'Van Sasse' weer in bedrijf

Gemaal Van Sasse opnieuw geopend onder de tropische zon in Grave

Op vrijdag 12 juni 2015 beleefde Gemaal Van Sasse aan de monding van de Raam bij Grave zijn tweede officiële opening. De eerste had al in 1929 plaatsgevonden, onder de vlag van Waterschap De Maaskant, dat in 2004 opging in Waterschap Aa en Maas. Samen met de burgemeester van Grave verrichtte de dijkgraaf van Aa en Maas de openingshandeling.

Alexander van Sasse van Ysselt

Gemaal Van Sasse is gebouwd om een einde te maken aan de wateroverlast in het Land van Cuijk. Vooral het riviertje de Raam was daarvoor verantwoordelijk. Het bracht zuur Peelwater de regio in en mondde via de oude haven van Grave uit in de Maas.
Die monding voldeed niet meer en doordat bij de kanalisatie van de Maas bij Grave een stuw (met verkeersbrug) was gebouwd, moest het riviertje voortaan beneden die stuw, dus ten westen van Grave, uitstromen in de Maas.

Bij de nieuwe monding verrees in 1928-1929 een nieuw gemaal, voor een bedrag van 101.950 gulden. Naamgever was Alexander van Sasse van Ysselt, die van 1921 tot 1927 de eerste voorzitter was geweest van het toen pas opgerichte Waterschap De Maaskant.

Mis en noenmaal
Woensdag 29 mei 1929 tussen 9 en half 10 arriveert een groot aantal VIP's, onder wie de minister van Waterstaat bij de Elisabethkerk in Grave. Zij wonen een plechtige Mis bij, het eerste programmaonderdeel van de opening van Van Sasse.

Zou jij ook aan willen schuiven bij dit heerlijke noenmaal?

Daarna verplaatst de stoet zich naar het gemaal, dat eerst wordt ingezegend en dan pas officieel geopend. Na de "eerewijn", de bezichtiging en de fotoshoots is het hoog tijd voor de lunch, maar het programma maakt bovendien gewag van een "noenmaal", in Hotel Boggia aan de Burchtstraat in Nijmegen.

Broodjes en een wandelkaart
86 jaar later verloopt de opening enigszins anders. De gasten komen aan onder een brandende, tropische zon en vinden dankbaar onderdak in een tent, waar blowers de hitte temperen. Voor degenen die hun lunch moeten missen zijn er broodjes, maar vooral de gekoelde flesjes water zijn in trek.

Het feestelijke programma uit 1929, heel wat anders dan 86 jaar later!

Na een viertal korte presentaties in de tent volgt dan de openingshandeling bij het gemaal. De burgemeester van Grave mag een plastic koker uit het water naar boven halen. In de koker treft hij een wandelkaart aan met een route langs 'natte' bezienswaardigheden in en rondom Grave. Vervolgens kunnen de genodigden rondwandelen in en rondom het gemaal en de vistrap. Met de gang van zaken in 1929 nog in het achterhoofd constateert de lezer met mij dat er in 86 jaar heel wat veranderd is...

Geschreven door:
Henk Buijks

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Eeuwige zwanenliefde 
- Stort Uw zegen uit...


De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Stort Uw zegen uit...

‘Almachtige God, wij bidden U, stort Uw zegen uit over deze vergadering, verlicht en steun ons bij het volbrengen van onze werkzaamheden…’
zo zou de dijkgraaf van waterschap De Maaskant voortaan de Dijkstoelvergaderingen openen. Of dit gebeurde, dat is de vraag. Maar dit besluit staat in een brief die de toenmalige Griffier van het waterschap De Maaskant op 16 juni 1949 schreef aan de Heren Heemraden van het waterschap.

Overigens was dit in Brabant met een grote christelijke meerderheid een eeuwenoude traditie. In het aanvangsgebed werd God om kracht en wijsheid gevraagd. Het was ook gebruikelijk dat de voorzitter, in dit geval de Dijkgraaf, een gebed uitsprak om de vergadering te sluiten. Dit om God te danken en om de hoop uit te spreken dat er de volgende keer weer in alle vrijheid vergaderd zou kunnen worden.

Deze brief met het openings- en sluitingsgebed is één van de archiefstukken afkomstig uit het archief van voormalig waterschap De Maaskant. Vandaag precies een week geleden heeft waterschap Aa en Maas dit omvangrijke archief met waterschapsgeschiedenis overgedragen aan het BHIC. De archiefstukken dateren uit 1950 – 1989 en kenmerken zich door de wederopbouw.
De oorlog richtte veel schade aan en het waterschap is tot in de jaren vijftig in nauw contact met het ‘Bureau Wederopbouw Publiekrechtelijke Lichamen’ om de kosten te claimen voor het herstel van de vernielde dijken, wegen, bruggen en andere ‘kunstwerken’.
Je vindt in dit archief ook stukken over de opheffing van kleine polders en waterschappen die worden ondergebracht bij dit waterschap, stukken over grote ruilverkavelingen, het verruimen en verbeteren van watergangen en het aanleggen van stuwen. Maar bijvoorbeeld ook over de grootschalige aanleg en bouw van persleidingen, rioolgemalen en rioolwaterzuiveringsinstallaties vanwege het van kracht worden van de wet Verontreiniging Oppervlaktewateren.
Enkele stukken zijn nog van vóór deze periode. Zo is er een met de hand geschreven beschrijving van de bevrijding van Orthen te ’s-Hertogenbosch en informatie over het sluitingsgebed:

‘Almachtige God, mogen de werkzaamheden door ons verricht, strekken tot zegen van ons waterschap. Amen.’

Foto: Brief uit het archief van waterschap De Maaskant (1950 - 1989) waarin het besluit staat om bij de opening en sluiting van Dijkstoelvergaderingen een gebed uit te spreken, Oss, 16 juni 1949.