Patroon van dieren in Museum Religieuze Kunst

...Franciscus (detail), Jacques Frenken, 1967, particuliere verzameling...

Deze zomer is er in het Museum voor Religieuze Kunst (MRK) in Uden een expositie te zien over de heilige Franciscus uit Assisi (1180-1226). Werelddierendag is onder meer een "erfenis" van deze patroon van de dieren. Bij de expositie zijn als extra's excursies naar de bijzondere tuinen van Franciscanenkloosters in Megen en Velp, workshops, lezingen andere activiteiten.

Anders dan men op grond van de reputatie van Franciscus zou verwachten, is het verband tussen Franciscus en zijn liefde voor de natuur en de schepping in de kunst niet vaak gelegd. De dierenvriend van 4 oktober is een relatief recent fenomeen. Het thema werd na zijn dood in de 13e-14e in Italië weliswaar geregeld voorgesteld, onder andere door Giotto in de basiliek te Assisi, maar raakte daarna, vanaf de late middeleeuwen in de vergetelheid, om pas in de 19e en vooral in de 20e eeuw een revival door te maken. Werelddierendag wordt pas vanaf 1929 gevierd.

In de expositie ligt het accent bijgevolg op de moderne kunst. Franciscus is en blijft een inspirerende heilige voor deelnemende kunstenaars als Rinke Nijburg - Gerda Ten Thije, Rob Sweere, Jacques Frenken en Bas Meerman. In de kruidentuin van het museum staat een monumentaal beeld van Franciscus, gevormd uit afgietsels van oude  landbouwwerktuigen, door Johan Claassen. Dichter Maarten van den Elzen zal een selectie van gedichten presenteren die met behulp van sensoren doorheen de kruidentuin te horen en beluisteren zijn. Daarnaast worden er filmfragmenten van Passolini 's Uccellacci e uccellini  en Rosselini's  Francesco giullare di Dio vertoond.

In het kader van de expositie zullen er excursies naar de tuinen van de kloosters in Megen en Velp worden georganiseerd.  Het MRK beschikt over een kruidentuin, aangelegd naar het voorbeeld van de middeleeuwse 'cruydthof', in Megen volgt de indeling van de tuin het kerkelijk jaar, terwijl Velp een biologische moestuin bezit, waarvan de producten, de groenten deel uitmaken van de maaltijd van gasten en bewoners. Deze tuin is gewoonlijk niet voor publiek toegankelijk. Alleen op 21 juni en 9 augustus maakt Velp deel uit van de excursie. Kijk voor meer informatie op het activiteitenprogramma op www.museumvoorreligiezekunst.nl

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Drie eeuwen abdij

- Ga op weg, het ga je goed

Drie eeuwen abdij in Uden

...Birgitta schrijft aan haar openbaringen...

Driehonderd jaar geleden kwamen de eerste zusters Birgittinessen naar de Vorstenburg in Uden en bouwde daar een abdij. Ter gelegenheid van dit feit is er in het Museum voor Religieuze Kunst in Uden van 15 september tot 16 december een speciale expositie te zien. 

De zusters kwamen oorspronkelijk van de dubbelabdij ‘Mariënwater’ te Koudewater die in 1434 was gesticht. Na de Vrede van Münster in 1648 werd deze abdij, evenals zoveel andere kloosters, door de  Staatse overheid gesloten. De paters vertrokken naar Hoboken onder Antwerpen, de vrouwelijke bewoners mochten met een klein pensioen uitsterven. Dit ‘uitsterven’ hebben zij lang weten te rekken. In 1713 moesten de overgebleven zusters toch écht weg. Zij vertrokken toen naar Uden, een dorp in het Vrije Land van Ravenstein. In deze souvereine enclave voerde op dat moment de machtige katholieke heer Johan Wilhelm vonPfaltz-Neuburg de scepter. In Uden bouwden de zusters hun nieuwe abdij ‘Maria Refugie’. Deze abdij, met haar barokke kapel, bestaat nu drie eeuwen lang.

Op de tentoonstelling wordt aandacht besteed aan de bewogen geschiedenis van de Birgittinessen in Nederland. Ook wordt stilgestaan bij de vele kunstschatten die bij de vlucht naar Uden in 1713 zijn meegenomen naar de nieuwe abdij. Op de expositie is veel van het voormalige kunstbezit, vanuit geheel Europa geleend, te zien.

Verder staat Birgitta van Zweden (1303-1373) centraal, een van de belangrijkste mystici uit de middeleeuwen. Daarom komt uit het Statens Historisk Museum van Stockholm een van de oudste beelden van deze heilige naar de expositie. Commissaris van de koning in Noord-Brabant Wim van de Donk opent deze tentoonstelling ‘300 jaar Abdij Uden’ op zaterdag 14 september, in aanwezigheid van de ambassadeur van Zweden, Z.E. Hakan Emsgard. Meer info via www.300jaarabdij-uden.nl

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Abdij van Maria Refugie
- Zuster Maria

Bomen over bomen

...boom in Leenderstrijp...

