Crime passionel in Wanroij?

Een onvervalste crime passionel? Duidelijk is dat de moordenaar in Wanroij in 1931 niets aan het toeval overlaat: het slachtoffer Lieuwe van der Vleugel wordt niet alleen met een ijzeren staaf op het hoofd geslagen maar daarna met petroleum overgoten en in brand gestoken. Hoewel zij zelf nergens van wordt verdacht,  komt de naam van zijn vrouw nogal eens ter sprake. 

Lieuwe van der Vleugel is bijna twintig jaar directeur van de cooperatieve stoomzuivelfabriek Sint Cornelius in Wanroij. Als hij in april 1931 terugkeert van een reis, wordt hij ontvangen door zijn 22-jarige neef en het wordt een gezellige avond. Om half negen wil Lieuwe even naar zijn kippen kijken en zijn neef loopt mee.

Wat dan gebeurt, blijft raadselachtig. Volgens de neef schrikt hij van een fel licht in het kippenhok en weet hij verder niets meer. Feit is wel dat Lieuwe zwaargewond achterblijft. Lieuwe overleeft de aanslag aanvankelijk en ontvangt zijn neef aan zijn bed. Hij aait hem over zijn gezicht en zegt: "Wat ben je lang weggebleven." Oom en neef zijn beiden vrienden, meldt het Boxmeers Weekblad op 8 oktober 1932.

De veldwachter doet een opmerkelijke getuigenis. Volgens hem komt de neef op de bewuste avond naar hem toe en zegt hij dat hij zijn oom met een ijzer heeft geslagen. Bovendien zegt hij: "Ik heb het gedaan, ik zeg het toch zelf Breng me gauw naar het cachot want daar moet ik nu toch heen." De veldwachter gaat eerst naar het slachtoffer kijken en vindt inderdaad de zwaargewonde Lieuwe thuis; half verbrand en met een deels verbrijzelde schedel. Zijn echtgenote informeert echter naar haar neef en vraagt waar hij blijft. Zij gaat vervolgens naar hem op zoek, haar gewonde man achterlatend.

Dit, plus het feit dat de neef tien foto's met daarop de echtgenote op zak heeft, leidt ertoe dat er heel wat geruchten op gang komen. Hoewel niemand de zachtaardige neef tot zoiets gruwelijks in staat ziet en iedereen vindt dat de directeur en zijn vrouw een goed huwelijk hadden, gaat het praatje snel rond: zou het een crime passionel zijn geweest?

De toegetakelde directeur lijdt - volgens het Boxmeers Weekblad - drie dagen "ondraaglijkste pijnen, in vreeselijk verminkten toestand, doch was niettemin bij volle kennis". Hij overlijdt uiteindelijk aan de gevolgen van zijn brandwonden. Over de echte moordenaar wordt ook jaren later nog volop gespeculeerd. Kijk maar eens bij de reacties op onze site.

Dood door het zwaard

deel uit het vonnis tegen Heiligers

Voordat we in 200 jaar rechterlijke macht duiken, kijken we eerst naar de tijd ervoor. Hoe ging het er toen aan toe?

Voor de invoering van één uniforme rechterlijke organisatie in 1811 werd er door verschillende mensen en op verschillende manieren gestraft. Het was in feite een grote wir-war van kleine en grote gerechten, schepenbanken, drostambten en baljuwschappen die per regio en per plaats konden verschillen. Ook de vorm van straffen liep uiteen. Zo had je de schavotstraf. Als straf werd je op een verhoging tentoongesteld. Soms werd je alleen maar uitgescholden, maar als je iets ergers had gedaan werd je geslagen, gebrandmerkt of zelfs ter dood gebracht.

In een ander geval werd je naar een tuchthuis gestuurd (gevangenissen zoals wij ze kennen, waren er nog niet). Dat betekende niet alleen dat je vast zat, je moest ook de hele dag hard werken. Voor zware misdrijven kon iemand ter dood worden gebracht: onthoofding door het zwaard, verbranding op de brandstapel, verwurging aan de paal, ophanging of radbraken. Of er werd een lijfstraf opgelegd: geseling, brandmerken of het afsnijden van een oor. Straffen als boetes en verbanning uit de stad werden veel vaker opgelegd.

Voor een praktijkgeval gaan we terug naar Wanroij 1692. Heijliger Heijligers, inwoner van Wanroij en justitiedienaar in het Land van Cuijk, doodde op 30 december 1692 zijn dorpsgenoot Jan Jacob Smit met een schot uit zijn snaphaan (een soort geweer). De aanklager maakte de dagvaarding tegen Heijligers met klokkenluiden en aanplakbiljetten in Wanroij en Mill bekend, maar de dader is dan al het land uit gevlucht. Het proces wordt in zijn afwezigheid gevoerd. Het vonnis luidt: “Ingeval van arrestatie de dood door het zwaard. Confiscatie van goederen en betaling van kosten en lasten der justitie.”

