Nederland verslaat Spanje!

Voor het eerst in 32 jaar staat het Nederlands elftal in een WK-finale. Op zondag 11 juli tegen Spanje. De geschiedenis is ons gunstig gezind want... Nederland verslaat Spanje.

We moeten even terug in de tijd maar tussen 1568 en 1648 vochten de Nederlanden - tijdens de Tachtigjarige Oorlog - tegen de Spanjaarden. Deze oorlog begon als opstand van één van de rijkste gebieden van Europa tegen het machtige Spaanse Rijk van Filips II. Trokken de Lage Landen aanvankelijk nog gezamenlijk op, later (na 1576) vallen de noordelijke en zuidelijke Nederlanden uit elkaar.

Tijdens de oorlog ontstond in 1588 de noordelijke (en calvinistische) Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De zuidelijke (en katholieke) Nederlanden bleven onder het bewind van een landvoogd die door de koning van Spanje benoemd werd. Zo rond 1590 kreeg de Republiek meer grip op de oorlog. Voor de calvinisten was het ook de tijd waarin hun politieke invloed groter dan ooit was en de nauwe band met het Huis van Oranje ontstond. Oranje, jawel...

Bij het BHIC zijn heel wat stukken te vinden die een relatie hebben tot de Tachtigjarige Oorlog. Oude maar ook jonge. Zoals de beschrijving van de tentoonstelling Tussen Spanje en Oranje, gehouden in Huis Bergh in 1998. Want geschiedenis wordt iedere dag geschreven. Zeker aanstaande zondag.

Foto: ook een momentopname uit een finale maar dan van heel andere orde: Olympia tegen Juliana in Haps, 1989

Wie vermoordde pastoor Capiet?

Het klinkt niet altijd even spannend; werken op een archief. Maar vergis je niet. Soms stuit je op archiefstukken waarbij een beetje hulp van Peter R. de Vries geen overbodige luxe zou zijn… Want wie zit er achter de brute moord op pastoor Elsearius Capiet? Een reconstructie.

Het is een koude avond, 21 januari 1731. In het doorgaans zo rustige Haps wordt pastoor Elsearius Capiet geroepen: er moet met spoed iemand worden bediend. Capiet stapt nietsvermoedend naar buiten maar eenmaal in het donker van de nacht slaat zijn belager toe. Capiet wordt neergeslagen en in een sloot geduwd. Daar houdt zijn aanvaller hem onder water en Capiet overlijdt ter plekke.

"De booswicht zei dat hij nooit zooveel genoegen had gehad dan toen hij deze monnik in het slijk zag spartelen", schrijft de opvolger van Capiet, pastoor Hermans in het parochiejournaal. Volgens de aantekening van pastoor Hermans zou "de booswicht de doodstraf hebben ondergaan en wel onboetvaardig."

Maar nu... wie was deze 'booswicht'? De archiefstukken lijken te zwijgen: in de schepenbank Grave is geen spoor van deze zaak en ook de archieven van het bisdom blijven stil. Ook in de Raad van Brabant komt de naam Capiet niet voor; de kwestie is dus niet hogerop gegaan. Blijft de vraag: wie vermoordde pastoor Capiet?

Foto: Het gevoel van onveiligheid maar dan 2,5 eeuw later: de wijk Padbroek in Cuijk klaagt over gebrekkige verlichting, 1989.