Zelf zijn we in de Citadel in Den Bosch gepast trots op onze Wilhelminaboom, maar dat is natuurlijk niet de enige boom met een verhaal. Sterker nog, er zijn veel meer exemplaren met soms - ja, laten we het maar eerlijk toegeven - nóg mooiere verhalen. Zondag 2 september houdt Han van Meegeren in het MRK Uden een lezing over bijzondere bomen in Brabant, aanvang 14 uur.

...de lapjesboom in Overasselt...

De heilige eik van Rijkswaterstaat, de moordbomen van Annie Remken en Ria Pagie, de heksenboom bij Bladel, de oudste lindeboom van ons land in Sambeek: ze passeren de revue in het verhaal van Han van Meegeren. Daarnaast zal hij een uitstap maken naar Bretagne en Normandië, het mekka van de boomliefhebber. Van Meegeren publiceert regelmatig over het onderwerp, leverde onder meer een bijdrage aan het boek Bijzondere bomen in Nederland (boomstichting 2010), en schrijft voor de site www.cubra.nl.
Zijn foto's en verhalen over bijzondere bomen maken ook deel uit van de expositie.De lezing wordt georganiseerd in het kader van de tentoonstelling De boom in natuur, cultuur en religie.

Aanmelden voor deze activiteit: info@museumvoorreligieuzekunst.nl

...boom van Rijkswaterstaat...

 

Vorstelijk Uden

Regiohistoricus op pad ...

Uden had al zijn Vorstenburg, de plek waar tot 1713 de Kruisheren woonden en daarna de Zusters Birgittinessen. De locatie ook van het Museum voor Religieuze Kunst. Maar sinds september 2011 mag deze gemeente ook prat gaan op een heus Vorstengraf binnen zijn grenzen. Een graf uit de IJzertijd dat er al 2600 jaar ligt! Aardig is ook dat deze vorst misschien wel een vorstin was….

Harpmuziek en dichterlijke woorden wekken op woensdag 14 september de vorst(in) tot leven. Een grote groep genodigden mag er getuige van zijn, op de Slabroekse Heide, vlakbij het graf en heel dichtbij de gemeentegrenzen van Bernheze en Landerd. Rondkijkend zie ik overal grafheuvels, sommige gemarkeerd met paalkransen. De oudste is met gras begroeid en dateert van de Bronstijd, de jongste zijn uit de Romeinse tijd. Goof van Eijk van de Heemkundekring Uden vertelt over de lotgevallen van deze bijzondere plek: eeuwenlang een grafveld in de heide, van 1955 tot 2003 een akker van de familie Donkers en daarna eigendom van Staatsbosbeheer, dat het gebied weer zijn oorspronkelijke bestemming teruggeeft.

Een uur later zit ik in de kapel van de Zusters Birgittinessen. We wachten op de komst van staatssecretaris Halbe Zijlstra en gedeputeerde Brigite van Haaften. Naast mij zit mevrouw Van Dijk-Donkers uit Nistelrode. Zij is een dochter van degene die in 1955 de akker in de Slabroekse Heide kocht. Ze vertelt over Hendrik Wiegersma, de “medicus pictor” uit Deurne, die het perceel aan haar vader verkocht. Mijn buren ter linkerzijde zijn medewerkers van Staatsbosbeheer, die de Maashorst van haver tot gort kennen.

Van Haaften brengt het Brabantse cultuurbeleid enthousiast en stevig naar voren. Aan het eind van haar speech spreekt zij de wens uit dat de inhoud van dit Vorstengraf, na een expositierondje, zal terugkeren naar Brabant. Het daverende applaus dat hierop volgt, bevestigt het gevoelen van het publiek: “Dus niet naar Leiden zoals de inhoud van het Osse Vorstengraf!”. Staatssecretaris Zijlstra benadrukt de rol van het particulier initiatief en de inbreng van het Rijk in dit Maashorstproject. Hij krijgt het eerste exemplaar van het Maashorstboek “Verleden van een bewogen landschap” aangeboden, maar oogst minder applaus dan Van Haaften, gezien de actualiteit misschien wel te begrijpen.

Aan het eind van de middag bekijk ik een verlichte vitrine in het Museum voor Religieuze Kunst. Hier liggen de sieraden, 2600 jaar geleden meegegeven aan de vorst(in) van wie slechts een enkel botje en een afdruk in de bodem resteerden. Aan de muur hangt een artistieke impressie van de begravene, gehuld in een fijn linnen gewaad, waarvan ook sporen zijn aangetroffen. Het kleed omhult een mens tussen man en vrouw in, en zeker vorstelijk van aanblik. Uden kan met recht trots zijn op haar!

Foto helemaal boven: De locatie waar het vorstengraf zich bevindt. Tweede afbeelding toont de artistieke impressie van de begravene, gehuld in een fijn linnen gewaad, waarvan ook sporen zijn aangetroffen. Derde foto: Verfijnde harpmuziek en dichterlijke woorden wekten op woensdag 14 september de vorst(in) tot leven... (foto's: Henk Buijks, BHIC)