Dokter Tinus stelt diagnose voor archieven

Hoe gaan we om met foto-onderzoek in het digitale tijdperk? Die vraag stond vorige week centraal tijdens een symposium, georganiseerd door Scherptediepte. Waar in een rij sprekers dokter Tinus opviel door zijn haarscherpe diagnose... 

Want Thom Hoffman is acteur (onder meer in De Vierde Man, Russen en ja… dokter Tinus) maar ook documentairemaker en fotograaf. Vanaf maart 2009 is Hoffman voor een half jaar gasthoogleraar aan de Universiteit van Tilburg geweest, in het kader van de Leonardoleerstoel. Hoffman heeft in die hoedanigheid masterclasses gegeven over het Nederlands-Indië ten tijde van Multatuli. 

Momenteel is hij Cultural Professor aan de TU Delft. Hier werkt hij gericht met een groep studenten aan het onderzoeksproject Kromo Blanda - Perspectieven op Nederlands-Indie’. Met als doel te komen tot een website en beeldbank over Nederlands-Indië.

Want aan die beeldbanken (zeg maar fotocollecties) schort wel 't een en ander, zo merkte Hofmann. Terwijl hij vorig jaar met Kitty Courbois en Bram van der Vlugt in het toneelstuk Moesson speelde, wilde hij zijn medespelers meer vertellen over de Bersiapperiode; een gewelddadige periode in de Indonesische geschiedenis die duurde van ongeveer oktober 1945 tot begin 1946. Liefst mét beeld en dat bleek een probleem. Want: „Beeldbanken zijn net kastelen: je komt er niet in. Beeldbanken zijn duidelijk in de jaren negentig gemaakt om snel online te zetten, zonder goed te labelen. Ze zijn niet gemaakt voor buitenstaanders.” 

Een rake diagnose want van de rijke fotocollecties die archieven hebben, zijn de juiste foto’s soms lastig te vinden. En dat terwijl geschiedenis zo mooi kan worden overgebracht via fotografie, benadrukt Hoffman. Het idee ontstond al gauw een website te bouwen, met beeldmateriaal van de geschiedenis van Nederlands-Indië. Hij benaderde diverse instituten om hun beeldmateriaal te delen en kreeg daarbij alleen maar bijval. „Iedereen zei direct ja en beaamde dat het materiaal hen lag te slapen.” Foto’s mét context. „Want er is nu nog een generatie in leven die informatie kan geven waar historici niet meer achter kunnen komen.” Aangevuld met geluid- en filmfragmenten wat in zijn geheel leidt tot een meer complete geschiedenis. Benieuwd? Nog even wachten want de site is nog onder construction...

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen 

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Leg een steentje voor twee Brabantse Damslachtoffers

(foto Wiel van der Randen)

7 Mei 1945. De Duitsers hebben twee dagen geleden wel gecapituleerd, maar grote delen van Nederland zijn dan nog niet bevrijd, waaronder onze hoofdstad.

Op de Dam in Amsterdam zijn duizenden mensen in feeststemming verzameld om de komst van de bevrijders af te wachten. Het is onrustig in de omliggende straten. De Binnenlandse Strijdkrachten (B.S.) zijn begonnen de Duitsers uit het geldkantoor, postkantoor en paleis te verdrijven. Ook op het Rokin vinden schermutselingen plaats tussen B.S. en Duitsers. Vlakbij wordt een Duitse vrachtwagen aangehouden waarbij in ieder geval één Duitse soldaat wordt neergeschoten.

Schoten
Rond 13.00 uur komt een aantal voertuigen via het Rokin op de Dam. Het zijn de Polar Bears, een Engelse verkenningseenheid. Al gauw zitten de gepantserde voertuigen vol met feestvierders. Van tegengestelde richting komen een paar Duitse voertuigen. Ze rijden langs elkaar voor de Nieuwe Kerk. Een spannend moment, maar er gebeurt nog niets. De Engelsen rijden de stad weer uit. Ze hebben in de gaten dat ze zich in een zeer explosieve situatie bevinden.

(foto Kryn Taconis)

Een tijdlang is het rustig. Tot 15.00 uur. Dan klinken er schoten en even later slaat de vlam in de pan: op de Dam wordt geschoten door B.S.'ers en vanuit de Groote Club (een herensociëteit aan de Dam) door soldaten van de Kriegsmarine. Paniek breekt uit! Mensen verdringen zich om weg te komen. Na de eerste schoten volgt een tweede salvo. Bij elkaar duurt de schietpartij anderhalf uur...

Mies Jager-van Hooff

Slachtoffers
Het waarom van deze schietpartij is nooit onderzocht. Altijd ging men uit van 19 tot 22 doden, men wist niet wie dat waren. Een werkgroep is nu bezig om de namen van de slachtoffers te achterhalen en hun verhaal en gezicht op te nemen op een website. Het uiteindelijke doel is om op 7 mei 2016 een Memorial te onthullen met hun namen. Op dit moment zijn 31 slachtoffers geïdentificeerd. Twee van hen waren Brabander van geboorte: Maria Nella (Mies) Jager-van Hooff, geboren 1 juli 1916 te Gestel, en Arnoldus Petrus (Nol) Stroop, geboren 16 maart 1905 te Oosterhout.

Nol Stroop

Op www.plaatseensteen.nl kan iedereen meehelpen met het schrijven van hun namen door een digitaal herdenkingssteentje te plaatsen. Bovendien zijn donaties voor de Memorial zeer welkom. Het uiteindelijke ontwerp zal worden vastgelegd in steen en onthuld op 7 mei 2016 in de bestrating van de Dam.

Meer informatie vind je op de website van de Stichting Memorial voor Damslachtoffers, voor vragen kun je ook een e-mail sturen naar dam07051945@gmail.com.

Geschreven door:
Christian van der Ven, digitale archivaris BHIC

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Bijzondere film over bevrijding Sint-Michielsgestel
- Den Bosch, 27 december 1944


Onze beste verhalen via e-mail ontvangen?

SMS Shirt naar 5904 voor een jersey

"SMS Shirt naar 5904 om in aanmerking te komen voor een jersey." Had de firma G.J. Eilers & Co. uit Amsterdam een eeuw geleden kunnen SMS’en, dan was dit misschien wel een lokkertje geweest. Want deze leverancier van voetbalspullen en schaatsen had rond 1900 al een telegramadres "Shirt".

De catalogus waaruit dit blijkt, geeft een leuk overzicht van het toenmalige voetbalmateriaal: de shirts, de schoenen, de ballen, zelfs een krijtlijntrekker. En op het gebied van schaatsen zie je dat de ontwikkelingen sinds die tijd niet hebben stilgestaan. Een schaats "Noorsch model" is nog lang geen Noor, en al helemaal geen klapschaats!