Treinergernissen

Prachtig stationnetje in Uden, lijn Boxtel-Wesel

Tegenwoordig klaagt men steen en been over de misstanden bij de NS. Gladde sporen, rond dwarrelende blaadjes en aanrijdingen veroorzaken veelvuldige vertragingen. Ook begin twintigste eeuw waren de klachten over de spoorwegen niet van de lucht. Wat dacht je van kiezels op het spoor, snikhete wagons en urenlange vertragingen? 

Kwajongens
Koperdiefstal is geregeld in het nieuws, maar ook vroeger waren er kwajongens die het materieel saboteerden. Zo legden in 1936 enkele bengels een 'groot partij kiezelsteenen' op de rails. Gelukkig kon de opmerkzame machinist uit Berkel-Enschot zijn trein op tijd stoppen.

'Kiezelsteenen' op het spoor!

Totale ontreddering
Niet alleen vervelende knaapjes, maar ook ontbrekend materiaal en de slechte organisatie waren debet aan verschillende ergernissen. De kolen die vroeger werden gebruikt voor stoomtreinen zouden van onvoldoende kwaliteit zijn.

De spoorwegdienst in 1921: totaal ontredderd!

Bovendien werden machinisten slecht voorbereid op hun trajecten. Sommigen reden zelfs stations voorbij, omdat ze de plaatsen niet kenden! Een zekere machinist, zo vertelt het Boxmeers Weekblad, stond gedurende een rit van vier uur voortdurend met de schroevendraaier in de hand, om telkens de losgeraakte schroeven vast te draaien! De auteur van dit artikel roept dan ook op tot een 'ernstig onderzoek' naar de Nederlandse Spoorwegen.

Stikheet!
Met het warme weer van de afgelopen maanden zal het vast wel eens voorgekomen zijn dat de zweetdruppels op je voorhoofd parelden in een trein, waarvan de airco het had begeven. In 1925 had men uiteraard nog nooit van zoiets gehoord, maar toch was men niet blij met die hitte.

Raampjes werden opengeschoven om nog enigszins koelte in de wagon te krijgen. Een lastige 'spelbreekster' klaagt over de 'trek' of 'tocht' die dat zou veroorzaken en gebiedt: 'Meheer, doe U 't raampje dicht!' Het antwoord van deze meneer is verrassend, lees bovenstaand gedicht maar...

Nogmaals het treinstation Uden, nu in 1915 met Belgische vluchtelingen

Geschreven door:
Lisette Kuijper  

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Waar rijdt deze trein?
- Historie Duits Lijntje op dvd

De beste verhalen via e-mail ontvangen?
 

Zinderende zomertips

Ben jij ook toe aan zo'n lekker ijsje?

Geniet jij volop van deze zomerse dagen of zoek jij misschien klagend de koelte op? Ook begin twintigste eeuw had men een haat-liefdeverhouding met de zon en regende het klachten tijdens een hittegolf. Wellicht breken we morgen alle warmterecords en gaan we die 40 graden écht aantikken. Sla met ons de krant open en ga goed voorbereid dit zwoele weekend in!

Hitteplan
Afgelopen week trad in Nederland een heus hitteplan in werking om zoveel mogelijk het hoofd koel te houden. In 1925 kregen verschillende schoolkinderen vanwege de hitte ook een middag 'vrij-af.'

Vanille ys van Toontje van Hees (Reek, 1930)

Maar de arme kindertjes konden geen duik nemen in het zwembad of de hele middag ijsjes eten. Nee, de hardvochtige meester liet hen een opstel schrijven over de hittegolf. 'Wanneer het warm is, is het overal warm,' zo redeneerde hij. 'Als je het in de klas al niet uit kan houden, hoe wil je dat daarbuiten dan doen? Bovendien, wanneer je gaat spelen, krijg je het nog warmer!'

Hittegolf historie

De kinderen moesten daarom noodgedwongen binnen blijven op die hete zomerdag, zwetend op de moeilijke opdracht. Uiteraard waren hun kamertjes niet voorzien van de huidige airconditioning technieken. In de Graafsche Courant van 1925 werd een klein gedeelte van zo'n opstel afgedrukt. En wat denk je? Hierin vinden we de oorsprong van het woord hittegolf, vlak na de Eerste Wereldoorlog. Lees zelf maar!


Kachel en sneeuw?

Sneeuw in augustus 1931!

