Een boerderij met bijzondere kasteeldeuren…

...het verhaal van de boerderij vastgelegd...

Een imposante boerderij, een grote tuin en zelfs een fruitboomgaard! Henk en Wilda van Drunen-Langendijk waren in 1975 direct onder de indruk van de boerderij aan de Achterstraat 6 in Dieden. Maar er was ook een lek dak, muren met optrekkend vocht en veel achterstallig onderhoud. Toch kochten ze deze Gelderse boerderij en restaureerden dit bouwwerk. Bovendien legden zij 250 jaar bouwgeschiedenis van hun pand vast in een mooi boekwerk.

De lijst van werkzaamheden wat er allemaal met de boerderij moest gebeuren, was lang, heel lang. “Je bent jong en durft wat”, blikken Henk en Wilda van Drunen nu terug op hun beslissing van veertig jaar geleden. Want ze waagden de sprong en werden de nieuwe eigenaar van het pand waarvan de geschiedenis al in de 17^de eeuw begint. Destijds als hallenhuis waar in 1724 ene Rijck Rutten woonde. Niet dat het gebouw toen al op het huidige leek; het was een vierkante plattegrond.

“Meer weten we niet. Dat moet een hallenhuis zijn geweest van het type loshoes. Mens en vee woonden toen in één ruimte samen”, schrijft het echtpaar. De tweede fase van de boerderij begint in 1764; dan wordt de boerderij uitgebreid en krijgt het een stenen gevel met de jaartalankers 1764. Die ankers zijn nog altijd aanwezig. Ruim een eeuw later, in 1878, wordt de rechthoekige vorm veranderd in een L-vorm en in de vierde en laatste fase verandert de vorm van een L- naar een T-vorm. 

Al die verbouwingen hadden de nodige consequenties: spanten werden weggehaald en staanders gewoon afgezaagd. In 1878 moesten steunmuren worden gemetseld om het geheel overeind te houden! Bij die verbouwing kreeg de boerderij ook een gang en viel men niet langer ‘met de deur in huis’. Door de eeuwen heen doet het bouwwerk aan de Achterstraat dienst als gemeentehuis, woonhuis van de burgemeester, mogelijk zelfs tot klaslokaal van de lagere school.

Saillant detail: in 1876 wordt het kasteel in Dieden afgebroken. Keihard bewijs is er niet voor maar volgens de overlevering zijn meerdere deuren vanuit het kasteel in de boerderij terecht gekomen. Dat verklaart de chique deuren in de boerderij… Wil je meer hierover lezen? Het hele verhaal staat in het boek “Een Gelderse boerderij in Brabant” van Wilda en Henk van Drunen. Onder meer in te zien bij het BHIC in Den Bosch.

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Erf met oom en gans

- Het koetshuis van kasteel Dieden 

Javanen in de polder

...Feest ter gelegenheid van het 5-jarig bestaan Bejaardenoord Nieuw Beekvliet, 1993. Fotoarchief Woon- en Zorgcentrum Nieuw Beekvliet....

In november 2015 zal het veertig jaar geleden zijn dat een vliegtuig met 398, meest oudere, Javanen vanuit Paramaribo naar Nederland vertrok. Het was tien dagen voor de onafhankelijkheid van Suriname, en het was eigenlijk de bedoeling dat men door zou reizen naar Indonesië, ooit het land van herkomst. Dat gebeurde echter niet en de groep werd inderhaast opgevangen in het oud-seminarie Beekvliet in Sint-Michielsgestel.

In de maanden daarvoor waren al duizenden andere Surinamers naar Nederland gekomen, omdat men de toekomst in Suriname somber inzag. Voor de vele Javanen onder hen was het niet de eerste verhuizing van het ene continent naar het andere. In 1890 hadden de eersten als contractarbeider voet aan wal gezet in Suriname, rechtstreeks vanuit wat toen nog Nederlandsch Indië heette. Zij werden geacht het plantagewerk van de voormalige slaven over te nemen.

Na de afschaffing van de slavernij in Suriname in 1863 gingen de plantage-eigenaren op zoek naar nieuwe (goedkope) arbeidskrachten. Vanaf 1873 vonden zij die met name in India (de Hindoestanen) en vanaf 1890 ook op Java, omdat de Britse regering de werving in India steeds meer tegenwerkte en vanaf 1916 zelfs helemaal verbood.

Tussen 1890 en 1939 groeide de groep Javanen in Suriname naar ruim 32.000 mensen. De Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan deze immigratie. Direct na de oorlog, in 1945, riep Indonesië de onafhankelijkheid uit. Dat raakte ook de Javanen in Suriname: in 1949 kregen zij twee jaar de tijd om te beslissen of ze de Nederlandse dan wel de Indonesische nationaliteit wilden aannemen. Een poging van een groep van ruim 1.000 mensen om een nieuw bestaan op te bouwen in Indonesië liep door allerlei omstandigheden op niets uit.

...Start bouw ‘Bejaardenoord Nieuw Beekvliet’, november 1986. Fotoarchief Woon- en Zorgcentrum Nieuw Beekvliet...

