Een voorzichtige blik in het speelgoedaanbod van bijna veertig jaar geleden: een grote pop die ook graag de babykleertjes van de poppenmoeder aan heeft en een telefoonset mét signaallampje. Sinterklaas, kom maar binnen in... 1977.
We kijken naar een paginagrote advertentie van de Vendet: een soort junior-warenhuizen van V&D. Deze formule werd begin jaren zestig van de vorige eeuw opgezet. In de jaren tachtig transformeerde zich sommige van deze Vendets tot een Torro-supermarkt anderen verdwenen helemaal uit het straatbeeld. Maar in de jaren zeventig is dat allemaal nog niet aan de orde en is het een prima adres voor voordelige tips van de Sint, mét volop parkeerruimte!
...advertentie van de Vendet in de Gelderlander 2 november 1977...
Als de stoomboot de goede kant op vaart, komt Sinterklaas morgen aan in Nederland. Daar werd ruim 60 jaar geleden uitgebreid bij stilgestaan in een extra editie van de Udensche Courant. Jan verdween gewoon in de zak en wie in Uden zijn aankopen deed, kreeg dubbele middenstandszegels...
Sinterklaas en zwarte piet op bezoek bij Kindertehuis Huize Sint Agnes in Uden, 1956 (Foto BHIC)
Onlangs kregen we van Elly Schouten - Van de Mosselaar deze mooie jeugdherinnering over Sinterklaas bij haar thuis. Elly is één van de cursisten die heeft deelgenomen aan de cursus ‘Schrijven over vroeger’ op onze locatie in Grave. Inmiddels stuurt zij ons regelmatig haar jeugdherinneringen om op onze site te plaatsen. En omdat het Sinterklaas is, delen wij haar verhaal graag met jullie via Brabant Bekijken.
Elk jaar tegen 5 december begon mijn kinderhartje onrustig te kloppen…De vraag of ik wel of niet mee naar Spanje zou moeten in de zak van Zwarte Piet begon zich op te dringen. Als ik mijn oudere broers en zussen mocht geloven, was het een kwestie van geluk als dat niet zo zou zijn!
Mijn grote broers waren het ook die wel raad wisten met het opvoeren van die spanning. Eén van hun favoriete voorwerkjes was om op de donkere binnenplaats met een ketting te rammelen, terwijl ze op het keukenraam bonkend ‘Spaanse’ kreten riepen, om dan in ijltempo, stampvoetend weer te verdwijnen! Het ging inderdaad zo snel dat ik me achteraf wel eens afvroeg of het wel écht was gebeurd. Het meest angstige was het feit dat Sinterklaas en Zwarte Piet gewoon levensecht bij ons binnen kwamen, compleet met de ‘roei’, de zak, het boek en de staf. Als zij arriveerden met een schimmel of een andere ‘knol’, werd deze vastgebonden aan onze veranda. Eenmaal binnen dronken de goedheiligman en zijn knecht een “goei glas” aan de tap. De ‘roei’ en de zak werden ergens nonchalant in een hoek van onze gang gedeponeerd en op een cafétafeltje werd het boek van Sinterklaas veilig gesteld. Zijn staf kreeg (onderuitgezakt) een plek tegen datzelfde tafeltje. Stiekem door een kier van de deur kijkend, zag ik de mijter daar ook eens liggen! Dat betekende schrikken en wegwezen, want op de meest onverwachte momenten konden die twee gewoon onze gang in komen lopen! Van de goed ingepeperde spanning deed ik letterlijk en figuurlijk in mijn broek. Tegen bedtijd werd het helemaal verschrikkelijk. Alle geluiden en stemmen met af en toe een ‘boegeroep’ van Zwarte Piet onder aan de trap maakte het kinderfeest compleet.
Als ik dacht dat de kust veilig was, ging ik voorzichtig huilend van angst mijn bedje uit richting trap, om vervolgens op mijn kontje trede na trede naar beneden te ‘foepen’. Papa pakte mij dan van de derde trede en riep: “Daar komt het ‘onweer’ aan!” Ik stopte mijn hoofdje vervolgens, spelenderwijs als een vorm van verzachtende omstandigheid achter zijn jas om mijn verdriet een andere wending te geven. Door ‘het onweer’ aan te kondigen, werden Sint en Piet in de gelegenheid gesteld hun ‘heiligheid’ een beetje op te poetsen, zodat mijn geloof niet door de schoorsteen in rook zou opgaan.
Door: Elly Schouten - Van de Mosselaar, Velp
Niet Elly, maar een ander meisje dat mag meekijken in het grote boek van Sinterklaas (Uden, 1956, foto BHIC).
