Kleding voor de Bende van Oss

Wehberg is nog steeds een bekende naam op het gebied van herenkleding in Oss. Het adres is veranderd en de modellen van de jassen vast ook. Want wie vraagt er tegenwoordig nog om een fietsjekker? De advertentie geeft wel een prachtig plaatje uit de jaren dertig; de tijd dat de Bende van Oss actief werd. Zou één van hen nog daar een 'moderne jongens-overjas' hebben gekocht? Of werden die 5 gulden en 75 cent aan andere zaken zijn besteed?

...Udensche Courant 1930...

Vind je dit interessant? Bekijk dan ook:
- Corsettenweek
- Hoe zet ik de lekkerste koffie?

Ga mee naar Donker Oss

...aankondiging voor de documentaire...

Regisseur Luuk Bouwman heeft gisteren de DVD-box van de documentaire ‘Donker Oss’ in De Groene Engel in Oss gepresenteerd. Te zien op 17 en 18 december in de Groene Engel en vanaf 14 december iedere dag om 14.30 uur in Museum Jan Cunen, beide in Oss.

Oss is in het verleden meermalen door een golf van misdaad getroffen. In 1893 kreeg Oss een slechte naam door een serie aanslagen op fabrieksopzichters en door de moord op een wachtmeester. In de jaren twintig en dertig was er opnieuw een golf van criminaliteit. Ingegeven door een persoonlijke fascinatie heeft regisseur Luuk Bouwman – zelf geboren in Oss – uitvoerig research gedaan naar het Osse verleden. Het onderzoek leidde onder andere tot in North Dakota waar de nazaten van de ‘Baron’ wonen, de beruchte bendeleider die in 1894 met zijn familie de benen nam naar de Verenigde Staten. In Nederland deden kinderen en kleinkinderen van onder meer Peer de Bie voor het eerst hun verhaal.

De documentaire vertelt de Osse criminele geschiedenis aan de hand van verhalen van familie en nabestaanden van betrokkenen. ‘Donker Oss’ is de definitieve versie van de documentaire die vorig jaar onder grote belangstelling als 'work in progress' te zien was in Oss. Op de 2 DVD-box staat veel extra materiaal dat niet eerder werd vertoond. De documentaire onderzoekt waardoor de criminaliteit is ontstaan, en wat de gebeurtenissen voor enkele betrokken families hebben betekend.

Meer informatie: www.donkeross.com 

De film De Bende van Oss leidde tot veel publiciteit rond het donkere verleden van deze arbeidersstad. Ook bij het BHIC is hierbij uitgebreid stil gestaan. Je vindt onder meer oude krantenknipsels op onze site. Op ons blog zie je ook opnames van de film in Ravenstein terug. 

Een regenprijsvraag (en nog veel meer!)

De regiohistoricus vertelt...

Enkele weken geleden schonk een bezoeker het BHIC ’n aantal afleveringen van het weekblad Het Leven. Geïllustreerd, jaargang 1935. Opmerkelijk daarin was een regenprijsvraag: raden hoeveel millimeter regen er een van de komende weken zou vallen. Daar kon je 25 gulden mee winnen. Zou wel ’n leuk ideetje zijn geweest voor de zomer van 2012!

Maar natuurlijk was er in Het Leven meer interessants te lezen en te bekijken. Met stip op 1 stond het wekelijkse verhaal over “de Ossche onderwereld”. In 1935 was ’n groot aantal strafzaken aangaande de Bende van Oss onder de rechter. De reporters van Het Leven wisten er met smaak en niet zonder sensatiezucht over te vertellen. Dat allemaal nadat ’n tweetal van hen in 1934 min of meer Oss was uitgeslagen. In een beruchte Osserschaijkse kroeg hadden zij door middel van rondjes bier en sigaren stof voor een artikel verzameld.

