Posts tonen met het label 1907. Alle posts tonen
Posts tonen met het label 1907. Alle posts tonen

vrijdag 8 maart 2013

'Voedseluitdeelingen' te Mill


Een gedeelte van het verslag, waarin de verschillende menu's worden beschreven
Enige tijd geleden maakte men zich grote zorgen bij de landelijke voedselbanken. Steeds meer Nederlanders moeten namelijk een beroep doen op deze liefdadigheidsinstelling. Maar ook in 1907 vinden we in Mill al een vergelijkbaar voorbeeld, waarbij hongerige monden van schoolgaande jongetjes dagelijks gevoed werden met een degelijke maaltijd.


De jongens die in 1907 op de openbare school te Mill zaten, konden van geluk spreken. Zo’n 42 keer konden zij tussen de middag op het Raadhuis van de gemeente Mill genieten van verschillende soorten maaltijden die volgens het verslag van de gemeente ‘op de meest smakelijke wijze’ bereid waren. Op zogenaamde ‘vleeschdagen’ konden de jongetjes zich te goed doen aan een flink bord erwtensoep met spek en brood, terwijl op de overige dagen melk met rijst en ‘mik’ op het menu stond. Eenmaal werden de scholieren zelfs verrast met spekkoek en een andere keer werden ze getrakteerd op, jawel…chocolade!


Hoewel mannen en jongens tegenwoordig over het algemeen bekend staan als echte vleeseters, bleek in Mill dat de jongens ‘het meeste belust waren op melk met rijst’ en om deze reden kregen zij dit gerecht soms ook geserveerd op de ‘vleeschdagen.’



Het Raadhuis te Mill, waar de jongens hun 'heerlijke spijzen' kregen uitgedeeld
Deze zogenaamde ‘spijsuitdeelingen’ hadden natuurlijk wel wat voeten in de aarde en daarvoor worden in het verslag van 1907 enkele mensen en instanties geprezen. Zo wordt als eerste genoemd Marie Schraven, de kokkin die de spijzen heerlijk wist te bereiden, maar die ook met tact met de jongens om wist te gaan. Verder wordt de secretaris van de gemeente bedankt, aangezien de maaltijden zeer dicht bij zijn kantoor werden bereid en uitgedeeld. Voor hem zou de 'spijskokerij’ niet anders dan onaangenaamheid en hinder kunnen hebben, maar hij heeft nooit geklaagd en droeg dit initiatief zelfs een goed hart toe.


De gemeente Mill was maar wat trots op hun ‘voedseluitdeelingen’, zo blijkt uit het verslag. Volgens de commissieleden en de burgemeester liet deze liefdadigheidsinstelling zien dat de gemeente Mill ‘er recht op heeft mede vooraan te staan in de rijen van orde en beschaving.’ Met de maaltijden werd namelijk in een behoefte voorzien, had men nut gesticht en heeft men het leed van de jongens weten te verzachten. De scholieren zelf hebben zich tijdens de uitdeelingen bovendien voorbeeldig gedragen en hebben zich ook erkentelijk getoond voor de maaltijden. Net als tegenwoordig was er dus in 1907 een grote behoefte aan gratis voedsel en de gemeente hoopte dan ook dat de inwoners de ‘spijsuitdeelingen’ zouden steunen uit hun ‘liefdadige goedhartigheid’.

vrijdag 20 april 2012

Monnikenwerk

Een compilatie uit het archief van Hein Mandos (BHIC)

Wie zijn werkkamer ooit heeft bezocht moet gedacht hebben dat Hein Mandos een ouderwetse kamergeleerde was: overal boekenrekken en kaarten bakken, tijdschriften en losse briefjes. Zijn huis was zijn werkkamer, maar zijn wereld was heel wat groter.

Met contactpersonen over heel de wereld had hij een netwerk opgebouwd dat hem moest helpen aan gegevens over het onderwerp waarop hij misschien ooit nog eens zou gaan promoveren: spreekwoorden.

Hein Mandos tijdens een lezing (collectie Hein Mandos, BHIC)

Naast het leraarschap, dat hij met verve en grote bekwaamheid bekleedde, was Mandos vooral bekend als heemkundige, volkskundige en als expert op het gebied van Brabantse dialecten en spreekwoorden. Hein Mandos, geboren op 4 november 1907, had een brede belangstelling voor met name twee aspecten: taal en geschiedenis. Wat doen en deden de Brabanders en hoe zien we de neerslag in onze taal daarvan? Hij en zijn vrouw Miep hebben hierin ontzettend veel energie en tijd gestopt. De kaartenbakken vormden de stille getuigen daarvan. De niet-stoffelijke getuigen bestonden uit zijn functies in het culturele leven in Noord-Brabant en de rest van het oude hertogdom. Zo was hij een van de oprichters van de Heemkundige Studiekring Kempenland, hielp hij andere heemkundekringen mee opzetten en was hij vele jaren lang voorzitter van de overkoepelende Stichting Brabants Heem en bestuurslid bij het Provinciaal Genootschap.

Miep Mandos-Van de Pol signeert een exemplaar van het boek De Brabantse Spreekwoorden (collectie BHIC)





Zijn weduwe Miep wijdde de rest van haar leven aan de voltooiing van Heins levenswerk. Samen met een groep gelijkgezinden richtte zij de Hein Mandosstichting op om het geesteskind van haar man toch nog het levenslicht te laten zien. De financiƫn voor de publicatie werden geregeld en op 24 november 1988 werd het eerste exemplaar van De Brabantse Spreekwoorden gepresenteerd. De weduwe Mandos-van de Pol liet bij testament de door Hein en haarzelf vergaarde collectie taalkundig en volkskundig materiaal en hun zeer uitgebreide bibliotheek na aan het BHIC. Interesse? Maak een keer een afspraak met onze studiezaal en kom een kijkje nemen. Hier nog meer over Hein Mandos.

De drs. Hein Mandosplaats in Waalre