Titus Brandsma ereburger van Oss

...Titus - in het midden - in Boxmeer...

Titus Brandsma is uitgeroepen tot ereburger van Oss. Burgemeester Wobine Buijs-Glaudemans reikte hiertoe in november 2015 een oorkonde uit aan de prior provinciaal van de Karmelieten in Nederland. Want Brandsma is van groot belang geweest voor Oss, en voor heel veel mensen ver daarbuiten.

Anno Sjoerd Brandsma wordt geboren te Oegeklooster bij Bolsward op 23 februari 1881. Hij studeert van 1892 tot 1898 aan het gymnasium van het Minderbroederklooster St. Antonius van Padua in Megen). Als hij op 17 september 1898 intreedt bij de karmelieten neemt hij de kloosternaam Titus aan. Een jaar later legt hij zijn kloostergeloften af en in 1905 wordt hij tot priester gewijd. In Rome promoveert de jonge Titus daarna tot doctor in de wijsbegeerte.

Terug in Nederland doceert Brandsma filosofie, sociologie en kerkgeschiedenis aan het studiehuis (Filosoficum) van de karmelieten in Oss. Hij zet zich op een breed vlak in voor de stad: hij wordt hoofdredacteur van het nieuwsblad voor Oss en omgeving "De Stad Oss", sticht een katholieke HBS, het huidige Titus Brandsmalyceum en
leeszaal. Ook bij de karmelieten speelt hij een belangrijke rol doordat hij zich in zet voor de vernieuwingsbeweging. In zijn hoedanigheid van geestelijk adviseur van de Nederlandsche Rooms-Katholieke Journalistenvereeniging heeft hij ook een groot aandeel in de modernisering van de katholieke dagbladpers in Nederland en in betere arbeidsvoorzieningen voor katholieke journalisten.

...Titus Brandsma (rechtsonder) tijdens
installatie burgemeester De Bourbon (1941)...

Brandsma ontwikkelt zich tot een groot kenner van de Karmelitaanse mystiek en de Moderne Devotie. Hij is betrokken bij de oprichting van het belangrijke spirituele tijdschrift 'Ons Geestelijk Erf'. Zijn unieke verzameling kopieën van middeleeuwse mystieke handschriften heeft aan de basis gestaan van het huidige Titus Brandsma Instituut te Nijmegen. Kern van zijn opvatting omtrent mystiek: God is verborgen aanwezig, in iedere mens én in de gehele schepping. Alles is in God en God is in alles. Behalve mysticus is Titus een vrome, behulpzame, opgewekte en integere persoonlijkheid.

Al in een vroeg stadium waarschuwt Brandsma voor de gevaren van het nazisme, rassenhaat en ophitsing. Hij veroordeelt de anti-joodse maatregelen van het naziregime. Zo is hij medio 1936 enige tijd lid van het door Nederlandse geleerden en kunstenaars opgerichte Comité van Waakzaamheid tegen het nationaal-socialisme. In 1941 verzet hij zich tegen het verwijderen van joodse leerlingen en bekeerlingen van katholieke middelbare scholen en is hij de architect van het verbod dat de Utrechtse aartsbisschop Jan de Jong uitvaardigde tegen het opnemen van NSB-advertenties in de r.-k. dagbladen.

...uit Boxmeers Weekblad, 8-8-1942...

Begin januari 1942 wordt hij gearresteerd door de Duitsers. Via een tocht langs de gevangenis van Scheveningen, kamp Amersfoort en de strafgevangenis van Kleef komt hij ten slotte in het concentratiekamp Dachau terecht.

Hij blijkt een grote morele, spirituele en daadwerkelijke steun voor zijn medegevangenen. Na enkele weken vol ontberingen en mishandelingen wordt hij uitgeput en doodziek in het kamphospitaal opgenomen. Daar raakt hij buiten bewustzijn en op 26 juli 1942 om twee uur 's middags komt een eind aan het leven van Titus Brandsma.