Begin jaren zeventig dwong het dekolonisatieproces de Javaanse Surinamers opnieuw tot het maken van keuzes, nu in het zicht van de naderende onafhankelijkheid van Suriname. Op dit moment wonen er zo’n 35.000 Javaanse Surinamers in Nederland, met concentraties in Noord-Nederland (Delfzijl, Hoogezand-Sappemeer, Groningen), in de Randstad en in Noord-Brabant (Den Bosch, Sint-Michielsgestel en Tilburg).

De Stichting Comité Herdenking Javaanse Immigratie doet haar best de Javaans-Surinaamse cultuur in al haar aspecten vast te leggen, onder andere via een erfgoedproject “Javanen in de Polder”, dat zich in eerste instantie concentreert op Noord-Brabant en Den Haag. Voor Noord-Brabant is het BHIC partner, in die zin, dat wij het verzamelde materiaal (foto’s, interviews, andere documenten) zullen opnemen, bewaren en in der toekomst blijvend beschikbaar stellen aan het publiek, zoals de foto’s bij deze post.

In 1975 legde de fotograaf Hans van den Bogaard de uitvaartrituelen van de groep Javanen in Beekvliet vast. Zijn foto’s zitten nu in de collectie van het Rijksmuseum.

Rien Wols

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- De missionaris vertelt
- Van "Hallo Bandoeng" naar skypen met Parijs

Malle Pietje met zijn sigaar...

...Udens Weekblad 1975...

Ben je onder de 40? Dan blijft het nu waarschijnlijk stil in je hoofd. Bij (bijna) iedereen bóven die leeftijd gaat er nu vanzelf een liedje afspelen... ("Malle Pietje doet altijd raar, Malle Pietje met zijn sigaar")

Swiebertje en Malle Pietje zijn kaskrakers in de jaren zestig en zeventig. Zelf hebben we bij het BHIC nog mooie foto's van Joop Doderer die in 1966 de Vliegende Schotel in Geffen opent.

Maar ook Malle Pietje is in die jaren een BN'er avant la lettre. Wie was erbij tijdens het 'knotsgekke' feest in het Cultureel Centrum in Uden? Wie vertelt er meer?

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Swiebertje in Geffen
- Ber Kolen

Vakantie? Met koffers van de Hema!

Vrijdag advertentiedag! Dit keer - met het oog op de zomervakantie - een duik in het Udens Weekblad van 1975. Want daar heeft de Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam koffers in de aanbieding, 'in diverse moderne kleuren'.

Vind je dit interessant?
- C&A presenteert
- Actie bij Cunen

Wauw, een auto mét radio (en achteruitrijlampen)

...Udens Weekblad 1975...

Geen cruisecontrol of parkeersensoren: in 1975 waren we blij met heel andere accessoires op onze auto. Wat te denken van een gratis radio? (midden- en langegolf) En wie dacht dat achteruitrijlampen een vast onderdeel uitmaken van een auto: veertig jaar geleden was dat kennelijk nog niet zo...

En dan ziet die Simca er al weer héél anders uit dan in dit oude reclamefilmpje uit 1955-56. Uit de tijd dat het niet erg was als je een minuutje bezig om to the point te komen...


Vind je dit interessant? Bekijk dan ook:
- Getrouwd en met de auto
- Automobilistje spelen

Ha, daar heb je Hendrik Jan de Tuinman!

...uit Udens Weekblad 1975...

In de jaren zeventig werd hij een bekende verschijning in de STER-reclame: Hendrik Jan de Tuinman. In de rol van sympathieke opa maakte acteur Piet Hendriks reclame voor tuinbenodigdheden van het merk Hendrik Jan de Tuinman van de firma Reesink uit Zutphen.



Maar ook in kranten en weekbladen dook de beeltenis van Hendrik Jan op, zoals blijkt uit de advertentie van het Udens Weekblad uit 1975. Het Bossche bedrijf Crossmarks heeft Hendrik Jan inmiddels een eigentijdse uitstraling gegeven.

Vind je dit interessant? Bekijk dan ook:
- Tuinhuisje
- In de aanbieding!

Schiettuig in archiefdoos (deel 2)

Het politiebericht dat de dag na de overval rondgestuurd werd (collectie BHIC)

Op 24 juli 1944, om tien minuten voor half twee, schoof kapelaan Woestenburg het raam van zijn kamer in de Schijndelse pastorie een beetje omhoog. Daarmee zette hij het sein op veilig voor een gewapende overval op het distributiekantoor door de Schijndelse knokploeg onder leiding van Zwarte Kees en Lange Piet.

