Schaatsen op schoepen

...Schaatsers op een prent uit 1520...

Tijdens de winter van 1534-1535 vroor het hard genoeg in Noordoost Brabant om op weteringen en sloten te kunnen schaatsen. De 16-jarige Loy Goessens uit Maren wilde dat ook wel, maar hij had geen schaatsen. Maar voor een slim iemand met twee rechterhanden was daar wel een mouw aan te passen...

...schoepen van een rad...

Vanwege de vorst stond het scheprad van de watermolen in Gewande stil. De houten schoepen daarvan waren vastgezet met grote ijzeren nagels. Die waren uitermate geschikt om er schaatsen van te maken en voor Loy bleek dat een koud kunstje!

Op een donkere avond sloop hij met twee 12-jarige kornuiten uit de buurt naar de molen. Loy had een zware ploeghamer bij zich. Daarmee sloeg hij enkele schoepen van het rad los. De nagels vielen eruit, maar doordat ze op het ijs terechtkwamen, raakten de jongens ze niet kwijt. Met hun buit aan ijzerwerk toog het drietal huiswaarts. De volgende dag maakte Loy primitieveschaatsen van de nagels en vervolgens konden de drie jongens de blits maken op het ijs. Maar de lol was van korte duur...

...gevangenpoort Den Bosch...

Loy had de ijzers nog maar enkele uren onder, toen de molenaar ontdekte dat er enkele schoepen van zijn rad ontbraken. Diezelfde dag nog lekte uit wie de schuldige was. De arme Loy werd opgepakt door gerechtsdienaars uit ’s-Hertogenbosch, die hem opsloten in de Gevangenpoort in de stad.

Zijn misdrijf was ernstig: hij had moedwillig schade toegebracht aan een molen die onder de bescherming stond van de keizer. Gelukkig werd al snel duidelijk dat Loy zich daarvan niet bewust was geweest, toen hij de schoepen sloopte. Hij wilde alleen maar schaatsenmaken.

De Bossche schepenen hadden compassie met de Marenaar, met name vanwege zijn leeftijd. Hij kwam er “goed” van af. Benieuwd wat de arme Loy boven zijn hoofd hing? Lees het einde van dit verhaal dan verder op onze site...

De tijd heelt (bijna?) alle wonden

Met de Regiohistoricus op pad...

 

Schijf van een eik die tot 1994 in Kasteel Elverdinge stond, nabij Ieper

We zien hier een schijf, afkomstig van een eik die tot 1994 in Kasteelpark Elverdinge stond. Dit park ligt nabij de Westvlaamse stad Ieper. Op de schijf zijn de jaarringen zichtbaar en wanneer je ze telt, blijkt dat de eik maar liefst 235 jaar oud is geworden.

Ook de donkere vlekken op het hout springen in het oog. Het zijn de sporen van zware beschietingen en branden in de winter van 1917/1918. Deze boom was dus een stille getuige van een dramatische fase in de Eerste Wereldoorlog en kan nu zijn verhaal aan ons kwijt. Een verhaal van dood en verderf, maar ook van nieuw leven, want de boom heeft zich daarna kunnen herstellen.

De eiken schijf is te zien in het Museum ‘In Flanders Fields’ te Ieper waar geen middel onbeproefd is gelaten om een groot publiek te doordringen van de verschrikkingen en de zinloosheid van de totale oorlog.

In Ieper bleef bijna geen enkele steen op de andere staan, maar wie daar nu rondkijkt, waant zich in een middeleeuwse stad waar alles al honderden jaren hetzelfde is. Grote gebouwen zoals de Lakenhal en de kathedraal zijn na 1919 in hun geheel herbouwd en de huizen in het centrum werden opgetrokken in historiserende trant. Blijkbaar heeft de tijd veel, zo niet alle wonden geheeld.

De kathedraal van Ieper

Ook in het werkgebied van het BHIC zijn er sporen van de oorlog, en dan met name van de bevrijdingsweken in het najaar van 1944. Dorpen zoals Schijndel en Nuland werden zwaar getroffen, maar konden na 1945 weer op dezelfde plaats worden opgebouwd. Empel, Maren en Kessel zijn op een andere plek herbouwd, maar gelukkig zijn Oud-Empel, Oud-Maren en Oud-Kessel niet van de kaart verdwenen. De komende septembermaand zal her en der worden teruggedacht aan het oorlogsgeweld van toen, maar evenals in Ieper heelde ook in Brabant de tijd (bijna?) alle wonden.

Kerkplein in Maren-Kessel