Katholieke Kijkwijzer

Is het erop of eronder voor de controversiële film 'De Huwelijksmars'?

Tegenwoordig waarschuwt Kijkwijzer ons met de bekende symbooltjes voor films en series met grof taalgebruik, seks of geweld. Maar hoe werden onschuldige kinderogen halverwege de twintigste eeuw beschermd tegen al die 'zedelijke gevaren?' De Brabantse katholieken sprongen voor hen in de bres door bijvoorbeeld het invoeren van leeftijd-legitimatiekaarten of het afkeuren van allerlei 'oversexte films' die de bioscopen dreigden te veroveren...

Legitimatie, alstublieft!
In Cuijk kwam er vanuit de Katholieke Arbeiders Jeugd in 1949 een vindingrijk voorstel, namelijk de invoer van zogenaamde leeftijds-legitimatiekaarten voor de Cuijkse jongeren in de leeftijdsgroep van 18 t/m 23 jaar. Alleen wanneer een jongere een dergelijke kaart kon laten zien, mocht de bioscoopzaal worden betreden. Degenen die niet in het bezit waren van een kaart werden beboet, maar ook de exploitant van de bioscoop zou een fiks bedrag moeten betalen! Mochten de jongeren zo slinks zijn om de kaart uit te lenen aan een jonger broertje of zusje, dan werd de kaart ingenomen.
 

Zelfs de politie kwam in actie in de Cuijkse bioscoop!

Een prachtig voorstel, maar de gemeente Cuijk zag er geen heil in en heeft het afgekeurd. De controles op de Cuijkse bioscoop werden weliswaar aangescherpt, maar dit zette geen zoden aan de dijk, zo blijkt uit bovenstaand politierapport van 1951. Er bleken maar liefst 10 personen onder de 18 jaar in de bioscoopzaal te zitten bij 'Guadalcanal', een film vanaf 18 jaar. Bovendien waren er nog verschillende jongeren rond de bioscoop aangetroffen, die zeker naar binnen zouden zijn gesneakt als de controle niet had plaatsgevonden...

Katholieke huisvaders
De K.A.J. riep de 'katholieke huisvaders' in het gemeentebestuur van Cuijk op om hun verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen opgroeiende kroost. De leeftijdskaarten zijn er weliswaar niet gekomen, maar er bleven wel controles plaatsvinden en de Katholieke Film-Centrale, opgericht in 1929, bleef tot diep in de 20e eeuw films afkeuren. Hieronder volgen enkele van hun opmerkelijke recensies, van films die in 1966 geweerd moesten worden uit de bioscopen of in elk geval de katholieke jeugd niet mochten bereiken.

Sensuele films en morele verwarring
De Katholieke Film-Centrale waarschuwt in dit rapport voor 'ongeremde sexuele contacten, aanstootgevende détails en morele verwarring.' Opmerkelijk is echter dat zij de films zelfs wél heel goed hebben bekeken. Zo worden ook heel specifieke scènes vermeld, bijvoorbeeld het voorkomen van een 'nachtelijke orgie' in de film 'Callgirls van Kopenhagen' of een striptease en lustmoorden in 'Slaaf van zijn driften.'

Enkele 'ontoelaatbare' films

Naast alle seksistische scènes wordt er ook gewaarschuwd voor 'sadistische wreedheden en breed uitgewerkte afslachtingen van mens en dier' in de film 'De naakte prooi.' Bovendien blijkt de Zwarte Pieten-discussie niet nieuw te zijn. Ook in 1966 besteedde men aandacht aan het 'rassenvraagstuk' en 'De naakte prooi' viel ook om deze reden niet in de smaak bij de Film-Centrale. Hieronder kun je nog meer spannende details lezen van de verboden films...

Voor de liefhebbers: nog meer controversiële films uit 1966

Lisette Kuijper

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Opgepast: zedelijke verwording en verwildering! 
- Stop de danswoede!
 

Samen sterk tegen Rome!

Wervingsfolder Christelijk Hulpbetoon te vinden in de archieven van Christelijk Hulpbetoon 1844-1972 in het BHIC

Ontwikkelingshulp en zendingswerk in eigen land. Zo is in het kort de taak samen te vatten van de protestantse organisaties Maatschappij van Welstand en Christelijk Hulpbetoon.

Beide instellingen zijn ontstaan in een tijd waarin de protestanten in Brabant hun dominerende positie begonnen te verliezen. Functies die eerst alleen door protestanten werden vervuld, kwamen in handen van de katholieken. Ds. J. van Heusden (1757 – 1841) trachtte dit tij te keren door in 1822 te Breda De Protestantsche Maatschappij ter bevordering van Welstand, door ondersteuning en voorlichting op te richten. Van Heusden was een voorstander van een vreedzaam samenleven van protestanten en katholieken.

De Maatschappij kocht land en boerderijen in Noord-Brabant ten behoeve van armlastige protestanten en verstrekte hen geldleningen opdat zij konden investeren. De leden van de Maatschappij, die in het hele land woonden, brachten met een jaarlijkse contributie het kapitaal bijeen. De Maatschappij hing haar activiteiten trouwens niet aan de grote klok om de tegenstelling katholiek-protestant niet te vergroten.

Een andere vergelijkbare instelling ontstond toen een groep protestanten in Noord-Brabant de ‘strijd tegen de macht van Rome’ nog wat steviger wilde aanzetten. Ook wilden ze het werkgebied niet beperken tot Noord-Brabant. Daarom werd op 1 juli 1844, op initiatief van ds. C.W. Pape (1788-1872), te ’s-Hertogenbosch de Protestantsche vereeniging onder zinspreuk ‘Christelijk Hulpbetoon’ opgericht. 
Het belangrijkste doel was in het hele land “voor het Protestantisme te waken en werkzaam te zijn door Protestanten, in het bijzonder behoeftigen, tegen de invloed der Roomsche propaganda te beveiligen en te behoeden tegen afval van hun belijdenis”. In de eerste jaren van haar bestaan besteedde Christelijk Hulpbetoon veel geld aan de verspreiding van godsdienstige lectuur, het stimuleren van christelijk onderwijs en de organisatie van bijbellezingen. Later kwam de nadruk meer te liggen op de financiële ondersteuning van kleine zelfstandigen in plaatsen met een duidelijke protestantse minderheid en van protestantse instellingen in het zuiden des lands.

Voor de meesten is dit natuurlijk geen dagelijkse kost. Maar, stel, je bent geïnteresseerd in het protestantse deel van de Noordbrabantse bevolking, dan kunnen de archieven ‘Maatschappij tot Bevordering van Welstand’ en ‘Christelijk Hulpbetoon’ je een goed inzicht geven in de ondersteuning van dit bevolkingsdeel. Oh ja, beide archieven zijn te vinden in het BHIC.