Patroon van dieren in Museum Religieuze Kunst

...Franciscus (detail), Jacques Frenken, 1967, particuliere verzameling...

Deze zomer is er in het Museum voor Religieuze Kunst (MRK) in Uden een expositie te zien over de heilige Franciscus uit Assisi (1180-1226). Werelddierendag is onder meer een "erfenis" van deze patroon van de dieren. Bij de expositie zijn als extra's excursies naar de bijzondere tuinen van Franciscanenkloosters in Megen en Velp, workshops, lezingen andere activiteiten.

Anders dan men op grond van de reputatie van Franciscus zou verwachten, is het verband tussen Franciscus en zijn liefde voor de natuur en de schepping in de kunst niet vaak gelegd. De dierenvriend van 4 oktober is een relatief recent fenomeen. Het thema werd na zijn dood in de 13e-14e in Italië weliswaar geregeld voorgesteld, onder andere door Giotto in de basiliek te Assisi, maar raakte daarna, vanaf de late middeleeuwen in de vergetelheid, om pas in de 19e en vooral in de 20e eeuw een revival door te maken. Werelddierendag wordt pas vanaf 1929 gevierd.

In de expositie ligt het accent bijgevolg op de moderne kunst. Franciscus is en blijft een inspirerende heilige voor deelnemende kunstenaars als Rinke Nijburg - Gerda Ten Thije, Rob Sweere, Jacques Frenken en Bas Meerman. In de kruidentuin van het museum staat een monumentaal beeld van Franciscus, gevormd uit afgietsels van oude  landbouwwerktuigen, door Johan Claassen. Dichter Maarten van den Elzen zal een selectie van gedichten presenteren die met behulp van sensoren doorheen de kruidentuin te horen en beluisteren zijn. Daarnaast worden er filmfragmenten van Passolini 's Uccellacci e uccellini  en Rosselini's  Francesco giullare di Dio vertoond.

In het kader van de expositie zullen er excursies naar de tuinen van de kloosters in Megen en Velp worden georganiseerd.  Het MRK beschikt over een kruidentuin, aangelegd naar het voorbeeld van de middeleeuwse 'cruydthof', in Megen volgt de indeling van de tuin het kerkelijk jaar, terwijl Velp een biologische moestuin bezit, waarvan de producten, de groenten deel uitmaken van de maaltijd van gasten en bewoners. Deze tuin is gewoonlijk niet voor publiek toegankelijk. Alleen op 21 juni en 9 augustus maakt Velp deel uit van de excursie. Kijk voor meer informatie op het activiteitenprogramma op www.museumvoorreligiezekunst.nl

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Drie eeuwen abdij

- Ga op weg, het ga je goed

"Is hij gehuwd of heeft hij een bijzit?"

...'confidentieel' briefje van de ene burgemeester aan de andere...

Jack de Vries moest om die reden het veld ruimen en meer recent bleek ook de CIA-chef Petraeus er een minnares - naast zijn echtgenote - op na te houden. En zoals wel vaker blijkt dit een fenomeen van alle tijden... Of in ieder geval het vermoeden. 

Waarom wordt vermoed dat deze meneer Hendrikus het met de huwelijkse trouw niet zo nauw neemt, wordt uit dit briefje niet duidelijk. Maar de burgemeester van Megen Van Vlokhoven wil van zijn collega Wientjens uit Reek wel eens weten wat "voor vleesch" hij in de kuip heeft. "Hij komt hier te Megen bij mij nog al eens verlof vragen om te venten." Natuurlijk is het daarom belangrijk of hij wel rooms-katholiek is maar waarom vraagt de ene burgemeester aan de andere - uiteraard 'confidentieel' - of de betreffende man gehuwd is of kinderen heeft? (En waarom vraagt hij dat de man zelf niet?) Meer opvallend nog, waarom wordt zelfs de naam van de mogelijke minnares - in taal van die tijd als "bijzit" omschreven - al genoemd?

Wijst dit 85 jaar oude briefje op een verboden liefdesgeschiedenis? Of zou het alleen maar laster en achterklap zijn geweest? In het bevolkingsregister komen we Hendrikus en Johanna sámen niet tegen. Een zoektocht door de post van de burgemeester van Cuijk leverde geen antwoord op. Houdt het archief dit mysterie voor zichzelf? Of weet iemand hoe het destijds echt is gegaan? Wie weet meer?

Met dank aan collega Harry voor de tip!

