Zeepwater beëindigt zwangerschap

...het vonnis tegen Gertrudis Suijkerbuijk...

Je ziet ze niet terug in de dagvaarding maar bij het lezen van het vonnis voel je dat er heel wat tragische verhalen schuilgaan achter de praktijken van Gertrudis Suijkerbuijk uit Eindhoven. Deze mevrouw "behandelde" in de jaren dertig van de vorige eeuw vrouwen die ongewenst zwanger waren. Deze stukken van de Arrondissementsrechtbank in Den Bosch zijn nu openbaar.

Het kostte je tien of vijftien gulden en dan bracht mevrouw Suijkerbuijk door het "zwart hoornen uiteinde van een spuit" lauw zeepwater bij de te behandelende vrouwen binnen. Een dag later kwam het vruchtje los en op die manier eindigde de zwangerschap. Jacoba Straver werd op die manier vaker behandeld in 1933 en 1934 omdat zij nog niet wilde trouwen en het kindje niet wilde houden.

...uit het vonnis...

Maar opzettelijk een zwangerschap beëindigen en daarvoor "eenig geld in betaling" aannemen, is een misdrijf (alhoewel Gertrudis volhield dat ze "maar" vijf gulden voor kreeg). Gertrudis Suijkerbuijk wordt 4 november 1937 schuldig bevonden aan "opzettelijk uit winstbejag eene vrouw een behandeling doen ondergaan te kennen gevende dat daardoor zwangerschap kon worden verstoord, meermalen gepleegd." 

Zij krijgt een gevangenisstraf van acht maanden. Bovendien moeten aanwezige stukken van overtuiging (namelijk de spuiten) "als hebbende gediend tot het plegen van de bewezen verklaarde feiten" worden vernietigd.

Een dozijn engelen en twee poppenrompen



Een paar bazaarartikelen uit de winkel van mejuffrouw Meulman uit Veghel

 Op 4 april 1857 verkoopt mejuffrouw de weduwe Meulman te Veghel één dozijn engelen nr. 148 aan H.J. Hellraeth te Rees. Ze handelt in bazaarartikelen en tussen juli 1855 en maart 1859 gaat er nog heel wat meer naar Rees: kisten, vaten, manden en baaltjes vol met rozenkransen, poppenrompen, breinaalden, armbanden, pijpen, gesneden balienen, snuifdozen, tandenborstels, elastieken keelbanden en een half dozijn suikerwaterlepels met houten steel om maar een greep te doen.

Ook haar andere klanten krijgen de meest uiteenlopende zaken geleverd, waaronder ook boeken. Vooral devote met titels als Omgang met God, Liefdesvlammen en Zielversterker. Hónderden artikelen staan er in haar magazijnen opgeslagen.
Als je zin hebt daar eens rond te neuzen, lees dan een uurtje in het in- en verkoopregister dat juffrouw Meulman van haar handel bijhield. Het bevindt zich in een klein bestand van bedrijfs- en andere archieven die werden aangetroffen in het archief van het Kantongerecht Eindhoven. Al lezend kom je terecht in de winkel-van-sinkel waar onze voorouders hun spulletjes kochten. Waarschijnlijk betaalden zij er iets meer voor dan je in juffouw Meulmans register leest, want meneer Hellraeth en zijn collega's moesten er natuurlijk ook wat aan verdienen.

Het register vertelt nog een heel ander verhaal ook. Het eindigt namelijk rond 1866. Daarna staan er gegevens in over de verkoop van tabakswaren. Misschien ging de weduwe over op andere handel. Maar waarom ligt er dan een nota van B. van Speyk uit Gemert in het boek, en een aan hem geadresseerde envelop? Hij was fabrikant in tabak, snuif en sigaren. Dat blijkt uit andere registers in hetzelfde archiefbestand. Daarin is ook te vinden dat hij in Veghel woonde, voor hij naar Gemert kwam. Wie weet is er in die tijd iets moois ontstaan tussen hem en de weduwe. Wie weet heeft zij voor hem haar handel in bazaarartikelen opgegeven. Maar wie weet hoe het afliep toen hun spulletjes eenmaal bij het kantongerecht waren beland!

Een 'winkel-van-sinkel' in Brabant, maar niet die van de weduwe Meulman...

Nieuwsgierig naar meer mooie verhalen in en over Veghel en Erp? Ga dan ook eens naar ons online geschiedenisboekje.