Ook boeiend waren de bijdragen over de internationale politiek. Italië voerde volop oorlog in Ethiopië, dat ze toen Abessinië noemden. En in “Duitschland” rees de ster van Hitler en de zijnen. De lezer van nu weet waar dat in 1938-’39 op uitdraaide, maar in 1935 leek alles nog mogelijk. Toch vraag je je af hoe men toen de verhalen las over het Saarland, dat sinds de Vrede van Versailles door een internationale troepenmacht was bezet. Volgens de nazi’s moest dat gebied “heim ins Reich”, een kreet die nu heel andere associaties oproept dan wellicht toen. Saarland werd in 1935 inderdaad weer Duits.

Er was dat jaar meer in de maak waarvan de toekomst ongewis was. We bekeken een reportage van de interland Nederland-Denemarken op zondag 3 november 1935, die overigens eindigde in een 3-0 overwinning voor Oranje. De fotograaf van Het Leven legde ’n aantal spelmomenten vast, maar kreeg tijdens de rust ook onderstaand groepje supporters voor zijn lens: van links naar rechts: Jan Kan (lid Raad van State en ex-minister), ex-minister Marchant, de heer Kan jr. en mevrouw Kan. Kan junior, Wim Kan dus, was in 1935 nog niet zo bekend als zijn vader en zijn vrouw, de revuester Corry Vonk. Samen zouden zij in 1936 het ABC-cabaret oprichten, waarna Wims ster begon te rijzen...

Vind ons leuk op Valentijnsdag en win een dvd!

Jahaa, morgen is het Valentijnsdag: de kans om je liefde te verklaren aan een ander. Het BHIC staat open voor alle liefdesbetuigingen én met een beetje geluk blijf je niet met lege handen achter... Vind ons morgen - op Valentijnsdag - leuk op Facebook en je maakt kans op een dvd van De Bende van Oss!

Waar moet je zijn? Neem hier een kijkje (dat is sowieso de moeite waard ;-): www.facebook.com/brabantbekijken Daar vind je nu deze leuke actie maar ook oude foto's en opvallende historische nieuwtjes. Wil je meer weten over De Bende van Oss? Dan kun je hiervoor op onze site terecht of op ons weblog.

Overigens kun je morgen nog veel meer liefde vinden in het archief. De organisatoren van de Twitteractie @AskArchivists hebben een nieuw evenement op Twitter bedacht: #loveheritage. Hierbij worden uiteenlopende documenten die op enigerlei wijze met liefde te maken hebben, onder de aandacht gebracht. Zoals gelegenheidsgedichten bij geboorte, huwelijk en overlijden, liefdesbrieven, prachtige handgemaakte kaartjes in een album amicorum, ansichtkaarten, prenten en tekeningen.



...#loveheritage, morgen op Twitter...

Het hoeft niet alleen te gaan om de romantische liefde, maar ook liefde van een ouder voor zijn kind, met missen van geliefde familieleden die bijvoorbeeld in de koloniën wonen, de passie voor een bepaalde zaak of de adoratie voor een kunstenaar of artiest. Als culturele instellingen items die op welke manier dan ook met liefde te maken hebben uit hun collecties delen, kunnen ze aan hun volgers laten zien wat ze over dit specifieke onderwerp in huis hebben. Tuurlijk is het BHIC van de partij. Benieuwd? Volg morgen dan op twitter #loveheritage

Blader zélf in oude kranten over Osse Bende!

...Wil je het boek openslaan? Dat kan nu op de site van het BHIC...

Leuk hoor, zo'n film en een boek ;-) maar wat is er nu mooier dan zelf in oude kranten lezen over de Osse Bende? Wat schreven de kranten zoals NRC, Volkskrant en Telegraaf over de "zoo vele en zware misdaden in het Brabantsche stadje Oss?"

De eerste Osse gemeentearchivaris, Jan Cunen, begon in 1934 met de aanleg van een krantenknipselverzameling. Eerst knipte hij nog alles wat over Oss gepubliceerd werd in de Rotterdamsche Courant, de Nieuwe Rotterdamsche Courant en het Volksblad en plakte dat in boekjes met een harde kaft. 

