Posts tonen met het label Geld. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Geld. Alle posts tonen

vrijdag 4 maart 2016

Vals geld op de kermis in Oploo

Een tweemarkstuk uit 1877 met de afbeelding van de Duitse keizer

Josephina Erkes (29) heeft in de rechtszaal een baby van een paar maanden oud op de arm. Het kind is in de gevangenis, tijdens voorarrest, geboren. Het is haar zwaar te moede, op de vragen van de rechter geeft ze geen antwoord. Het maakt niet uit, de rechter is er snel van overtuigd dat zij het was die op 6 en 7 oktober 1895 de valse munten op de kermis in Oploo heeft uitgegeven.

De bewijzen zijn overduidelijk, de verklaringen van de getuigen glashelder. Resterende valse munten zijn door de gewaarschuwde brigadier Baarts aangetroffen in de portemonnee van haar man, Adriaan Verstegen (29). Duits geld: stukken van 1 en 2 mark uit 1877 met de beeltenis van de Duitse keizer. De vrouw voldoet aan de beschrijving van de kermislui: klein, donker haar en blauwe ogen, ronde kin, ovaal gezicht en geheel in het zwart gekleed.

Verstegen heeft de munten zelf gemaakt. Hij is goed met zijn handen. De in Wanroij geboren zoon van een klompenmaker beoefent officieel hetzelfde beroep als zijn vader. Hij woont in Duitsland, in Kempen, vlak over de grens bij Venlo. Zijn vrouw Josephina is een Duitse; zij is geboren in Sankt Hubert, een vlek in de buurt van Kempen.
Verstegen bekent op 21 april 1896 tegenover zijn rechters dat hij de valse munten heeft gemaakt. Waarom? Zijn gezin was in diepe ellende geraakt, zegt hij. Langer dan een jaar was híj, de kostwinner, aan het ziekbed gekluisterd geweest. Hij had zijn huisraad al verkocht om eten te kunnen kopen. Ten einde raad was hij bezweken voor de verleiding en had wat munten gemaakt.

Burgemeester Plum van Kempen, ook aanwezig op de zitting in  Den Bosch, had hoogstpersoonlijk het huisje van de twee onderzocht. In het klompenblok, waarop Verstegen zijn klompen hakte, had hij een verborgen luikje ontdekt. Daarachter had het bewijsmateriaal gelegen: gipsvormen voor het gieten van munten. Plum was niet verbaasd geweest. Verstegen was eerder op valsemunterij betrapt en had al een jaar in een Duitse cel doorgebracht.

De rechters tonen weinig compassie. De valsmunterij zelf wordt zwaar bestraft: Verstegen moet vier jaar de cel in. Het opzettelijk uitgeven van vals geld wordt minder zwaar aangerekend, zijn vrouw krijgt een jaar gevangenisstraf.

Beiden gedragen zich goed in de gevangenis. De man heeft het er moeilijk. De gevangenisdirecteur noteert dat Verstegen lijdt aan 'een zeer gedeprimeerde toestand van het zenuwstelsel.' Twee verzoeken om eerder vrijgelaten te worden, worden door de minister van justitie echter afgewezen. De valsemunter zit de volle straf uit.

Dit verhaal is geschreven door journalist/schrijver Geurt Franzen (www.geurtfranzen.com) en verscheen eerder in dagblad De Gelderlander (www.dg.nl/maasland).
Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Een zeeman met Sambeeks kerkzilver
- Boze cafébezoeker steekt drie broers neer

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

vrijdag 8 mei 2015

"Gevonden: eenig geld en een rozenkrans"


Diep in ons hart weten we het allemaal: eerlijkheid loont. Maar handelen we er ook altijd naar? Degene die deze advertentie opstelde, deed dat in ieder geval wel.

"Gevonden: leeren beursje inhoudende eenig geld en een rozenkrans." Deze advertentie stond 12 december 1944 in het Eindhovensch Dagblad te lezen. En alhoewel deze stad dan al bevrijd is, zal het verre van een makkelijke tijd zijn geweest. Het vinden van een portemonnee zal voor menigeen een welkome aanvulling zijn geweest. Is het de rozenkrans die het geweten deed knagen? Of is het beursje gewoon gevonden door iemand met een zuiver geweten die het belangrijk vond dat de vondst terugkwam bij de rechtmatige eigenaar?

