’s-Hertogenbosch op de gevoelige plaat

Adolf Adrianus Johannes (Dolf) van Engelen werd op 25 december 1868 in de Lange Putstraat te ’s-Hertogenbosch geboren als zoon van koetsier Arie van Engelen en winkelierster Joanna Maria van Londen. Vermoedelijk volgde hij een opleiding aan de Koninklijke School voor Nuttige en Beeldende Kunsten in ’s-Hertogenbosch. Hij had in ieder geval een artistieke aanleg en werkte vanaf 1886 als tekenaar bij Gemeentewerken. In zijn vrije tijd maakte hij tekeningen met een sterke sociale inslag, maar ook van monumentale gebouwen in zijn geboortestad.

Na de dood van zijn vader in 1890 woonde hij enige jaren met collega-amtenaren aan het Ortheneinde. Per 1 oktober 1895 trad hij in dienst als technisch ambtenaar bij Provinciale Waterstaat. Uit die tijd dateren ook de eerste (dateerbare) foto’s van deze Bossche amateur-fotograaf.

Een zestigtal hiervan is vergroot en te zien op de expositie ’s-Hertogenbosch op de gevoelige plaat, foto’s van Dolf van Engelen, ca. 1895 – 1910’.
De foto’s laten het leven van alledag zien in ’s-Hertogenbosch rond de eeuwwisseling, maar gunnen de kijker ook een blik in de familie- en vriendenkring van de fotograaf.

Het Stadsarchief Den Bosch exposeert deze afdrukken van recent verworven 19de eeuwse glasnegatieven van ’s-Hertogenbosch voor het eerst ter gelegenheid van de Open Monumentendag. Die was afgelopen weekend en kreeg als thema ‘De Smaak van de negentiende eeuw’ mee. Deze hele week nog is deze expositie gratis te bezoeken in het Brabants Historisch Informatie Centrum: vanaf vandaag t/m vrijdag 17 september van 9.00 – 17.00 uur. Een echte aanrader!

Foto: De slideshow is gemaakt van een selectie foto's uit de beeldcollectie van het Stadsarchief. U kunt de foto's allemaal bewonderen via het digitale archief van het Stadsarchief.

Komkommertijd!

Eigenlijk niet zo voor de hand liggend om in dit blog iets te vertellen over kunst. Maar laten we een uitzondering maken. Het gaat namelijk over een uniek kunstwerk dat zich bevindt op het binnenterrein van de Citadel, het prachtige 17-de eeuwse fort waar het BHIC in is gevestigd.
Het loont de moeite dit kunstwerk in de spotlights te zetten, omdat het een passende symboliek vormt op deze plek. En dit is een geschikte moment daarvoor. Augustus is namelijk de ideale maand om er in alle rust op uit te trekken en om je heen te kijken. Komkommertijd dus!

Terug naar het kunstwerk op de Citadel. Bezoekers die het binnenterrein van de Citadel betreden, zien het object dagelijks. Maar mensen die vragen wat die vier halfomhullende pylonen nou eigenlijk betekenen, zijn op één hand te tellen.
Echter, zou je het kunstwerk morgen weghalen, dan zouden diezelfde mensen zeggen: “hé, er mist hier iets, maar wat?”
Het kunstwerk ‘vier bomen’ dat om het halfronde binnenplein is gegroepeerd, bestaat uit een viertal “steunberen”, waarin gehalveerde bomen waren vastgenageld. ‘Waren’ inderdaad, want de bomen zijn door de tand des tijds vergaan. De ruwe bast van deze Brabantse populieren is opgenomen in het terrazzo van de zuilen.

De in 1992 overleden beeldhouwer en kunstenaar Heppe de Moor heeft het object vervaardigd in 1986. Het jaar waarop het toenmalige Rijksarchief in Noord-Brabant zijn intrek nam in de Citadel in Den Bosch. Het idee van De Moor hierachter was dat zodra het zachte hout van de bomen was vergaan, de afdrukken als fossielen van deze stammen zouden achterblijven. Een beeld dat langzaam zijn eindstadium zou bereiken, waarbij elke fase van verval een beweging van historie is.
Inmiddels is al het hout uit de pylonen vergaan. De kritische kijker ziet enkel nog de sporen en afdrukken van de boombast; de gebeurtenissen zijn verdwenen, maar de sporen of bronnen blijven achter…
Kan het passender op deze plek?

Wil je meer weten over de geschiedenis van de Bossche Citadel (of over de kunst op onze locatie), bel of mail ons of breng deze zomer eens een bezoekje aan het BHIC.

Foto: Het kunstobject ‘Vier bomen’ van Heppe de Moor gefotografeerd in maart 1986 op de Citadel in 's-Hertogenbosch. Ook een foto uit 1999, 13 jaar later dus. Hier zie je dat de dode boom die tegen deze terrazzo zuil stond is vergaan.