...spotprent in de Telegraaf door Jo Spier over de misstanden in Oss...

Maar omdat de publiciteit over de Osse bende zulke proporties aannam, legde hij vanaf 1935 aparte dossiers aan over dit onderwerp. Met terugwerkende kracht verzamelde hij bovendien knipsels over de roofoverval in Oijen (1932-1935) en berichtgeving over de criminaliteit in Oss en omgeving in de jaren 1933-1934.

In 1949 promoveerde W.H. Nagel als criminoloog in Groningen op de Criminaliteit in Oss. De gemeente Oss kocht de bijna complete oplage van circa 4.000 exemplaren op uit angst voor negatieve publiciteit. In datzelfde jaar werd om dezelfde reden een deel van de krantenknipselverzameling van Jan Cunen (die in 1940 was overleden) overgebracht naar het archief van de gemeentepolitie van Oss. Het deel over de Bende van Oss, natuurlijk. 

...uit De Telegraaf van 13 september 1933, nu eenvoudig zelf in te zien...

Bij de inventarisatie van het Osse politiearchief kwamen deze krantenknipsels weer boven water. Een te mooie bron om niet beschikbaar te stellen voor iedereen die belangstelling heeft voor dit stukje Oss’ verleden. Je kunt de PDF’s via onze site lezen of downloaden. De knipsels zijn op tekst doorzoekbaar (met CTRL+F). Dus... wie gaat er mee terug naar begin vorige eeuw en bladert er met ons mee door de kranten van toen?

Wat je niet zag in de film over Osse Bende...

In het kader van 200 jaar rechterlijke macht is het maar een kleine stap naar de Osse bende die in de jaren dertig van de vorige eeuw Oss onveilig maakte. De film De Bende van Oss trekt deze dagen volle zalen; de eerste honderdduizend bezoekers hebben deze historische misdaaddrama inmiddels bekeken.

Maar wat krijg je niet te zien in de film? Nou, dit filmpje hieronder bijvoorbeeld ;-) Dat maakte onze streekhistoricus Henk Buijks tijdens de opnames van de film in Ravenstein. Aan het einde kun je mooi zien hoe mensen kijken naar dit taferaal, geleund tegen hun moderne auto die uiteraard niet in beeld is gekomen... Hoewel het niet de honderdduizend kijkers van de film benadert, zijn er al meer dan 3200 mensen die het filmpje hebben bezocht. En dat is voor een archief wel weer heel veel.

Hoe sterk de Osse bende nog steeds leeft, blijkt wel uit het feit dat er regelmatig wordt gereageerd op ons forum. Ook krijgen we soms mooi materiaal ingestuurd. Wat te denken van deze foto hierboven van Jan van der Pas, de vermoorde cafe-eigenaar. Ingestuurd door H. van Gestel:

"Janske is mijn oma en is hertrouwd met Wilhelmus van Gestel. Zij had samen met Jan van der Pas een zoon, Marinus, geboren 16 april 1931. Toen zij getrouwd is met Wilhelmus heeft ze Marinus naar Udenhout gehaald. Marinus woonde vanaf januari 1933 tot 24 april 1934 bij de ouders van Janske. Janske is in 1933 vertrokken naar Tilburg en is in maart 1933 in Udenhout terecht gekomen. Janske is gestorven op 44-jarige leeftijd op 20 december 1949. Ze heeft nog tien kinderen meer gekregen."

Over rookworst, tapijt en de pil

"Made in Oss: van vee tot MSD" is de titel van een tentoonstelling die vanaf 26 juni te zien is in museum Jan Cunen en Stadsarchief Oss. Een expositie over de uiteenlopende producten die in deze industriestad zijn gemaakt maar vooral over de verhalen van werknemers en werkgevers.

De tentoonstelling vertelt het verhaal over de industriële geschiedenis van Oss en omgeving, vanaf eind 19e eeuw tot aan nu. Met behulp van foto's, tekeningen, film em objecten wordt deze historie weer tot leven gebracht.