Wil jij ook je herinneringen op papier zetten, maar lijkt het je goed eerst nog wat handige schrijftips te krijgen om je verhaal in de juiste vorm te gieten? Dan hebben wij goed nieuws! In het voorjaar van 2013 biedt het BHIC op zijn locatie in ’s-Hertogenbosch opnieuw de cursus ‘Schrijven over vroeger’ aan. Wie weet, staan jouw mooie jeugdherinneringen straks ook wel op www.bhic.nl!
Wat heeft Sinterklaas dit jaar voor mij meegenomen uit Spanje? Ligt er niet te veel sneeuw op de daken voor Amerigo? En weten de Pieten nog wel waar ik woon? Allemaal vragen die duizenden Brabantse kinderen op dit moment bezighouden.
Het BHIC heeft tienduizenden foto's over de geschiedenis van Noord-Brabant die samen een schitterend tijdsbeeld vormen van Brabant door de jaren heen. Ook Sinterklaas is menigmaal op de gevoelige plaat vastgelegd. Vroeger kwamen mensen deze foto's in oude schoenendozen langsbrengen, maar tegenwoordig zetten ze die gewoon op internet.
Daarom verzamelt het BHIC nu ook via internet foto's van hoe Brabanders in heden en verleden Sinterklaas hebben gevierd. Op Flickr, een website waarop al miljarden foto's staan, zijn we een speciale groep Sinterklaas in Brabant gestart.
Je moet daarvoor wel een account bij Flickr hebben. Heb je dat niet, dan kun je foto's ook gewoon uploaden via onze website. We maken er een mooie verzameling Brabantse Sinterklazen van, van vroeger en nu!
Vol verwachting klopt ons hart, want de Sint is weer in het land! Zaterdag even voor 12.30 uur kwam hij met Pakjesboot 12 aan in de Vissershaven in Harderwijk. Het is maar goed dat de Sint en zijn pieten échte zeebenen hebben, want met het stormachtige weer van de afgelopen dagen zal het behoorlijk onstuimig zijn geweest op hun boot.
Dit is ook hét moment om je verlanglijstje opgerold en wel in je schoen te steken en aan te bieden aan de Goedheiligman. Hoewel traditionele spellen nog steeds razend populair zijn, schijnt volgens een bekende elektronicaketen de e-reader bovenaan menige verlanglijst te prijken. Op de tweede plaats staat de netbook, een compacte, lichte laptop. Alles wat met games te maken heeft, staat op de derde positie.
Nu maar hopen dat de Sint en zijn pieten zich de afgelopen jaren een beetje hebben verdiept in de digitale ontwikkelingen. Want ook voor cadeaupieten wordt het steeds gemakkelijker om te shoppen. Vanuit de luie zetel kunnen zij de prachtigste webwinkels bezoeken en … bestellen maar! Nog 20 nachtjes slapen en - wie weet - komen dan de cadeautjes door de virtuele schoorsteen.
Filmfragment: Intocht van de Sint in Veghel in 1971
Wil je meer weten over de lokale geschiedenis van Veghel en alle oude dorpskernen van deze gemeente? Kom dan op 25 november a.s. om 20.00 uur naar ‘Het Geheugen van Veghel’ in Café zaal De Paal, Hezelstraat 26 in Erp.
Voor het eerst sinds jaren doet Sinterklaas het wat zuiniger aan. De economische crisis is niet aan de goedheiligman voorbij gegaan, stellen de ondernemers. Wie naar de kassa van de speelgoedwinkels kijkt, zou dat overigens niet zeggen. In lange rijen staan ouders met grote dozen te wachten.
In 1916 was dat anders. Toen waren sigaren en sigaretten nog luxe artikelen die je graag cadeau kreeg. Een echte 'Carte Blanche' was tenslotte niet te versmaden. En enge boodschappen op de pakjes waren nog lang niet aan de orde...
Nu de Sint weer in het land is, klopt menig kinderhart sneller. A. Ras, onderwijzer in Wanroij, vraagt zich in 1963 af of dit feest niet leidt tot een gezagscrisis bij de jeugd. Ras haalt hiermee de woede van Godfried Bomans op zijn hals.
Behalve onderwijzer is Ras ook hoofdredacteur van het nieuwsblad Wanroijs Nieuws voor iedereen. In dit blad schrijft Ras over de opvoedkundige bezwaren tegen het Sinterklaasfeest. Het schrikelement van Zwarte Piet bijvoorbeeld, die de onderwijzer liever zou vervangen door een blanke diaken. Of het feit wanneer kinderen erachter komen wie de echte Sint is; dat zou kunnen leiden tot een gezagscrisis.
De Volkskrant pikt de kwestie op en de bekende schrijver Godfried Bomans haalt in deze krant op een ironische manier genadeloos uit naar Ras: "Het spijt mij dat het lager onderwijs te Wanroij in handen ligt van een man, die zulke streken bedenkt, wat lager kan het niet. En hoewel volwassenen in het algemeen zelden in de zak gaan, meen ik toch dat we hier geen keus meer hebben. Ras moet in de zak."