Rond deze tijd was er maar één politieagent voor de bewaking, in plaats van de gebruikelijke twee. In totaal waren er 35 mensen bij deze overval betrokken. De meesten van hen stonden op de uitkijk. Zes mannen drongen het kantoor binnen. De enige bewaker verzette zich en er werd geschoten. Gewaarschuwd door een jongetje uit de buurt dat er een schietpartij gaande was bij het Sint-Servatiusgebouw (waar het distributiekantoor was gehuisvest), mengde ook de tweede agent zich in het strijdgewoel. Vanaf de straat schoot hij door de ramen en op de banden van de fietsen waarmee de overvallers waren gekomen. Lange Piet hield het hoofd koel, wachtte tot de politieman zijn magazijn geleegd had, en schoot laag over de agent die zich inmiddels languit op straat had geworpen. Die bleef zo stil liggen, dat de knokploegleider in de veronderstelling leefde dat hij de agent (ongewild) dodelijk had geraakt. Dat bleek achteraf gelukkig mee te vallen.

Snel als de weerlicht verdwenen de overvallers vervolgens met een enorme buit aan distributiebonnen: 2500 bonkaarten en 1500 rookbonnen. Er is maar één andere distributie-overval in Nederland geweest die succesvoller was. De bonnen hoefden niet ver weg gebracht te worden: binnen enkele minuten waren ze afgeleverd in de werkkamer van kapelaan Woestenburg, schuin tegenover het distributiekantoor. De kapelaan zou voor verdere verdeling zorgen.

Voedselbonnen uit de Tweede Wereldoorlog. Nog tot lang na de oorlog waren bepaalde levens- en genotmiddelen alleen op de bon verkrijgbaar (fotocollectie: Geschiedenis van Vlaardingen)

Schiettuig in archiefdoos (deel 1)

Dit historische wapen ligt op een canvas holster tentoongesteld in een van de vitrines in het BHIC

Dat het BHIC kilometers aan archiefdozen met ‘oud papier’ in zijn depots heeft staan, hoeven wij je natuurlijk niet meer te vertellen. Maar wat doet die 6-schots 9.mm revolver eigenlijk in een van onze vitrines? Hoe is deze in onze Citadel terecht gekomen en welk spannend verhaal gaat er achter schuil?

Ruim 25 jaar na de oorlog, ergens midden jaren zeventig van de vorige eeuw, meldde zich ten gemeentehuize van Schijndel de heer Cor Laanen uit Dinther. Hij klopte aan bij de gemeentesecretaris S.E. van Berkum met een revolver in een canvas holster en een doosje kogels. Van Berkum was hoogst verbaasd en ging er eens goed voor zitten. Cor Laanen legde de revolver op zijn bureau en stak van wal: “Ik kom u dit historische wapen brengen dat in de oorlog is gebruikt bij een overval op het distributiekantoor in Schijndel.” Laanen bleek een van de actieve leden te zijn van de knokploeg en had de revolver bij zich die toen gebruikt was.

De heer Laanen wilde graag dat dit wapen tentoongesteld zou worden in het gemeentehuis van Schijndel. De secretaris aanvaardde dit historische schiettuig in dankbaarheid, maar had zich daarmee ook een probleem op de hals gehaald: ten eerste was het wapen nog goed bruikbaar en de patronen waren scherp, dus tentoonstellen in een vitrine bracht wat risico’s met zich mee. Bovendien was het een illegaal wapen, en de gemeente had geen vergunning tot het hebben van schietwapens. Eigenlijk was nog het minste probleem dat het gemeentehuis niet eens over een tentoonstellingsvitrine beschikte. Ambtelijke oplossing: het wapen verdween voorlopig in de la van het bureau van de secretaris en daar bleef het stilletjes liggen.

In mei 1946 werd in Schijndel een grote optocht gehouden ter herdenking van de bevrijding. Talloze wagens waarop gedenkwaardige gebeurtenissen uit de afgelopen donkere periode uitgebeeld werden, trokken in een lange stoet door het dorp. Iedereen die niet op een wagen zat of meeliep in de tocht, stond langs de kant. De overval op het distributiekantoor op 24 juli 1944 is wel een van de meest in het oog springende verzetsdaden in Schijndel geweest. (Fotocollectie BHIC)

Tot in 1976 Justitie de mogelijkheid opende om illegale wapens straffeloos in te leveren. Op 2 juli overhandigde de secretaris een 6-schots 9.mm revolver aan de groepscommandant van de rijkspolitie te Schijndel, met het verzoek het wapen onklaar te maken en weer terug te krijgen als historisch voorwerp van de gemeente Schijndel. Nadat de meester-geweermaker van de rijkspolitie in ’s-Hertogenbosch zijn veiligheidswerk gedaan had, kwam de revolver terug in Schijndel, maar nog steeds niet in een vitrine: het werd een archiefdoos in de archiefbewaarplaats van het voormalige streekarchief Langs Aa en Dommel.

En nu, sinds 2005, dan toch permanent tentoongesteld in een vitrine van het BHIC in de Bossche Citadel.
Rest natuurlijk de vraag hoe die overval op het distributiekantoor verliep. Wat hadden ze allemaal buitgemaakt én welke notabele (ja, ja, je leest het goed) was daar bij betrokken?
Nieuwsgierig? Lees aanstaande vrijdag het vervolg!