Ondergedoken ambtenaar van burgerlijke stand

...de kanttekening die vermeldt dat de betreffende ambtenaar is ondergedoken...

Boekenkasten zijn er over vol geschreven; over de Duitse bezetting en de ingrijpende gevolgen van de Tweede Wereldoorlog. Maar vaak zijn het juist die paar regels in de marge die geschiedenis tot leven roepen en opeens heel dichtbij brengen. Zoals die ene kanttekening uit het archief van Vierlingsbeek.

"Hé, dat is opmerkelijk; van augustus '44 tot september '44 worden alle geboorteaktes opeens opgetekend door de Opperwachtmeester van de rijkspolitie", constateert collega Harry van het BHIC. Totdat op één van die pagina's duidelijk wordt waarom dat gebeurt. De ambtenaar van de burgerlijke stand blijkt te zijn ondergedoken. De opperwachtmeester - aanwezig 'ter bezoeking van de gemeente' - besluit de geboorten op te tekenen. Na de bevrijding wordt het alsnog door een 'bevoegd ambtenaar' in de juiste boeken bijgeschreven.

In september 1944 ligt Vierlingsbeek in de frontlinie van de slag om Overloon. Het dorp krijgt het zwaar te verduren. Inwoners moeten hun huizen verlaten en het dorp wordt grotendeels in de as gelegd. Het kasteel De Hattert wordt met de grond gelijk gemaakt en ook de kerk wordt verwoest, samen met bijna een derde van alle woningen.

...geen huwelijksafkondigingen meer uit 1944...

Het is opmerkelijk dat de Vierlingsbeekse archiefbescheiden de oorlog hebben overleefd. Dankzij het doortastend optreden van enkele ambtenaren kon het meeste worden gered. Wel getuigt de desolate toestand van sommige dossiers, aangetast door vocht en granaatscherven, nog van het oorlogsverleden. Ook kon nog net worden voorkomen dat iemand de hele boel opstookte. Desalniettemin is het archief deze oorlogstijd niet zonder kleerscheuren door gekomen. Op geen enkele manier te vergelijken met al het persoonlijke leed maar ook papier draagt al die decennia nadien de littekens van die tijd met zich mee.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- De slag om Overloon
- De verwoesting van Vierlingsbeek

"Is hij gehuwd of heeft hij een bijzit?"

...'confidentieel' briefje van de ene burgemeester aan de andere...

Jack de Vries moest om die reden het veld ruimen en meer recent bleek ook de CIA-chef Petraeus er een minnares - naast zijn echtgenote - op na te houden. En zoals wel vaker blijkt dit een fenomeen van alle tijden... Of in ieder geval het vermoeden. 

Waarom wordt vermoed dat deze meneer Hendrikus het met de huwelijkse trouw niet zo nauw neemt, wordt uit dit briefje niet duidelijk. Maar de burgemeester van Megen Van Vlokhoven wil van zijn collega Wientjens uit Reek wel eens weten wat "voor vleesch" hij in de kuip heeft. "Hij komt hier te Megen bij mij nog al eens verlof vragen om te venten." Natuurlijk is het daarom belangrijk of hij wel rooms-katholiek is maar waarom vraagt de ene burgemeester aan de andere - uiteraard 'confidentieel' - of de betreffende man gehuwd is of kinderen heeft? (En waarom vraagt hij dat de man zelf niet?) Meer opvallend nog, waarom wordt zelfs de naam van de mogelijke minnares - in taal van die tijd als "bijzit" omschreven - al genoemd?

Wijst dit 85 jaar oude briefje op een verboden liefdesgeschiedenis? Of zou het alleen maar laster en achterklap zijn geweest? In het bevolkingsregister komen we Hendrikus en Johanna sámen niet tegen. Een zoektocht door de post van de burgemeester van Cuijk leverde geen antwoord op. Houdt het archief dit mysterie voor zichzelf? Of weet iemand hoe het destijds echt is gegaan? Wie weet meer?

Met dank aan collega Harry voor de tip!