Hanewinckel? Schandelijke laster!

...Van de Graaff neemt het op voor de inwoners van de Meierij...

Inwoners van de Meierij werken van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat, leven matig en houden zich met weinig tevreden. Een ieder die iets anders verkondigt, verkoopt pure laster. Die duidelijke boodschap van Servaas van de Graaff is gericht aan Stephanus Hanewinckel en zijn boeken "Reize door de Majory van ’s Hertogenbosch in den jaare 1798 en 1799”.

Als er in 1806 een ‘statistische beschrijving’ van het Koninkrijk Holland moet worden opgesteld, bedenkt Van de Graaff zich geen seconde, zo lezen we in Taxandria in 1912 (T136.19/1318). “Van alle onze Departmenten is er geen dat minder bekend is dan dit en hetwelk echter wel verdient van naderbij gekend te worden.” Van de Graaff is verontwaardigd over de manier waarop de inwoners van de Meierij van Den Bosch zijn vastgelegd in de boeken “Reize door de Majory van ’s Hertogenbosch in den jaare 1798 en 1799”. (Hanewinckel schreef deze boeken maar liet ze anoniem uitkomen).

“Zoo men de naamlooze Schrijvers van de Eerste en Tweede Reize door de Majory van ’s Hertogenbosch in 1798 en 1799 geloven wil, dan zijn er geen misdaden, geen ondeugden of ligchaams- en zielsgebreken, waaraan de Meyerijenaars niet onderhevig zijn”. Maar dat slaat nergens op, zo heeft Van de Graaff ondervonden. “De inwoners der Meijerij van ’s Hertogenbosch zijn, over het algemeen beschouwd, een zeer goed slag van menschen, waaronder men zeer wel en genoeglijk kan leven.”

Hij vervolgt: “Niet alleen dat men de Meyerijenaars van domheid, bijgeloof en valschheid beschuldigt, maar men betigt hen ook van eene voorbeeldelooze ongevoeligheid, liefdeloosheid en ombarmhartigheid.” Van de Graaff weerlegt al die aspecten aan de hand van schrijnende voorbeelden. “Eene bijna naakte moeder, met nog naakter kinderen, zonder ligging noch zitplaats, zonder voedzel noch drank dan een weinig geitenmelk”, bleek in al haar goedheid nog een arme zieke vrouw van hulp te voorzien.

...uit het artikel in Taxandria...

Ook de kritiek dat er weinig goeds wordt voorgebracht in het gebied, weerlegt de schrijver met “uitmuntende hoeden uit Eindhoven, lakens van Tilburg en Geldrop en manufacturen uit Helmond.” Conclusie van Van de Graaff: het boek Reize door de Majorij is een lasterschrift. 

En over de schrijver ervan stelt Van de Graaff afsluitend: “Wat zou de Rotterdamsche Erasmus niet met verachting hebben neergezien op een wezen, dat om zijn zo hatelijk, op iedere bladzijde zijner brochture in de oogen lopend oogmerk te bereiken, de manier der onderwijzing eener taal aanrand, alleen om de personen, wier caracter hem in de oogen valt, hatelijk te maken.” 

Marilou Nillesen (met dank aan collega Hanneke voor de tip!)

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Hanewinckel, reporter en berucht schrijver
- Goede reis

Stephanus Hanewinckel is jarig, hoera!



Precies één jaar geleden zag de weblog Reizen door de Meierij van Stephanus Hanewinckel het daglicht. Dat betekent dat Stephanus vandaag trakteert op digitale taart! Smakelijk voor alle lezers en vooral nog veel meer leesplezier toegewenst.

De predikant Stephanus Hanewinckel (1766-1856) was een wandelaar in hart en nieren. Tijdens zijn vele reizen door de Brabantse Meierij heeft hij notities bijgehouden die in delen op zijn weblog Reizen door de Meierij worden gepubliceerd.

De overpeinzingen van de wandelende predikant – in 1798-1799 gepubliceerd als Reize door de Majorij van ‘s Hertogenbosch – waren afgelopen jaar goed voor 5200 bezoeken op zijn blog. Gemiddeld lezen 400 mensen per maand zijn belevenissen. Bij zo'n bezoek verblijven lezers ongeveer tien minuten op de site. Da's behoorlijk lang voor een blog (ook voor een website overigens) en je kunt daaruit opmaken dat mensen zijn bijdragen ook met interesse volgen.

...handtekening van de jarige blogger...

Nu was Hanewinckel ook geen schrijver die een blad voor de mond nam. Regelmatig deed hij boude uitspraken. Zo vond hij de zeden uit Den Bosch over het algemeen slecht en zeer bedorven. Of wat van de constatering: "nergens dommer dan in Bakel." Hanewinckels negatieve oordeel over de katholieken en het katholicisme verhinderde niet dat hij een scherp waarnemer en een zeer betrouwbaar verslaggever was.

Hij ergerde zich vooral aan de achterlijkheid van het Oostbrabantse platteland, de domheid van de mensen en de armoede. Hij zocht de oorzaak daarvoor met name bij de katholieke geestelijkheid, die hij verweet de bevolking achterlijk te houden en aan wat hij noemde de heerszucht van de katholieke kerk die verhinderde dat de Meierijse boeren zich tot vrije, tolerante en beschaafde mensen konden ontwikkelen.

...tweets over de Meierij...

Stephanus is inmiddels helemaal van deze tijd en ontbreekt dan ook niet op twitter. Ook de ansichtkaartenactie die in mei vorig jaar van start is gegaan, mocht rekenen op een groot aantal belangstellenden (en dat leidde weer tot een geslaagde rondleiding op de Citadel). En... voorlopig is Stephanus nog niet klaar met zijn wandelingen, Benieuwd waarheen hij morgen gaat? Hou dan zijn weblog goed in de gaten!