Rampjaar 1581 in Megen heeft meer gezichten

Dat er een grote brand was geweest in Megen in 1581, dat was allang in de annalen terug te vinden. Maar wat er dat jaar nu precies was misgegaan, bleef bijna vierenhalve eeuw geheim. Totdat er drie mannen in 1627 vertelden over de rampen die zich enkele decennia daarvoor elkaar opvolgden...

Onze regiohistoricus Henk Buijks was naar iets heel anders op zoek. Maar spittend in het archief van de Commissie van Breda - ingesteld in 1798 tijdens de Bataafse Republiek - viel zijn oog op een opmerkelijk stuk, opgesteld in 1627 door de griffier Mercelis. Hierin vertelden drie oudere Megenaren van rond de zeventig wat er bijna vijftig jaar eerder was gebeurd. Gabriël Rutten (oud-president schepen), Willem Jacobs (oud-schepen en kerkmeester) en Sebert Jans van Altforst (poorter) beschreven hoe er dat jaar niet één maar zeker vier branden hebben gewoed.

Allereerst ging op Driekoningenavond het kasteel van Megen in vlammen op, door 'onachtzaamheid van het Spaanse garnizoen', zo staat te lezen. Enige tijd later kwamen de Staatse troepen onder leiding van Willem van Oranje uit Grave en Nijmegen. Zij legden onder meer de kapel van Sint-Antonius in Megen in de as. En op 25 juli van dat jaar kwamen Staatse troepen de rest van Megen in brand steken.Ook de molens moesten het ontgelden, net zoals de Sint-Servatiuskerk en de Megense parochiekerk.

Niet één grote, uitslaande brand dus die Megen in 1581 in de as legde maar een reeks aan opeenvolgende, tragische gebeurtenissen. Met dank aan de drie Megenaren die hun verhaal vertelden en de griffier die het allemaal vastlegde. Al zou het nog even duren voordat zijn belangrijke verslag werd aangetroffen.

Kuieren over Megense keien

Samen aan de wandel...

Megen is één van die plaatsjes waar de tijd lijkt stil te staan. Neem nou de Kloosterstraat, die op deze zomerse foto nog Patersstraat heet. De Paterskerk en het klooster zijn er nog steeds, de meeste huizen ook, en niet te vergeten: de stoepen en de keien ofwel keinderkupkes.

En misschien zijn ook de twee meisjes die hand in hand komen aankuieren over de keien, nog wel in leven. De man rechts in de deuropening hoogstwaarschijnlijk niet, want de foto is zeker 70 jaar oud. Wie zou hij zijn? En die meisjes? Zo te zien zijn zij zusjes.

Nog meer foto’s bekijken? Ga dan eens naar Flickr of naar het digitale geschiedenisboekje dat het BHIC speciaal voor de inwoners van Megen, Haren en Macharen heeft gemaakt.

Heilig Bruurke net niet heilig genoeg

Er zijn heel wat mensen die er anders over denken maar het Heilig Bruurke van Megen was net niet heilig genoeg. Tenminste, niet heilig genoeg voor het Vaticaan om hem zalig te verklaren. Maar dat broeder Everardus Witte heel bijzonder was, blijkt wel uit de uitspraak: "Als het gebed iets zichtbaars zou worden, zou het er kunnen uitzien als broeder Everardus."

We zien hierboven zijn overlijdensakte staan: gestorven op 22 december 1950 in het klooster in Megen. Everardus heeft ook een eigen grafkapel in Megen, gebouwd door giften van weldoeners en bewonderaars. Op het graf ligt de stenen beeltenis van Everadus. Mensen vragen hem om een dienst door dit op een briefje te schrijven en dat bij hem in zijn handen te drukken.

Dat kunnen zijn ouders Johannes Casparus Witte en Cornelia Wahlen onmogelijk hebben voorzien, in 1868 als hun zoon Jan Witte (de latere broeder Everdus Witte) in Hoorn wordt geboren. De jongeman wil kunstschilder worden, komt in de leer bij de portret- en kerkschilder Alexander Kläzener maar wordt in 1891 toch broeder bij de Franciscanen in Alverna.

Later wordt broeder Everardus portier in het klooster van Megen waar hij meer dan dertig jaar werkt. Hij krijgt steeds meer verzoeken voor bepaalde mensen te bidden en zijn reputatie breidt zich uit. Na zijn dood groeit de verering steeds verder. Mensen zeggen dat hun gebeden zijn verhoord, dankzij de voorspraak van het Heilig Bruurke. In 1951 claimen 183 mensen dat, in 1954 al 1463. Broeder Everardus mag dan wel officieel niet zalig worden verklaard, maar de titel Heilig Bruurke leeft bij menigeen verder.