Ja, je leest het goed! In 1931 werd er warme chocolademelk gedronken en leden de 'ijscoventers' verlies. In augustus van dat jaar kregen de tuinders in het Land van Cuijk de schrik van hun leven: de vorst had hun velden 'hard' gemaakt en er vielen zelfs sneeuwvlokjes naar beneden! Natuurlijk was deze extreme kou een uitzondering. Een paar weken eerder werd men getroffen door een heuse hittegolf!

Ook in 1944 verlangde men naar de warme zomerzon, maar toen deze eindelijk haar hitte verspreidde, klaagde men steen en been, zo meent een dichter in de Echo.

Zelfs in 1944 was de zomerhitte niet gewenst!

Je zou toch vreugdedansjes verwachten na een barre koude oorlogswinter:

'Zoo'n zonnige zomer vol vreugde
na winter en voorjaar vol kou,
toen zat je te gooch'len met bonnen
en kwam vaak je kachel in 't nauw!'

Maar niets was minder waar! Zelfs middenin de Tweede Wereldoorlog verlangde men in een hittegolf tóch naar een 'frisscheren, koeleren tijd!' De haat-liefdeverhouding met de zon is dus van alle tijden...



Volgende week: vermageren!
Al dat vanille ijs en die liters frisdrank zijn natuurlijk erg lekker op zomerse dagen, maar niet altijd goed voor de lijn. Benieuwd naar dé oplossing voor de overtollige pondjes? Duik dan volgende week met ons mee in het Boxmeers Weekblad van de jaren dertig.

Geschreven door:
Lisette Kuijper

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Drank en drugs
- Wervelstorm in hartje zomer 


De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Patroon van dieren in Museum Religieuze Kunst

...Franciscus (detail), Jacques Frenken, 1967, particuliere verzameling...

Deze zomer is er in het Museum voor Religieuze Kunst (MRK) in Uden een expositie te zien over de heilige Franciscus uit Assisi (1180-1226). Werelddierendag is onder meer een "erfenis" van deze patroon van de dieren. Bij de expositie zijn als extra's excursies naar de bijzondere tuinen van Franciscanenkloosters in Megen en Velp, workshops, lezingen andere activiteiten.

Anders dan men op grond van de reputatie van Franciscus zou verwachten, is het verband tussen Franciscus en zijn liefde voor de natuur en de schepping in de kunst niet vaak gelegd. De dierenvriend van 4 oktober is een relatief recent fenomeen. Het thema werd na zijn dood in de 13e-14e in Italië weliswaar geregeld voorgesteld, onder andere door Giotto in de basiliek te Assisi, maar raakte daarna, vanaf de late middeleeuwen in de vergetelheid, om pas in de 19e en vooral in de 20e eeuw een revival door te maken. Werelddierendag wordt pas vanaf 1929 gevierd.

In de expositie ligt het accent bijgevolg op de moderne kunst. Franciscus is en blijft een inspirerende heilige voor deelnemende kunstenaars als Rinke Nijburg - Gerda Ten Thije, Rob Sweere, Jacques Frenken en Bas Meerman. In de kruidentuin van het museum staat een monumentaal beeld van Franciscus, gevormd uit afgietsels van oude  landbouwwerktuigen, door Johan Claassen. Dichter Maarten van den Elzen zal een selectie van gedichten presenteren die met behulp van sensoren doorheen de kruidentuin te horen en beluisteren zijn. Daarnaast worden er filmfragmenten van Passolini 's Uccellacci e uccellini  en Rosselini's  Francesco giullare di Dio vertoond.

In het kader van de expositie zullen er excursies naar de tuinen van de kloosters in Megen en Velp worden georganiseerd.  Het MRK beschikt over een kruidentuin, aangelegd naar het voorbeeld van de middeleeuwse 'cruydthof', in Megen volgt de indeling van de tuin het kerkelijk jaar, terwijl Velp een biologische moestuin bezit, waarvan de producten, de groenten deel uitmaken van de maaltijd van gasten en bewoners. Deze tuin is gewoonlijk niet voor publiek toegankelijk. Alleen op 21 juni en 9 augustus maakt Velp deel uit van de excursie. Kijk voor meer informatie op het activiteitenprogramma op www.museumvoorreligiezekunst.nl

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Drie eeuwen abdij

- Ga op weg, het ga je goed

Graafse 'Pierenbak' in de Maas

Pleitbrief uit 1893 voor een gemeentelijk 'koud stroombad'

Met tropische temperaturen en warme zonnestralen ontstaat al snel de behoefte aan een frisse duik. Maar voor de Graafse bewoners in de negentiende en begin twintigste eeuw waren er nog geen keurig ingerichte zwemparadijzen met glijbanen en duikplanken. Velen zochten echter hun vertier in de Maas zonder enkele vorm van toezicht op veiligheid en de 'zeden'. Daarom gingen er al in 1893 steeds meer stemmen op voor het oprichten van een gemeentelijke zweminrichting, zodat men in Grave ook kon genieten van deze 'zoo nuttige en gezonde sport.'

