"Welke is de reden van uw ontslag?"

Niet alle archieven die in onze depots zijn ondergebracht, zijn meteen openbaar. Voor 5 procent geldt - omwille van de privacy van nog levende personen, onevenredige benadeling of andere belangen - een beperking op de openbaarheid. Maar die beperking geldt altijd maar voor een bepaalde periode; zodra die is afgelopen, zijn die stukken in te zien. Ieder jaar komen er op die manier nieuwe archieven "bij". Lees maar mee.

Ondanks dat het herstel van de crisis is ingezet, blijft het werkloosheidscijfer in 2014 nog steeds hoog. In de beruchte crisisjaren in de jaren 1930 van de vorige eeuw lag het werkloosheidspercentage nog een stuk hoger dan heden ten dage. Het antwoord daarop was tewerkstelling via de werkverschaffing. Op deze wijze werden grote projecten uitgevoerd.

...uitsnede uit de steunverlening...

Ook in onze contreien. Neem nou Peter Markus uit Dinther. Een getrouwd man met vier kinderen. Zijn laatst verdiende loon als los strodekker bedroeg begin 1933 ca 15 gulden per week. Sinds die tijd was hij werkloos geraakt wegens  slapte in deze sector.  Net als tegenwoordig  was het toen voor een 48-jarige moeilijk om weer werk te vinden. Als steunbedrag kreeg hij in 1935 ca 12 gulden per week. Hij werd door de gemeente doorlopend in de werkverschaffing geplaatst. Voor het krijgen van steun moest een tegenprestatie geleverd worden in de vorm van ongeschoolde handenarbeid. De N.V. Grontmij Grondverbetering- en Ontginningsmaatschappij te Zwolle was belast met de uitvoering. De gemiddelde werkdag bedroeg 8,5 uur; ook op zaterdag werd er een halve dag gewerkt.

Volgens de wekelijkse betaalrollen van de Grontmij in Dinther heeft Peter Markus gedurende 1936-1938 meegewerkt aan het bosspitten, de ontwatering van Dintherse gronden en de verharding van de weg naar Loosbroek. Op deze betaalrol van 11-16 oktober 1937 verdiende hij met inhouding van 11 cent ziektewet een weekloon van  9 gulden en 42 cent.

                    

...de betaalrol...

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Werkverschaffing

- Werk aan de weg

                                                               

Zeepwater beëindigt zwangerschap

...het vonnis tegen Gertrudis Suijkerbuijk...

Je ziet ze niet terug in de dagvaarding maar bij het lezen van het vonnis voel je dat er heel wat tragische verhalen schuilgaan achter de praktijken van Gertrudis Suijkerbuijk uit Eindhoven. Deze mevrouw "behandelde" in de jaren dertig van de vorige eeuw vrouwen die ongewenst zwanger waren. Deze stukken van de Arrondissementsrechtbank in Den Bosch zijn nu openbaar.

Het kostte je tien of vijftien gulden en dan bracht mevrouw Suijkerbuijk door het "zwart hoornen uiteinde van een spuit" lauw zeepwater bij de te behandelende vrouwen binnen. Een dag later kwam het vruchtje los en op die manier eindigde de zwangerschap. Jacoba Straver werd op die manier vaker behandeld in 1933 en 1934 omdat zij nog niet wilde trouwen en het kindje niet wilde houden.

...uit het vonnis...

Maar opzettelijk een zwangerschap beëindigen en daarvoor "eenig geld in betaling" aannemen, is een misdrijf (alhoewel Gertrudis volhield dat ze "maar" vijf gulden voor kreeg). Gertrudis Suijkerbuijk wordt 4 november 1937 schuldig bevonden aan "opzettelijk uit winstbejag eene vrouw een behandeling doen ondergaan te kennen gevende dat daardoor zwangerschap kon worden verstoord, meermalen gepleegd." 

Zij krijgt een gevangenisstraf van acht maanden. Bovendien moeten aanwezige stukken van overtuiging (namelijk de spuiten) "als hebbende gediend tot het plegen van de bewezen verklaarde feiten" worden vernietigd.

Heellinnen met een rode ruit

Mejuffrouw Gransberg uit Rotterdam gebruikte hem en mevrouw Welsch-den Hengst uit Velp. Allebei bestelden ze er in oktober 1933 een dozijn van, van theedoek nummer 1419, geweven uit 100% linnen, 65 x 65 cm groot en voorzien van een ingeweven rode ruit. Hij kostte f 0,65 per stuk. Voor mevrouw Welsch kwam daar nog een stuiver bij voor het zomen, maar het opnaaien van een letterbandje was gratis.

Ook mevrouw Lieneman-Hoogendijk uit Bloemendaal bestelde ruim een half jaar later een dozijn van deze doeken, maar daarnaast nog heel veel meer, alles te borduren met het monogram GL en ‘beslist voor eind juni klaar’. Kort na die datum zullen ze wel getrouwd zijn, het meisje Lieneman en haar meneer S. Hopelijk vond hij haar mooi in haar gele nachthemd met bijpassend hemd en broekje ‘de pijpen 3 cm langer’. Want ook dat bestelde haar moeder bij de Linnen- en Damastweverij W.J. van Hoogerwou & Zonen te Boxtel. Het staat allemaal genoteerd in een van de orderboeken die bewaard worden in het BHIC.

Daar zijn ook twee zogenaamde ‘scheerboeken’ in te zien, waarin precies staat opgeschreven welke stof wanneer geweven werd en door wie. Dat was rond 1930 voor theedoek 1419 steeds G. Florie en die weefde per keer een lap van 150 of 200 meter. Voor de bestelling van de dames uit Rotterdam, Velp en Bloemendaal zal wel gebruik gemaakt zijn van het weefsel dat hij op 28 april 1933 afleverde. De theedoek zelf is nog als staal te bewonderen, samen met eenentwintig andere. Daaronder ook nummer 1432 waarvan later, maar dat zal wel na de tweede wereldoorlog geweest zijn, een variant met groene rand geleverd werd ‘voor de moderne keuken’. Die kostte toen f 2,50 en was daarmee net iets goedkoper dan nummer 1419 waarvoor op dat moment f 2,60 betaald moest worden.

Foto: Staal van theedoek en monogram uit het archief van de Linnen- en Damastweverij W.J. Van Hoogerwou & Zonen, Boxtel, 1933