Gevonden: Ignatius Strooimans



Als de 42-jarige dagloner Peter Jans Rat op 1 februari 1826 naar het gemeentehuis in Wanroij gaat, is het volgens de opgemaakte akte al tien uur ’s avonds. Hij heeft dan een, naar gissing, twee uren daarvoor geboren jongetje bij zich dat wellicht door hem in het strooi c.q. stro is gevonden. De vader en moeder zijn hem onbekend. Het kind is duidelijk te vondeling gelegd.  

Het jongetje moet een naam krijgen. Vanwege de vindplaats wordt hem de achternaam Strooimans gegeven. Als voornaam krijgt hij de naam Ignatius, gerelateerd aan de dag waarop hij gevonden is. Sinds 1969 (Tweede Vaticaans Concilie) is 17 oktober de feestdag van de Heilige Ignatius van Antiochië, de derde bisschop van Antiochië in Syrië (na de apostel Petrus en bisschop Evodius), die als martelaar stierf toen hij als prooi voor de wilde dieren werd geworpen. Tot 1969 (dus ook in de tijd van de nieuwgeborene) vierde de westerse kerk zijn naamdag nog op 1 februari. En wat ligt er in het katholieke zuiden meer voor de hand dan om zo’n pasgeborene naar de gerespecteerde heilige van de dag te noemen.



Afbeelding: De Heilige Ignatius van Antiochië in strijd met de leeuwen



"As the world turns" stopt nooit

De Amerikaanse soapserie As the World Turns stopt na meer dan een halve eeuw televisie. De soapserie mag dan wel na september 2010 niet meer op televisie te zien zijn; het echte leven gaat gewoon door. Vol geld, chantage en veel affaires. Dat is namelijk van alle tijden, blijkt uit het boekje van pastoor Van den Heuvel in Oploo in 1786.

De geplande bruiloft van Matthijs de Klijne en Anna Graat komt in dat jaar hevig onder druk te staan omdat er plotseling een andere man opduikt. Deze Peter Pauli maakt bezwaar tegen het voorgenomen huwelijk. Hij beweert dat er al geheime trouwbeloften zijn gedaan tussen Anna en hem. Aanleiding voor de pastoor om nader onderzoek te doen.

De pastoor vindt dat bezwaren tegen een huwelijk moeten worden ingediend bij de schepenbank of de dominee. Omdat dat niet gebeurt, trouwen Matthijs en Anna op 12 februari 1786. Maar... de pastoor moet van zijn meerdere - vanwege alle commotie - acht dagen wachten met de inzegening van het huwelijk.

Wat gebeurt er in die week? Chanteert Peter Pauwli de ouders van de bruid? Gaan zij overstag? Zullen Matthijs en Anna elkaar uiteindelijk dan toch nog in de armen kunnen vallen? Of moet Anna haar beloften aan Peter nakomen?

Lees hoe dit afloopt!

Foto: Huwelijk van de gezusters Van de Donk in Den Dungen, 1944 (Fotobureau Het Zuiden)

Vol verwachting klopt ons hart...

...de veel besproken Piet in Wanroij...

Nu de Sint weer in het land is, klopt menig kinderhart sneller. A. Ras, onderwijzer in Wanroij, vraagt zich in 1963 af of dit feest niet leidt tot een gezagscrisis bij de jeugd. Ras haalt hiermee de woede van Godfried Bomans op zijn hals.

Behalve onderwijzer is Ras ook hoofdredacteur van het nieuwsblad Wanroijs Nieuws voor iedereen. In dit blad schrijft Ras over de opvoedkundige bezwaren tegen het Sinterklaasfeest. Het schrikelement van Zwarte Piet bijvoorbeeld, die de onderwijzer liever zou vervangen door een blanke diaken. Of het feit wanneer kinderen erachter komen wie de echte Sint is; dat zou kunnen leiden tot een gezagscrisis.

De Volkskrant pikt de kwestie op en de bekende schrijver Godfried Bomans haalt in deze krant op een ironische manier genadeloos uit naar Ras: "Het spijt mij dat het lager onderwijs te Wanroij in handen ligt van een man, die zulke streken bedenkt, wat lager kan het niet. En hoewel volwassenen in het algemeen zelden in de zak gaan, meen ik toch dat we hier geen keus meer hebben. Ras moet in de zak."

Op onze website vind je meer over deze Sinterklaaskwestie.