In de 19de eeuw is Oss het marktcentrum voor de verre omgeving waar vooral veel boter en vee verhandeld worden. Rond dat vee groeit ook de industrie. In 1871 begint boterhandelaar Jurgens margarine (indertijd kunstboter genoemd) te produceren, een jaar later gevolgd door concurrent Van den Bergh.

Twee vergelijkbare bedrijven in dezelfde stad was voor Oss geen uitzondering. Concurrentie speelde ook in andere takken van de industrie en belangrijke rol. De vleesverwerkende bedrijven Hartog en Zwanenberg groeiden, letterlijk naast elkaar, uit tot enorme bedrijven. En ook in de latere tapijtindustrie gingen de bedrijven Bergoss en Desso de strijd aan met elkaar.

Deze hele geschiedenis heeft op uiteenlopende manieren sporen nagelaten in Oss. Meer weten? Neem dan een kijkje in de expositie, te zien tot en met 20 november 2011.

Foto: De industrie bood aan velen werkgelegenheid in Oss.

Geen lieverdjes...

De Bende van Oss, het blijft een boeiend stukje Brabantse geschiedenis en er zijn al veel woorden aan gewijd. Zondagmiddag deed Henk Buijks, historicus van het BHIC, live verslag van deze roemruchte bende in het radio-programma van Eric Kolen: BrabantLeeft!

Nieuwsgierig wat hij daar vertelde? Ga dan naar 'Uitzending gemist van BrabantLeeft!' en klik op 'beluister uitzending'. Via de cursor kun je gaan naar het interviewfragment dat precies bij minuut 13:00 begint en tot minuut 19:00 duurt.

Meer weten over De Bende van Oss? Dan kom je op onze online geschiedenisboekjes aan je trekken. Kijk ook eens op onze YouTube hoek naar het filmpje van de filmopnames onlangs gemaakt in Ravenstein of via Flickr naar de foto’s hiervan.

Foto: Het overhoop gehaalde interieur van het boerderijtje op het Benedeneind in Oijen waar, in de nacht van 15 op 16 mei 1934, de roofmoord op de gebroeders Verhoeven plaatsvond. Onder een matras bij de kachel lag de vermoordde Toon Verhoeven.

Help! De Bende van Oss is terug?!?

Als je in het centrum van Ravenstein woont, kun je er niet omheen: de filmopnames van de roemruchte Bende van Oss zijn van start gegaan. Afgelopen weekend was niet Oss maar Ravenstein het decor voor de opnames, omdat er in Oss de laatste decennia te veel gesloopt is.

Het BHIC was er bij en keek ernaar: dravende paarden door de straten, ‘boeven’ die in jaren dertig kapsels de marechaussee uitdaagden met wilde gebaren en geschreeuw… En natuurlijk ook regisseur André van Duren, die alles nauwkeurig in de gaten hield en zijn crew uitvoerig briefde.
Dagen is er gewerkt om Ravenstein om te toveren tot een jaren dertig stad. Zo werd het straatbeeld voorzien van een verloederde ‘make-over’. Daar hadden de filmproducenten geen moeite mee, in no time werd er een lading zand uitgestrooid over het straatdek. Ook de huizen moesten er aan geloven: er werden houten planken ‘stoer’ tegen ramen getimmerd en huizen werden voorzien van krakkemikkige panelen (het zal je huis maar wezen!). Een oude benzinepomp werd pontificaal voor een woning geplaatst. Dát waren nog eens tijden!

De film van deze bende die Oss in de jaren ’30 terroriseerde gaat in september 2011 in de Nederlandse bioscoop in première, met in de hoofdrol Sylvia Hoeks. Andere belangrijke rollen zijn weggelegd voor Frank Lammers, Theo Maassen, Marcel Musters en Daan Schuurmans.

