Boze moeder overste wil geld op nieuwsjaardag

...moeder overste dreigt met verdere stappen...

Lang niet iedereen kijkt – om uiteenlopende redenen - vol verwachting uit naar het nieuwe jaar. Dat was vroeger bepaald niet anders. Als we door de schepenprotocollen en notariële protocollen van de 16^de, 17^de en 18^de eeuw bladeren, merken we dat 1 januari voor velen een niet benijdenswaardige dag is. Want nieuwsjaardag, dat betekent vooral flink dokken.

Zoals voor Jan Henrixsone van den Bogaert, Eymbert Lambert Eymbertss en Henric Diric Gilis. Samen zijn ze Henric Jan Deckerss. en Sebert Janss. nog vijftig gulden schuldig. Te betalen op nieuwjaarsdag, zo tekenen de schepenen Bogart en Berkel in Schijndel in 1558 op.

Voor Willem soone Balthazar Peeters is het niet veel beter. Hij is priester Handrick Janssen van Dommelen nog 400 carolus gulden schuldig en dat mag hij in twee delen betalen: op 1 januari 1638 (224 gulden) en op 1 januari 1639 (212 carolus gulden). En zo komen we nog een hele rij vol schuldbekentenissen tegen, met allemaal die duidelijke deadline: betalen op 1 januari.

Nemen we één ‘minnelijke overeenkomst’ nader onder de loep. En wel die van de kinderen van Adriaen Jacops. Want Jacop zoon Adriaen Jacops dacht een mooie slag te slaan toen hij een stuk akkerland – net onder Esch – verkocht aan de secretaris van de stad Den Bosch, Dirck van Kessel.  Maar Mariken, dochter van Adrian Jacops, was inmiddels ingetreden in het klooster van de “arme Clarissen”, zo staat omschreven in de akte, in Boxtel. Ze had haar erfdeel uit het bezit van haar vader ingebracht.

Maar daarbij was geen rekening gehouden met de opbrengst van het stukje akkerland onder Esch. Moeder overste, abdis van het klooster, neemt rigoureuze maatregelen: er moet geld van de verkoop van de opbrengst van het land naar het klooster. Zo niet, dan gaat het klooster verder procederen en dan kunnen de kinderen ook niet tot deling van het bezit komen.

Er wordt dus maar snel een afspraak gemaakt met deze moeder overste. Het klooster laat aantekenen dat het transport van het stuk land moet worden gewijzigd en wel op die manier dat Dirck van Kessel zal afzien van verdere afspraken. De kinderen van Adriaen Jacops zullen de som van 350 gulden betalen. Op 1 januari 1635 wel te verstaan. Gelukkig nieuwjaar…

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen 

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Gekaapte brieven

Duizenden brieven uit de zeventiende en achttiende eeuw, vaak gescheven door gewone Nederlanders, zijn sinds kort online te vinden. Op de site Gekaapte brieven vind je allerlei documenten die zich bevonden op Nederlandse schepen die door de Engelsen destijds zijn gekaapt. In Engeland belandden de in beslag genomen stukken in archieven, waar ze eeuwen later zijn herontdekt. 

De moeilijk leesbare originelen zijn door vrijwilligers nauwkeurig overgetikt. De gekaapte brieven leveren een schat aan gegevens voor historici en taalkundigen, (amateur-)genealogen, erfgoedinstellingen zoals musea, en iedereen die geïnteresseerd is in het maritieme verleden van Nederland. De collectie bevat zakelijke post die in de 17e en 18e eeuw per schip werd vervoerd en ook de persoonlijke correspondentie tussen de opvarenden en hun familieleden.

...één van de vele brieven van Gekaapte brieven...

Tussen de duizenden documenten zitten ook dagboeken en persoonlijke brieven. Zij geven een inkijk in het dagelijks leven op suikerplantages in Suriname en theeplantages in Indonesië. Ook gaan veel brieven over de slavernij. Zoeken kan op allerlei manieren. Op naam van afzender of ontvanger of via woonplaats. En zo ontdekken we al snel dat er ook een brief is geschreven door J. G. Blisteng uit Den Bosch. Wil je meer lezen wat Blisteng schreef over een pennemes of Engelse tabaksdoos? Lees dan hier verder. Of ga zelf op ontdekkingstocht door deze site.

Hoe is het zeilmeisje opgevoed?

Onder het oog van talloze camera's is "zeilmeisje" Laura deze week uitgevaren naar Portugal. Vanaf daar begint ze aan haar solozeiltocht rond de wereld. Het meisje wilde al op haar dertiende op reis gaan maar de autoriteiten vonden dat niet verantwoord. De lange tijd alleen op zee en de afwezigheid van school zouden haar psychologische ontwikkeling schaden.

Het is niet zo moeilijk mensen te vinden die de hele onderneming onverantwoord vinden. Wellicht vragen mensen zich af of het met de opvoeding van de veertienjarige te maken heeft. Iemand die een duidelijke mening heeft hoe je meisjes moet opvoeden is Marie Vastman. In de achttiende eeuw schrijft zij in een brief aan haar nicht over "de opvoeding van een meisje". Hoe het meisje - waarover zij schrijft - onder haar hoede is gekomen, wordt in de vier kantjes niet duidelijk.

Wel maakt Marie duidelijk dat het kind niet haar eigen dochter is en dat het belangrijk is dat zij iedere zondag haar catechismus leert. Marie wil er alles aan doen om er een deugdelijk en eerzaam meisje van te maken, alhoewel dat niet eenvoudig is. De vader wil niets van haar weten en "gunt haar geen stuck droch broot." Ondanks al die weerstand wordt toch hard gewerkt aan de opvoeding van het "mijsken".

Wie weet worden onder moeilijke omstandigheden wel de beste wereldreizigers geboren.

Foto: Niet om de wereld maar rustig in de plas in Linden; een bootje op een zomeravond in 1994