Posts tonen met het label grens. Alle posts tonen
Posts tonen met het label grens. Alle posts tonen

woensdag 13 april 2016

Vagebonden? Aan de andere kant van de grens!

...De haast ontoegankelijke Peel vormde de grens tussen Meierij, Ravenstein en Gemert...
De vreemdelingenangst doet het debat oplaaien. Versterken we de buitengrenzen of gooien we de binnengrenzen dicht? Die denkbeeldige grenzen als scheiding tussen goed en kwaad zitten al eeuwenlang tussen onze oren. Aangezien de Meierij "overstroomt is van vagebonden" vaardigde Den Haag op 1 april 1738 voorschriften uit.

In de Meierij van 's-Hertogenbosch moest worden opgetreden tegen "Brandstigters, Moordenaars, Doodslagers, Rovers, Straatschenders, Vagebonden, Knevelaars, Landloopers en Bedelaars". Een hele mond vol, voor wat men vreemdelingen noemde. Zwervend volk dat zich "onder den naem van Heidenen, Egiptenaren of diergelyke" ophield. Den Haag moest er niet aan denken dat dit volk overlast zou geven voor 'de goede ingezetenen en reizende luyden' en trof maatregelen.

De vreemdelingen moesten binnen twee weken de grens over. Wie bleef werd gegeseld. Wie 'de goede ingezetenen' lastig viel, werd gebrandmerkt. En voor ernstiger delicten stonden doodstraffen op de rol. Dat was ferme taal! Aan de plaatselijke schepenbanken de zware taak om dit klusje te klaren. Den Haag had daarvoor een premiestelsel in het leven geroepen. Op het hoofd van elke vagebond stond een prijs. Iedereen, jong en oud, mocht de vagebonden oppakken. Legde de vagebond het loodje? Geen probleem, want de doodslager ging vrij uit. Klopjachten moesten leiden tot meer arrestaties. De Meierijenaars waren verplicht medewerking te verlenen. De Hoogschout kon zelfs de Bossche schutterij inzetten.

Het klonk allemaal mooi, maar in werkelijkheid was het lastig om de regels strikt uit te voeren. Onze regio was een staatkundige lappendeken waarvan de grenzen door haast ontoegankelijke Peelmoerassen liepen. Middels klopjachten werd het gebied periodiek uitgekamd. In april 1750 had de grootste plaats. Een kordon van 1.236 mannen kamde vanaf Veghel tot Lommel de Meierijgrens uit. Een maand later hadden soortgelijke klopjachten plaats in het Land van Ravenstein en de Commanderij Gemert. De 'vangst' hield niet over. Gebrek aan samenwerking tussen de landjes gaf de vagebonden vrij spel in het grensgebied. Maar ach, wat zou het. Als ze maar aan de andere kant van die grens bleven.

Dit verhaal stond eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:
Rolf Vonk

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
De beste verhalen via e-mail ontvangen?


maandag 28 juli 2014

Voorbij het Dodenhek

…Kaart met observatieposten nabij de grens bij Eersel. Met de 'Fil électrique' (Dodenhek) langs de grens getekend...
Liggend in een vieze, modderige sloot, je ogen continue open en gericht op het spoor, wachtend op een voorbijrazende trein vol infanterie, cavalerie en artillerie. Het spotten van treinen is tegenwoordig een hobby, tijdens de Eerste Wereldoorlog een spannende spionage-missie. 

Het verzamelen van inlichtingen kwam in de Eerste Wereldoorlog al op zeer grote schaal voor. Het British Military Intelligence Commission hield zich vanuit de standplaats Rotterdam bezig met spionage en contraspionage (het zoeken naar spionageactiviteiten van de vijand). Een uitgebreid netwerk van spionnen en koeriers rondom de grens van België en Nederland hadden de taak een goed beeld te schetsen van vijandelijke troepenverplaatsingen. De BMIC zetten hiervoor veel Belgische en Nederlandse burgers in, die graag een centje wilden verdienen. Het spionnenwerk was gevaarlijk, maar zeer lucratief. Veel Brabanders hebben treinen en boten gespot en via codetaal de aantallen troepen doorgeseind aan de spionagenetwerken van zowel de Engelsen als de Duitsers.

Vanuit het neutrale Nederland konden de Engelsen en de Duitsers vrij gemakkelijk hun spionagenetwerken organiseren. Voor de Brabantse inwoners aan de grens met België bleef dit niet onopgemerkt. Om een goed beeld van vijandelijke bewegingen te krijgen werden langs de gehele grens met België en Duitsland observatieposten opgezet. Deze observatieposten bevonden zich vaak vlak bij het beruchte ’Dodenhek’, een kilometers lang hek van prikkeldraad langs de hele grens van Nederland. Ondanks het Dodenhek waren veel spionnen en koeriers toch in staat de grens te passeren.

...Schema van observatieposten van de British Military Intelligence Commission langs de Nederlandse grenzen...

Deze weken verschijnt er elke maandag een blog over de Eerste Wereldoorlog in Brabant. Houd de weblog in de gaten en maak kennis met Brabantse zaken tijdens de Eerste Wereldoorlog!
Vind je dit interessant? Lees dan ook: