Lisette kiest: een Graafs juweeltje uit 1473 #stukvanhetjaar

...Lisette met haar favoriete stuk...

Tijdens de Maand van de Geschiedenis - in oktober a.s. - vindt de landelijke online verkiezing Stuk van het Jaar plaats. Natuurlijk doet ook het BHIC hieraan mee! Verschillende BHIC-medewerkers hebben hun favoriete stuk uitgezocht. Vanaf 1 juli a.s. kun je je stem uitbrengen op: www.bhic.nl/stukvanhetjaar. Op ons blog presenteren de BHIC-medewerkers de komende weken hun favorieten en nu is het woord aan Lisette.

Temidden van honderden ongeordende ingekomen stukken uit Grave kwam dit juweeltje uit 1473 tevoorschijn: een brief, geschreven door Karel de Stoute, hertog van Bourgondië, waarin hij zich voorstelt als de nieuwe heer van het vestingstadje.

Aan het einde van de vijftiende eeuw was het hertogdom Bourgondië bezig aan een grote opmars in Europa en bezat grote gedeelten van Frankrijk en de Lage Landen. Ook het Hertogdom Brabant was ‘de klos’ en werd ingenomen door de Bourgondiërs. Vlak voordat deze prachtige brief werd verzonden, had hertog Arnold van Gelre in Grave de touwtjes in handen. In 1471 werd hij echter door diens zoon ontvoerd en gevangen gezet.

...Karel als nieuwe heer van Grave...

Gelukkig was daar Karel de Stoute, de redder in nood, die hem bevrijdde. Arnold schonk Karel daarom uit dankbaarheid zijn gebieden, waaronder dus ook Grave, en maakte de hertog van Bourgondië bovendien tot zijn erfgenaam.In de brief laat Karel weten dat de dood van Arnold hem ter ore is gekomen en dat hij, als erfgenaam, de stad in zal nemen en als nieuwe heer van Grave gehuldigd wenst te worden. Om niet al te veeleisend over te komen, belooft Karel wel de stad en haar burgers voor ‘overlast te beschutten en beschermen’ en een ‘getrou goet en genadig Heer te syn, soo dat Gy U Ons bedanken sult.

Wat ik zo bijzonder vind, is dat deze belangrijke brief van de hertog van het machtige Bourgondië temidden van allerlei ogenschijnlijk onbelangrijke briefjes is opgeborgen. Wie weet welke schatten zich nog meer bevinden in de Graafse archieven…

Lisette Kuijper
Medewerkster studiezaal BHIC, locatie Grave

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Christian kiest: de omgehakte eik #stukvanhetjaar
- Mariët kiest: HEMA-blok met handtekening #stukvanhetjaar

Een Graafs juweeltje uit 1473

Het leek een hopeloze opdracht: op zoek gaan naar een brief van hertog Karel de Stoute van Bourgondië in de ongeordende brieven van het Graafse stadsarchief. Toch was dit precies wat een Franse vrouw het BHIC vroeg. Vijf grote dozen met honderden papieren uit de 15^e en 16^e eeuw lagen te wachten om onderzocht te worden. Uit een oud boek, geschreven in 1752, bleek dat de brief er ooit geweest moet zijn, maar wie weet was hij wel kwijtgeraakt of zelfs verbrand! Toch gingen we op zoek naar deze bijzondere brief…

Enige kennis van het oud schrift was vereist, want de handschriften van de graven en hertogen uit de 15^e eeuw zagen er toch net iets anders uit dan die van ons. Om deze reden duurde het onderzoek door al deze brieven natuurlijk nóg langer.

Uiteindelijk, na anderhalf uur speurwerk, kwam de brief uit 1473 dan toch boven water! Deze kon namelijk herkend worden aan de aanhef van Karel. Zo’n hooggeplaatste hertog stuurde natuurlijk niet dagelijks een berichtje aan het Graafse stadsbestuur. En dit exemplaar bevatte ook nog eens een belangrijke boodschap voor het vestingstadje: Karel, hertog van Bourgondië, vroeg Grave om hem te huldigen en als heer aan te nemen.

Dat was nogal een verandering voor de Graafse burgers! Hun vorige heer, hertog Arnold van Gelre, was overleden en had zijn bezittingen in Gelre aan Karel verkocht voor ‘een merkelyke groote somme van penningen’, zo blijkt uit de brief. Nu kwam Grave dus te vallen onder de heerschappij van de machtige Bourgondiërs, die in de 15^e eeuw grote gedeelten van de Lage Landen en Frankrijk in bezit hadden.

Hierboven de brief van Karel de Stoute, waarin hij zich presenteert als de nieuwe heer van Grave

In deze brief laat Karel weten dat de dood van Arnold hem ter ore is gekomen en dat hij daarom de stad in zal nemen en als nieuwe heer van Grave gehuldigd wenst te worden. Om niet al te veeleisend over te komen, belooft Karel de stad en haar burgers voor ‘overlast te beschutten en te beschermen’ en een ‘getrou goed en genadig Heer te zijn’, zodat de burgers van Grave hem later zouden bedanken.