Zou die eigenaar zich eigenlijk hebben gemeld? En wat zou zo'n advertentie dan gekost hebben? Bleef er nog iets over van het "eenig geld"? Of had de rozenkrans juist een grote emotionele waarde? Kortom: achter iedere foto of advertentie zit vaak een mooi verhaal. Lang niet altijd komen we dat verhaal te weten. Heb jij een foto (of advertentie of iets vergelijkbaars)? Stuur het in en vertel het verhaal. Schrijf zelf geschiedenis.

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Uden in oktober 1944
- Een tientje bidden

woensdag 13 maart 2013

Voor wat het waard is: klompen voor 30 punten

Harmonie Peter Benoit van Vluchtoord Uden in 1917 (BHIC, nr. 1219-008913)

Dat Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog neutraal bleef, wil niet zeggen dat die oorlog ongemerkt aan ons voorbij is gegaan. Niet in de laatste plaats omdat vele tienduizenden Belgische vluchtelingen tussen onze landsgrenzen een veilig heenkomen zochten. In eerste instantie werden zij nog opgevangen door lokale vluchtelingencomité's en ondergebracht bij particulieren, maar al snel werd het aantal vluchtelingen te groot en ook wilde de overheid onrust en bijvoorbeeld relletjes voorkomen. Vanaf 1915 werden daarom steeds meer Belgen centraal opgevangen in 'kampen', officieel 'vluchtoorden' genoemd. Want het woord 'kamp' klinkt zo naar.

Belgen in Uden
Ook in Uden kwam zo'n vluchtoord, waar maximaal 10.000 mensen konden wonen. Het maximaal aantal daadwerkelijke bewoners op enig moment bedroeg trouwens minder, zo'n 7.000. Half februari 1915 kwamen de eerste bewoners aan.

Dit 'Belgische dorp in Nederland' was bijna een echt dorp, met woonbarakken, een kerk, ziekenzaal, winkel, kledingsdienst, onderwijs, een postkantoor en werkplaatsen. En er was ook een eigen betaalmiddel, gebaseerd op punten. En flink wat van die punten worden nog altijd bewaard op het BHIC, in het archief van het vluchtoord.

Vierkant in de boeken
De punten zijn van stevig karton en meestal vierkant. Er zijn 11 verschillende punten, met waarden tussen 1/4 punt en 100 punten. Een punt was 2 Nederlandse centen waard, dus met 100 punten had je 2 gulden in handen. Handig, zo'n puntensysteem, want de vluchtelingen mochten niet gaan werken in een Nederlandse fabriek, dus konden ook geen guldens verdienen om in hun levensonderhoud te voorzien. En met de in het vluchtoord verdiende punten konden ze gewoon terecht in de eigen winkels van het 'kamp'.

Dat er heel wat werd verdiend en weer uitgegeven, dat blijkt wel uit de boekhouding die bewaard is gebleven. Zo leren we dat ene Marie Krijnen in de week van 4 t/m 10 maart 1916 in totaal 53 punten verdiende met aardappels schillen. 8 Punten per dag, behalve op zondag, dan 5 punten. Uit heel andere stukken halen we wat ze daar voor kon kopen, zoals uit de lijst van verkochte goederen uit het kledinggmagazijn. Voor een paar klompen moesten Marie en haar mede-bewoners toch al snel 30 punten inleveren. Uit de maandoverzichten van de 'puntenwinkel' blijkt dat er sowieso veel punten werden uitgegeven aan schoeisel. Maar natuurlijk het meest aan levensmiddelen. Alhoewel rookbenodigdheden ook bijzonder in trek waren...

Vervalscht!
Je zou denken een prima puntensysteem, maar er werd (natuurlijk!) ook misbruik van gemaakt. Zo werden soms op grote schaal punten goedkoop opgekocht, vervolgens werden daar in de winkel producten voor ingekocht, die daarna buiten het vluchtoord met winst weer werden doorverkocht. Of wat te denken van valsmunterij (of moeten we zeggen valspunterij?) Herken jij tussen de punten hieronder de twee valse punten?


Meer lezen over de punten van Vluchtoord Uden? Ga dan naar de website van Louis Brounts, die in een boekje over allerlei aspecten van het kampleven schreef. Meer informatie over het vluchtoord vind je natuurlijk op de website van het BHIC. Of bekijk de inventaris van het vluchtoordarchief.

Dit vind je vast ook interessant
- Bijna dertig jaar 'geld uit de muur'
- Zilver voor de arme kindjes