Het postume ereburgerschap van Oss markeert de dertigste verjaardag van Titus’ zaligverklaring door paus Johannes Paulus II, inmiddels zelf heiligverklaard. En dat zou ook met Titus moeten gebeuren, zo pleitte de Leeuwarder Courant.

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Titus Brandsmalyceum

- Op pad voor Titus

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Bijzondere film over bevrijding Sint-Michielsgestel

Bevrijding door de Engelsen. Een Engelse tank op de Baileybrug in de nacht van 22 op 23 oktober 1944 door Engelse genisten gelegd over de Dommel nabij het Adrianus Gesticht ter vervanging van de op 22 october 1944 te 16.35 uur (zie torenklok) door de Duitsers opgeblazen brug. Op de achtergrond het Sint Adrianus Gesticht met rechts de meisjesschool en links de gemeentetoren.

Bij het digitaliseren van verschillende films dook opeens een bijzonder fragment op, gemaakt tijdens de bevrijding van Sint-Michielsgestel. Daarom eerst 5 dingen die je moet weten...

1. Op 23 oktober 1944 werd de brug van Sint-Michielsgestel opgeblazen en dat betekende het begin van de bevrijding van het dorp. Deze militaire actie maakte deel uit van Market Garden waarbij de Geallieerden – na de landing op de kust van Normandië – snel probeerden door te stoten naar Duitsland. Die snelle bevrijding mislukte maar de grondtroepen van de First Northamptonshire Yeomanry en de Fifth and Seventh Black Watch vochten via Eindhoven en Son en kwamen ook naar Sint-Michielsgestel.  

2. Zodra Sint-Michielsgestel in combinatie met de Tweede Wereldoorlog wordt genoemd, gaat het vaak over de gijzelaarskampen Beekvliet en De Ruwenberg. Maar ook het dorp zelf heeft flink geleden. Drie inwoners sneuvelden als Nederlandse militairen, vijf inwoners werden dodelijk getroffen, de burggen over de Dommel en de Esschestroom werden opgeblazen, 42 panden zwaar beschadigd en 115 panden lichtbeschadigd.

3. Het duurde even voordat de bewoners door hadden dat ze bevrijd waren. In het boekje Sint-Michielsgestel Oorlog en bevrijding, Herdenken in balans tekenen M. Kapteijns en G. Seegers de getuigenissen op van onder andere Martien van Griensven. Hij zegt dat de bevrijding was gebeurd voordat ze er erg in hadden. Aanvankelijk werden de soldaten aangezien voor Duitsers. Pas toen duidelijk werd dat de mannen in de schuttersputjes Tommies waren, kwamen bewoners hun huizen uit.

4. Het Instituut voor Doven heeft een belangrijke rol gespeeld binnen het Gestelse oorlogsverhaal. Het Instituut werd meerdere keren geraakt en beschadigd door granaten. De Duitsers gebruikten de toren van het hoofdgebouw als uitkijkpost. Tussen eind november en begin december verbleven er Canadese soldaten. Later, in december, moesten alle Broeders van het Instituut verhuizen en werd de jongensafdeling een militair ziekenhuis. Ambulances reden af en aan en in de hal staan brancards vol gewonde soldaten. Het Instituut heeft enkele maanden als militair hospitaal gediend.

5. De brug over de Dommel draagt sinds enige tijd – dankzij de inzet van de heemkundevereniging De Heerlijkheid Herlaar - de Major-General Thomas Renniebrug. Generaal Majoor T.G. Rennie was commandant van de 51^ste Highland Division. Tijdens de oorlog commandeerde hij de divisie door Frankrijk, België en Nederland. Met zijn divisie bevrijdde hij ook Sint-Michielsgestel. Zijn imposante militaire carrière eindigde in maart 1945, toen Rennie sneuvelde na het oversteken van de Rijn naar Duitsland.

Amateurfilmer Leemans maakte op die dag de volgende beelden: 

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Bekijk dan ook:
- Uden in oktober 1944
- Grave bevrijd