In juni 1893 wordt een ingezonden brief in de Graafsche Courant gepresenteerd, waarin nadrukkelijk wordt gewezen op de voordelen van zo'n zwembad. Zwemmen is niet alleen een 'kostelijk middel om het lichaam gezonder en krachtiger te maken', het zal ook een gunstige invloed hebben op de moraliteit. Je moet er niet aan denken welke ongewenste intimiteiten zouden kunnen voorkomen tussen al die schaars gekleede lichamen zonder enige vorm van toezicht!

Graafse schandalen in de Maas?

Ook in 1936 wordt gevreesd voor 'misstanden op zedelijk gebied' en de auteur van deze brief, die zichzelf als 'zwementhousiast' aanduidt, waarschuwt zelfs voor grote schandalen als er geen nieuw zwembad komt. Hij doet een beroep op de 'doortastendheid en de nimmer falende levensdurf van de Gravenaars.' Wanhopig vraagt de zwementhousiast zich af of Grave alwéér achter moet doen bij 'zoovele omliggende plaatsen.'

Vanaf 1919 konden de Gravenaren hun hart ophalen en konden zij hun baantjes trekken in een nieuw rivierbad. In 1936 bleek dit echter niet meer te voldoen, onder andere door de toename van het aantal zwemmers en de bouwvallige toestand van het bad. Het wordt omschreven als primitief en zelfs als een 'pierenbak.' Steeds meer mensen zochten hun heil aan de Overasseltsche Maaskant, waar toezicht geheel ontbrak.  Kortom, er was behoefte aan iets groters...

Onvrede over de Graafse 'Pierenbak'

Uiteindelijk weet de gemeente Grave in 1936 de ondernemende L. Derijck zover te krijgen om een nieuwe zweminrichting aan te kopen en te exploiteren. Volgens de Graafsche Courant gaat het hier 'in een woord om een pracht inrichting', bestaande uit 400 vierkante meter zwemplezier! Eindelijk hadden de Gravenaren weer de ruimte om een heerlijk bad te nemen in de Maas. Tot slot probeert de auteur van de krant niet-zwemmers te overtuigen toch echt een duik te nemen in het pas geopende bad, zodat zij, 'zoo niet te oud, nog enthousiaste zwemmers zullen worden.'

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- O la la, de eerste bikini...

- Koele werkplek

Wervelstorm in hartje zomer

Lange, warme dagen met een strakblauwe lucht die plotseling verandert in een loodgrijze donkere deken. We hebben het dit jaar al een paar keer kunnen meemaken hoe een lieflijke zomerdag verandert in een tropische stortbui met flinke rukwinden. De link naar klimaatverandering wordt voorzichtig al gelegd maar deze natuurverschijnselen deden zich de vorige eeuw ook voor. Met Langenboom als triest hoogtepunt.

25 augustus 1925 is een datum die bij inwoners van Langenboom in het geheugen gegrift staat. Ookal is het lang geleden; menigeen kan zo het verhaal vertellen hoe die zomerse dag het dorp veranderde in een slagveld. Een 'cycloonachtige windhoos' trok iets na zessen 's middags over Langenboom.

De windhoos - met een snelheid van 180 kilometer per uur - verwoestte meer dan twintig huizen, slingerde de kerktoren weg, liet het dak van het klooster verdwijnen en drukte de school met onderwijzerswoning in elkaar. Zoals een journalist omschreef: "Gods zweep heeft hier het hardst geknald."

Toen koningin Wilhelmina het rampgebied bezocht, moet Cornelis van den Elzen uit Zeeland hebben gezegd: "Ut het 'r gespurrierd, mijnheer de koningin."

Waarom ondanks deze natuurramp toch alle aandacht uitging naar een ander dorp (Borculo), lees je op onze site.



Foto boven: militairen bieden de helpende hand in Langenboom.
Foto beneden: koningin Wilhelmina brengt een bezoek aan het getroffen dorp.