Archiefstukken om je billen mee af te vegen

...restauratie van aangetaste archieven...

Papiervisjes zijn berucht, brand al evenzeer en ook wateroverlast vormt een ernstige bedreiging voor al onze kostbare archiefstukken. Maar als archiefstuk roemloos eindigen in de toiletpot, dat is nieuw. Pieter Huistra schreef onlangs op de site Cultuurgeschiedenis.be over deze 'onwelriekende affaire uit 1888' die plaatsvond in Noord-Brabant.

Het verhaal begint in 1887 en komt onder ogen van ambtenaar jonkheer Victor de Stuers. De Stuers staat bekend om zijn strijd voor behoud en beheer van erfgoed: van bouwwerk tot archiefstuk. En daarover schrijft De Stuers: "Men verhaalt mij dat ten vorigen jare een register uit uw archief, uitgeleend aan een lid van de Commissie der Vicarien, in de woning van laatstgenoemde geworpen is op het heimelijk gemak en gedeeltelijk zelfs in den beerput, en dat dit gedeelte wel weder geheel of ten deele is tevoorschijn gebracht, doch natuurlijk in uiterst gehavenden toestand aan 's Rijks archiefdepot is terugbezorgd."

...De Stuers zoekt de kwestie over dit 'privaat-leven' tot op de bodem uit... 

Met andere woorden: een geleend archiefstuk is wel teruggebracht, maar pas nadat het als toiletpapier is gebruikt. De Stuers gaat op onderzoek en stuit op archivaris Bondam. Bondam staat bekend om zijn zorgvuldigheid die zo ver gaat dat hij de concierge instrueert enkel 'Zweedse lucifers' te gebruiken, in verband met brandgevaar. Toch gaat het onder zijn toeziend oog mis, alhoewel het volgens Bondam wel meevalt. Er was een register teruggebracht met een gescheurd schutblad maar na herstel zou er geen schade meer zijn geweest. Wil je het hele verhaal lezen, klik dan hier.

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Cold case archiefkraak
- Middeleeuwse stukken op de bakfiets

Geboren: Caspar, Melchior en Balthazar

...de drie broertjes in het bevolkingsregister Uden...

Caspar, Melchior en Balthazar staan bekend als de Drie Koningen, de Wijzen uit het oosten die een opgaande ster zagen en daarop de koning van de Joden gingen zoeken. Maar collega Mariet kwam deze drie óók tegen. En wel in het bevolkingsregister van Uden.

Het gezin van Berkel uit Uden kreeg in augustus 1887 een drieling. De ouders gaven hun drie jongens bijzondere namen mee: Caspar, Melchior en Balthazar. Bijzondere namen maar de broertjes zijn niet lang samen. Caspar overlijdt op 29 december 1887 en Balthazar een paar maanden later, op 8 februari 1888. Melchior komen we nog wel in de boeken tegen, in ieder geval tot 1910. Voor zover bekend blijft Melchior ongetrouwd.

Wat wel een aardig gegeven is, is dat de vader van de drie jongens strodekker was. En een bruggetje van stro naar een stal is snel gemaakt. Zou het nog invloed hebben gehad op de keuze voor de namen van de jongens? 

...het hele blad uit het bevolkingsregister waarop de jongens zijn te vinden...

O ja, Driekoningen is - zoals de meeste lezers weten - een christelijke feestdag die op 6 januari wordt gevierd.

Zeg je Oss, dan zeg je Organon

Zeg je Oss, dan zeg je Organon. Maar die vanzelfsprekendheid is niet langer een zekerheid. Na verschillende fusies en reorganisatieplannen maakte de leiding van het pharmaceutische bedrijf vandaag bekend dat er geen overnamekandidaat is.

Shering-Plough of MSD: dat zegt de gemiddelde Ossenaar heel weinig. Maar Organon is een begrip in deze stad. Geen wonder met zo'n lange geschiedenis.

Voor de start van het bedrijf moeten we in feite al terug naar 1887. Dan start Saal van Zwanenberg een exportslachterij in Oss. Omdat hij ook het slachtafval nuttig wil gebruiken, ziet in 1923 Organon het levenslicht. Samen met enkele chemici lukt het om insuline te extraheren uit de alvleesklier van geslachte varkens en runderen.

De zaken gaan al snel voorspoedig want in 1934 is Organon al in veertig landen vertegenwoordigd door verkooporganisaties. De oorlogsjaren vormen een zwarte bladzij in de geschiedenis van het bedrijf. Veel van de joodse directieleden en medewerkers worden weggevoerd.

Bijna tien jaar later krijgt het bedrijf het predikaat Koninklijk. De groei van het bedrijf gaat onverminderd voort en Organon krijgt over de hele wereld verkoopkantoren. Inmiddels is het bedrijf vooral bekend door de pil. In Nederland zorgt het bedrijf voor de werkgelegenheid van 5000 mensen waarvan alleen al 4500 in Oss.

In 2002 wordt een deel van het hoofdkantoor van Organon verplaatst naar de Verenigde Staten. Algemeen directeur (en oud-minister) Hans Wijers van moederbedrijf AkzoNobel wil Organon BioSciences naar de beurs brengen. Die beursgang gaat op het laatste moment niet door omdat het Amerikaanse Shering-Plough Organon koopt. Shering-Plough fuseert wat later weer met MSD en onder die naam gaat het bedrijf dan verder. De markante witte Organon-letters verdwijnen tot spijt van veel Ossenaren van de blauwe wand.

Mochten er zich geen nieuwe ontwikkelingen voordoen, zou het zomaar het einde kunnen betekenen van één van de belangrijkste pijlers van Oss van de vorige eeuw. Meer informatie en foto's over Organon kun je ook vinden via het stadsarchief Oss.

Foto boven: het laboratorium van Organon, foto onder: de verpakkingsafdeling