Lekker eten voor een lekker ding

...uit de Graafsche Courant, 17 december 1924...

Een „auto-restaurant”, het idee alleen al! Uit het krantenartikeltje in de Graafsche Courant voel je de verbazing omhoog stijgen. We schrijven 17 december 1924, ver vóór de tijd van de hippe foodtrucks: de biologische, vegetarische en duurzaam verantwoorde „rollende keukens” die anno 2015 op vrijwel ieder festival opduiken. Nou, daar kan de schrijver van het artikel in de krant in Grave zich nog helemaal niets bij voorstellen.

Een nieuwe vermakelijkheid, noemt hij het, gezien in de Parijse voorstad Belleville. Om 12 uur ’s middags en om 19 uur verschijnt een „logge auto met aan de achterzijde twee opslaande deuren, waarin zich een gasfornuis bevindt.” En wat staat er dan op het menu? „In dit fornuis wordt een visgerecht met de zg pommes fritis, de in reepjes gesneden gebakken aardappelen bereid.” En dat wordt dan voor 1,25 franc per portie „aan den volke” verkocht.

„Het secces der onderneming schijnt overweldigend te zijn: huismoeders, midinettes, taxichauffeurs, politieagenten, voorts lieden die gehaast zijn of juist niets te doen hebben, verdringen zich om het geurige vehikel, waaruit wel drie à vierhonderd porties per dag op kartonnen bordjes aan hongerige omstanders worden verschaft.” 

Even terzijde maar de woordkeuze voor midinette is hier wel heel toepasselijk. Enerzijds verwijst het naar een soort snack want het woord is samengesteld uit midi-dinette, van midi ['s middags twaalf uur] + dinette [eenvoudig maaltje, letterlijk dus: twaalfuurtje]. Maar een midinette is ook een jong Parijs ateliermeisje, in hedendaagse woorden: een lekker ding.

Terug naar het krantenberichtje. Hieruit blijkt dat niet iedereen blij is met deze nieuwe ontwikkeling die wordt gezien als een „gevaarlijken concurrent”. „Zij vreezen dat het voorbeeld van deze friterie automobile andere ondernemende geesten op het denkbeeld zal brengen porties vlees voor den man in de straat beschikbaar te stellen, en zij beschouwen het geval als een nieuwe, ernstige fase in den strijd tegen de duurte.”  

Inmiddels zijn “de in reepjes gesneden gebakken aardappel” niet meer weg te denken van de Franse menukaart, ook bij restaurants die níet op wielen staan. En ook de rollende keuken - liefst in een mooie Franse oldtimer - lijkt niet meer weg te denken uit het hippe straatbeeld.

Met dank aan de tip van collega René! 

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Horeca op suikerzakjes

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Op ontdekkingsreis door de wondere wereld van auto’s en motoren

...op De auto van mn opa vind je prachtige foto's, zoals dit Bossche exemplaar...

Sinds een aantal weken is de website De auto van m’n opa in de lucht en in die tijd hebben al heel veel mensen foto’s en verhalen ingestuurd over de motorvoertuigen in hun familie van zo’n 65 jaar of langer geleden. Zelf heb ik auto’s altijd wel leuk gevonden, maar dan ging het toch vooral om de merken en modellen uit de jaren ’50 en ’60 (daarna is het nooit meer echt interessant geworden). Van auto’s van vóór die tijd had ik eigenlijk geen idee. Ze leken me vooral erg ouderwets.

Maar inmiddels zijn mijn ogen wel opengegaan voor de wereld die schuil gaat achter die vroegere periode van het gemotoriseerde voortbewegen. Ik ben vooral onder de indruk geraakt van de ondernemingsgeest die uit tal van foto’s en verhalen blijkt. Via motor en auto ben ik bovendien over veel iets te weten gekomen, waarvan ik geen flauw idee had. Om maar een voorbeeld te noemen: het fenomeen autoloze zondagen behoort voor mij vooral tot de oliecrisis uit begin jaren ’70. Maar nu leerde ik uit een ingezonden verhaal over “de auto’s van mijn pa”  dat ook eind jaren ’40 vanwege brandstoftekorten het rijden op zondagen alleen maar met een speciale ontheffing mogelijk was. En dat dat opnieuw gebeurde tijdens de Suez-crisis in 1956.

En tijdens de Tweede Wereldoorlog was men vanwege de brandstofschaarste ook best bereid om het paard voor de wagen te spannen, of anders gezegd, om terug te vallen op 1 PK (N-3148 bijvoorbeeld) en zelfs een luxe Buick geheel te verzagen.

Wat betreft die ondernemingsgeest: het blijkt dat Brabant heel wat pioniers heeft gekend op het gebied van auto’s en motoren. Zo kwam de eerste autobezitter in Nederland uit Tilburg: Jos Bogaers, die al in 1895 rondtoerde.  Ook als het ging om het bouwen van auto’s en motoren zien we al heel vroeg intiatiefnemers in onze provincie. Iemand als Marius Entrop uit ’s Gravenmoer t mag gerust de eerste Brabantse autofabrikant genoemd worden. Hij adverteert al in 1909 in de ANWB-Kampioen, met ook nog eens drie modellen. Of de gebroeders Otten in Breda: vanaf 1901 bouwen ze motorfietsen van het merk Otten’s Motor Breda. Meer nog: ze bouwden waarschijnlijk het eerste damesmodel ter wereld (voor hun zus Petra)!

...Bert Manders op de eigen gemaakte creatie (foto via HKK Erthepe)...

Natuurlijk steekt op dit gebied Huib van Doorne met zijn DAF boven alles en iedereen uit, maar je moet toch ook bewondering hebben voor mensen als de gebroeders Musters uit Erp die nog in de jaren ’50 op commerciële schaal tractoren produceerden onder de merknaam MCE (Munsters Constructie Erp). Oké, ze zagen er niet uit (ze werden niet voor niets ook wel “gemotoriseerde erdkar” genoemd), maar al met al zijn er toch zo’n 75 van gebouwd tot 1957. Kijk maar eens hier. Kortom, er valt bij De auto van m’n opa veel te ontdekken. En je kunt daar ook wat van jezelf aan toevoegen, zodat je anderen de ogen weer opent voor nieuwe dingen!

Geschreven door:
Rien Wols

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Niet rijden op zondag!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?