Het BHIC gunt je uiteraard graag een blik achter de schermen! Kijk dus naar de speciale fotoreportage op Flickr. Interesse in de historie van deze bende? Ga dan eens naar een paar verhalen over deze bende op onze site.

Foto: In 1934 zet de overheid na een moorddadige roofoverval op twee oude broers in Oijen een extra detachement marechaussee in Oss. Als de marechaussee eindelijk een dader aan het praten krijgt, kunnen een groot aantal misdrijven opgelost worden. Koningin Wilhelmina vond de prestaties van deze heren buitengewoon goed en deelde persoonlijk onderscheidingen uit. Op deze foto huldigt procureur-generaal Speyart van Woerden de marechaussee voor het oprollen van de Osse Bende. De manschappen worden op de binnenplaats van de kazerne aan de Hescheweg toegesproken (Collectie: Stadsarchief Oss, 1935)

Kom ook bij De Bende van Oss...!

Heb je er altijd al van gedroomd om te figureren naast een grote filmdiva? Iemand als Carice van Houten of Sylvia Hoeks? Dan nu goed opgelet alle mannelijke lezers van Brabant Bekijken! Grijp je kans en klim in de pen, want de draaidagen van de film De Bende van Oss starten over niet al te lange tijd. De filmproductie is naarstig op zoek naar geschikte figuranten. Maar, daar moet je wel wat voor doen. Bovendien is het handig als je een beetje past in het gezochte profiel…

De filmproducent is op zoek naar heren in de leeftijd van 20 tot 70 jaar oud, zonder expliciete uiterlijke kenmerken in het gezicht, zoals tattoos en piercings. De film speelt in 1937, dus na een kleine aanpassing zal je kapsel moeten passen in het modebeeld van die tijd. Je zult begrijpen dat een punkkapsel of permanentje uit den boze is.

Er vindt overigens wel nog een selectieprocedure plaats, dus het blijft afwachten of je aanmelding daadwerkelijk zal resulteren in een figurantenrol. Heb je die droomrol eindelijk te pakken, dan is het niet zeker dat je altijd volledig in beeld zult verschijnen. Er worden bijvoorbeeld veel mensen gezocht voor een processie en daarbij zal niet iedereen van top tot teen gefilmd kunnen worden. Maar, niet geschoten is altijd mis! Heb je interesse en denk je dat je de geschikte figurant bent voor deze film, stuur dan nu een e-mailtje naar René van Rooij en wie weet verschijn jij straks naast Sylvia Hoeks op het grote doek…

De film ‘De Bende van Oss’ die in het najaar van 2011 in de bioscoop verschijnt, speelt zich af in de dertiger jaren van de vorige eeuw. De Brabantse industriestad Oss was toen in de greep van een golf van misdaad. De marechaussee werd ingezet om Oss te bevrijden van de terreur van deze bende. Deze zaak heeft zelfs geleid tot de val van het laatste vooroorlogse kabinet.

Wil je je alvast verdiepen in de historische achtergrond van deze geduchte en gevreesde Bende? Het BHIC heeft de geschiedenis van deze groep misdadigers al behoorlijk in kaart gebracht. Dus kijk eens naar ‘De Bende van Oss slaat toe!’ en ‘De Osse Bende opgerold’. Daar staan ook voldoende links naar nóg meer informatie.

Foto boven: Eén van de slachtoffers van de roofmoord op de gebroeders Verhoeven (die plaats vond in de nacht van 15 op 16 mei 1934) wordt weggedragen van het boerderijtje op het Benedeneind in Oijen. De daders van de roofoverval behoorden tot de beruchte Bende.

Dat Brabant vaker het decor was voor interessante films toont onderstaande foto. Voor de verfilming van 'Het leven van Vincent van Gogh' werd niemand minder dan filmacteur Kirk Douglas (midden) speciaal overgevlogen uit de Verenigde Staten. Hier maakt het gezelschap zich op voor het avondfeest in Kasteel Maurick, Vught 1955.