Christiaan van de Ven op het criminele pad!

...een maand brommen en acht guldens betalen...

Ja, je leest het goed: Christiaan van de Ven is opgepakt. Voor moedwillige verwonding van Joannes Sulsters zal hij een maand moeten brommen en acht guldens boete moeten betalen. Niet niks voor deze 16-jarige schoenmaker uit Loon op Zand in 1842. Van de Ven werd onlangs - na bijna 175 jaar - nog eens digitaal in zijn kraag gevat dankzij het boeven vangen-project op VeleHanden.

Met dit speciale project worden Brabantse gevangenisregisters (1821-1940) geïndexeerd.In de inschrijvingsregisters kun je op dit moment alleen op datum zoeken; een naamindex is meestal niet voorhanden. Daar brengt dit project verandering in. Liefhebbers (zoals jij?) lezen scans uit de registers en halen daaruit de naam, leeftijd, geboorteplaats en misdrijf. Het mooie is dat je het gewoon thuis kunt doen. Bovendien kun je punten verdienen die dan weer in te wisselen zijn tegen scans op onze website! En dankzij dat nuttige werk wordt de boef 'vindbaar' voor onderzoekers. Zo kwam ook Christiaan van de Ven boven water. Uit het inschrijvingsregister van de gevangenis maken we op dat hij een rond gezicht heeft met een gezonde kleur, blauwe ogen en rood haar.

...normale neus en rond aangezicht...

In het archief van de Arrondissementsrechtbank 's-Hertogenbosch 1838-1877 lezen we wat onze Christiaan op z'n kerfstok heeft. Samen met twee kornuiten (Petrus Spijkers van 23 en de 20-jarige Jan Kops) heeft hij deze Sulsters in een herberg "zonder aanleiding van zijne zijde ter aarde geworpen en op de borst getrapt". Of het door zijn jeugdige leeftijd komt of doordat zijn aandeel minder is geweest maar Christiaan komt weg met één maand gevangenschap terwijl z'n twee vrienden voor drie maanden achter de tralies gaan. Allemaal moeten ze acht gulden betalen én de kosten voor het proces ("ter somme van 22 gulden en 40 cent"). 

Ben je nu benieuwd of het rode haar van Christiaan al dan niet een rol heeft gespeeld in zijn criminele gedrag, lees dan ook deze blog van onze eigen betrouwbare Christian van der Ven (wiens verklaring van goed gedrag we net nog hebben gecheckt ;-) over criminaliteit, DNA en ras. Over het verband tussen DNA-onderzoek en archieven.

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Opgepast: onbekwame veldwachters
- Moord in Boxmeer

Speciale kelder voor je overleden dochter

Luister naar het verhaal van de koopakte

...uit de koopakte uit 1842...

"Het zal de aankooper, ongeacht het tijdstip der aanvaarding, vrijstaan dadelijk eenen kelder te dag bouwen." Het is maar een zinnetje uit een koopakte uit 1842. Maar als je goed luistert, vertelt het archief een speciaal verhaal. Over een jonge kunstenares die op jeugdige leeftijd overlijdt en wordt bijgezet in de tuin van haar ouders. In een speciale grafkelder.

Het verhaal gaat over Rosalia Ries, een jongedame die al op achttienjarige leeftijd exposeert in Den Haag. Haar bemiddelde ouders steunen haar in alles. Totdat zij een borstziekte krijgt, vermoedelijk tuberculose. Om te herstellen, reist zij af naar Italië om daar te herstellen. Het mag niet zo zijn. Op 15 december overlijdt Rosalia Ries op 24 jarige leeftijd in het Franse Montpellier. Haar ouders zijn ontroostbaar.

...begin van de koopakte...

Het leven van Rosalia heeft een bijzondere start. Zij wordt geboren op 19 november 1817 in Amsterdam maar haar ouders trouwen pas veertien jaar later. In de huwelijksakte geven beiden aan dat Rosalia in hun relatie is verwekt en erkennen haar als haar natuurlijke dochter. Pas dan krijgt Rosalia de achternaam van haar vader, Ries.

Rosalia woont bij haar ouders en krijgt alle ruimte om haar creatieve kanten te ontwikkelen. Vanwege haar broze gezondheid verhuist de familie vanuit Amsterdam naar Roermond. Vanuit Limburg gaat de reis naar Italie die dus jammerlijk strandt in Frankrijk. De reis terug naar Nederland neemt weken in beslag. Vermoedelijk zijn de ouders van Rosalia in mei 1842 weer terug. Daar valt hun oog op een buitenplaats - met enkele huizen, tuinen en bouwlanden - in Sambeek die te koop staat. Voor 2500 gulden koopt vader Ries het terrein, een aanzienlijk bedrag.

Terug naar het archief van de notarissen van Boxmeer, naar notaris August van de Mortel. Hij legt op 30 juni 1842 de overdracht vast. Daarin staat ook de opmerkelijke bepaling over de kelder, bedoeld als grafkelder waarin Rosalia kon worden bijgezet. Toen dat eenmaal was gebeurd, veranderden haar ouders de naam van de buitenplaats in Rosalia's Rust.

Een intrigerend begin van een nog veel opmerkelijker verhaal want uiteindelijk zal op het landgoed het Catharinaklooster worden gebouwd, zo staat te lezen in 't Duvelsklokske, een uitgave van Stichting Sambeeks Heem. René Klaassen schreef het 32 pagina's tellende tijdschrift vol, uitsluitend over de ontwikkelingen van buitenplaats en landgoed Rosalia's Rust. Tot aan de sloopvergunning van het klooster, dat geheel in lijn van deze bijzondere ontwikkelingen, er nog steeds staat.

Meer weten? 't Duvelsklökske is in te zien op de studiezaal in Grave.