2013 zal daar een terechtstelling plaatsvinden. De zwerver die het zilveren kruisbeeld uit de kapel zou hebben gestolen, is eindelijk opgepakt en ter dood veroordeeld. Op dezelfde dag onderhandelen de wethouders van de gemeenten Boxmeer, Sint Anthonis en Venray in de kapel over het precieze verloop van de grens. Dan zal eindelijk duidelijk zijn wat Brabants is en wat Limburgs. 

De druilerige regen die de hele ochtend viel, is opgehouden, wanneer een grote groep mensen over de zandweg naar de kapel loopt. De stoet wordt aangevoerd door de schout van Geijsteren. Twee dienaren van de wet sleuren de tegenstribbelende verdachte mee. Na aankomst bij de kapel en de galg spreekt de schout de menigte toe. Daarna probeert hij voor het laatst de zwerver tot een bekentenis te dwingen. Deze blijft, alle pijnigingen ten spijt, volhouden dat hij onschuldig is.

Mogelijk is de schout nu niet meer zo zeker van zijn zaak. Hij nodigt iedereen uit de kapel binnen te gaan. De landloper ligt geknield voor het altaar, zijn ogen gericht op de beeltenis van Sint-Willibrord boven het altaar. “Deze onverlaat zal hangen, tenzij de heilige Willibrord een teken geeft!” brult de schout. Meteen is het doodstil, en dan rinkelt er iets: het kruisje dat tegen het Willibrordbeeldje was bevestigd, is naar beneden gevallen! De spanning ontlaadt zich, zowel bij de zwerver als bij de samengepakte menigte in de kerkbanken. Sint-Willibrord zelf heeft ingegrepen – er zal deze middag niemand worden gehangen!
 
...applaus na de vendelgroet, met rechts de kapel...
De kapel stroomt leeg; alleen de drie onderhandelaars blijven achter. Zij zijn er al na vijf minuten uit en komen lachend naar buiten. Het Gilde van Geijsteren brengt de vendelgroet en daarna mogen de drie wethouders de zwarte doek wegtrekken die de hardstenen grenspaal uit 1553 omhult. Pas nu wordt het precieze verloop van de grens duidelijk. Aan de ene kant van de paal is het wapen van het (Brabantse) Land van Cuijk bevestigd, aan de andere kant dat van het (Limburgse) Land van Kessel. Houten paaltjes met tekstvlaggetjes, geplaatst op twee lijnen die vanaf de stenen paal het bos inlopen, markeren de ‘taartpunt’, het segment Land van Cuijk dat hier het Land van Kessel insteekt.

Daarna is ‘t hoog tijd voor een borrel en voor Bernard Ploegmakers uit De Rips. Hij vertelt over de grenspalen in deze streek, al vanaf 1200. Die markeerden niet alleen de grenzen van dorpen, heerlijkheden en provincies, maar ook van landen. Bijvoorbeeld van 1648 tot 1713 van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en van de Spaanse Nederlanden. Samen met een ploeg geïnteresseerden, afkomstig uit beide provincies, plaatste Ploegmakers weer palen op de oude grenzen: van Deurne tot de Vredepeel en van de Vredepeel tot de Willibrorduskapel bij Geijsteren.  
...folder over de grenspalen...
Om half 5 keert de menigte huiswaarts. Sommigen kijken nog even om. Zij zien de kapel, de grenspaal en de galg langzaam oplossen in een nevelige herfstregen. 

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 

vrijdag 18 november 2011

De Vrede van Mariahout

Regiohistoricus op pad...
De heer van Rode en de abt van Floreffe disputeren...

Uit onze vaderlandse geschiedenis kenden we al de Vredes van Münster, Utrecht en Aken. Vanaf 9 september 2011 mag de Vrede van Mariahout aan dat rijtje worden toegevoegd. Dankzij de bemiddeling van een speciale vertegenwoordiger van de hertog van Brabant beëindigden de gemeenten Sint-Oedenrode en Laarbeek een eeuwenoud conflict over een grenssteen. Het BHIC mocht daar getuige van zijn.

Het begon allemaal op 2 augustus 1311, toen hertog Jan II van Brabant een groot stuk van de Jekschotse heide verkocht aan de inwoners van Lieshout. In de oorkonde werden heel precies de grenzen van dit Lieshouts territorium omschreven. Op het punt waar de grens met Rooi een scherpe hoek maakte, is in de loop van de tijd een fikse zwerfkei neergelegd, als markering van de grens. De Lieshoutenaren noemden hem de Blauwe Kei, de inwoners van Rooi de Breestèrt. Over deze steen, maar ook over grenspalen elders in dit gebied was er eeuwenlang veel onenigheid tussen bestuurders en grondeigenaren. Toen begin 19e eeuw de gemeentegrenzen werden vastgesteld, leek alles rustiger te worden, maar bij de ontginning van de Lieshoutse heide in 1938 dook de steen weer op. In 1982 werd hij overgebracht naar het dorpscentrum van Mariahout en dat stuitte de Rooienaren tegen de borst: de Mariahoutenaren hadden van hun steen af te blijven! Er volgde een loopgravenoorlog tussen de heemkundekringen van beide plaatsen, waarbij gelukkig nooit met scherp is geschoten, maar toch…

Gelukkig overwon het gezonde verstand. Op vrijdag 9 september 2011 trok een groot gezelschap, aangevoerd door de speciale afgezant van de hertog van Brabant, Yves Agricola alias De Boer, en de wethouders Hendriks en Van Zeeland (van Sint-Oedenrode en Laarbeek) vanaf de Rooijseweg in Mariahout naar de grens met Rooi. Daar, in een klein bosperceel, had de grenssteen een nieuwe plek gekregen, vlakbij een gloednieuwe eiken grenspaal met een informatieve plaquette erop. Even kwam de geschiedenis tot leven, toen de Heer van Rode (Wim van Rooij) en de Abt van Floreffe (Herman Segboer) ten tonele verschenen om nog eens uit te leggen waar het allemaal over ging. Daarna nam Yves Agricola, gehuld in een hermelijnen mantel, het woord: de steen was het eigendom van de hertog van Brabant (alias de provincie Noord-Brabant), en de Rooienaren (alias de gemeente Sint-Oedenrode) zouden deze grensplek, inclusief steen en paal, onderhouden. Een en ander werd vastgelegd in drie exact gelijkluidende oorkonden. Vervolgens zetten beide wethouders en Agricola op alle drie hun handtekening, in tegenwoordigheid van het BHIC. Als het dan nog niet waar is….

V.l.n.r. de Rooise wethouder Hendriks, Yves de Boer en de Laarbeekse wethouder Van Zeeland