Bijzondere film over bevrijding Sint-Michielsgestel

Bevrijding door de Engelsen. Een Engelse tank op de Baileybrug in de nacht van 22 op 23 oktober 1944 door Engelse genisten gelegd over de Dommel nabij het Adrianus Gesticht ter vervanging van de op 22 october 1944 te 16.35 uur (zie torenklok) door de Duitsers opgeblazen brug. Op de achtergrond het Sint Adrianus Gesticht met rechts de meisjesschool en links de gemeentetoren.

Bij het digitaliseren van verschillende films dook opeens een bijzonder fragment op, gemaakt tijdens de bevrijding van Sint-Michielsgestel. Daarom eerst 5 dingen die je moet weten...

1. Op 23 oktober 1944 werd de brug van Sint-Michielsgestel opgeblazen en dat betekende het begin van de bevrijding van het dorp. Deze militaire actie maakte deel uit van Market Garden waarbij de Geallieerden – na de landing op de kust van Normandië – snel probeerden door te stoten naar Duitsland. Die snelle bevrijding mislukte maar de grondtroepen van de First Northamptonshire Yeomanry en de Fifth and Seventh Black Watch vochten via Eindhoven en Son en kwamen ook naar Sint-Michielsgestel.  

2. Zodra Sint-Michielsgestel in combinatie met de Tweede Wereldoorlog wordt genoemd, gaat het vaak over de gijzelaarskampen Beekvliet en De Ruwenberg. Maar ook het dorp zelf heeft flink geleden. Drie inwoners sneuvelden als Nederlandse militairen, vijf inwoners werden dodelijk getroffen, de burggen over de Dommel en de Esschestroom werden opgeblazen, 42 panden zwaar beschadigd en 115 panden lichtbeschadigd.

3. Het duurde even voordat de bewoners door hadden dat ze bevrijd waren. In het boekje Sint-Michielsgestel Oorlog en bevrijding, Herdenken in balans tekenen M. Kapteijns en G. Seegers de getuigenissen op van onder andere Martien van Griensven. Hij zegt dat de bevrijding was gebeurd voordat ze er erg in hadden. Aanvankelijk werden de soldaten aangezien voor Duitsers. Pas toen duidelijk werd dat de mannen in de schuttersputjes Tommies waren, kwamen bewoners hun huizen uit.

4. Het Instituut voor Doven heeft een belangrijke rol gespeeld binnen het Gestelse oorlogsverhaal. Het Instituut werd meerdere keren geraakt en beschadigd door granaten. De Duitsers gebruikten de toren van het hoofdgebouw als uitkijkpost. Tussen eind november en begin december verbleven er Canadese soldaten. Later, in december, moesten alle Broeders van het Instituut verhuizen en werd de jongensafdeling een militair ziekenhuis. Ambulances reden af en aan en in de hal staan brancards vol gewonde soldaten. Het Instituut heeft enkele maanden als militair hospitaal gediend.

5. De brug over de Dommel draagt sinds enige tijd – dankzij de inzet van de heemkundevereniging De Heerlijkheid Herlaar - de Major-General Thomas Renniebrug. Generaal Majoor T.G. Rennie was commandant van de 51^ste Highland Division. Tijdens de oorlog commandeerde hij de divisie door Frankrijk, België en Nederland. Met zijn divisie bevrijdde hij ook Sint-Michielsgestel. Zijn imposante militaire carrière eindigde in maart 1945, toen Rennie sneuvelde na het oversteken van de Rijn naar Duitsland.

Amateurfilmer Leemans maakte op die dag de volgende beelden: 

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Bekijk dan ook:
- Uden in oktober 1944
- Grave bevrijd

September 1944: Grave bevrijd!

Militairen van de Prinses Irenebrigade vlak na de bevrijding bij de Graafse brug.
Bron: de Gelderlander

Vandaag worden in heel Nederland feesten gehouden ter nagedachtenis aan de bevrijding van de Duitsers in 1945. Voor sommige gedeeltes van Nederland kwam die bevrijding al in 1944. Zo ook in Grave. Dit vestingstadje werd in de nacht van 17 op 18 september verlost van de Duitse bezetting en wonder boven wonder was het 'vrijwel ongeschonden uit de strijd gekomen.'

'Kloeke mannen' in de Graafsche Courant

De Graafsche Courant besteedde uitgebreid aandacht aan de bevrijding. Zo wordt er een telegram geplaatst aan de koningin, waarin de stad haar opnieuw zijn trouw betuigt. Verder worden de geallieerden (in het Engels) als 'liberators of our Holland' bedankt voor hun aandeel in de strijd om Grave.

De burgemeester spreekt de bevrijde Graafse burgers  toe

De burgers zelf worden ook door burgemeester Van Kemmenade toegesproken en hun wordt op het hart gedrukt om ordelievend te zijn en de bevelen en aanwijzingen nauwgezet op te volgen. 'Inwoners van Grave, aan de arbeid nu!' zo gebiedt de burgemeester. Natuurlijk besteedt hij ook aandacht aan de 'kloeke mannen' van het geallieerde expeditieleger, aan wie Grave duizendmaal dank is verschuldigd.

Koningin Wilhelmina bedankt de uitgevers van de Graafsche Courant

Op 27 september 1944 biedt de uitgever van de Graafsche Courant enkele exemplaren aan aan de koningin vanwege de herverschijning van het blad na de oorlog. Enkele maanden daarna dankt Wilhelmina de redactie en uitgevers van het blad uitvoerig voor deze geste. De Graafsche Courant was, zo blijkt uit de titel, gedurende de oorlog nauw verbonden met de illegale pers.

Dans, muziek en groot Engels vuurwerk

De bevrijding van heel Nederland werd ook in Grave op 5 mei gevierd met een vlaggenparade, een muzikale wandeling door de stad en het feest werd afgesloten met Groot Engels vuurwerk 'Dit is een feest voor elke stand. Nooit was er groter vreugd in 't Land!', zo staat op bovenstaand programmablaadje geschreven.

Feest in Grave op de eerste Bevrijdingsdag

Dit was echter niet de enige feestdag in Grave. Op 8 mei 1945 stonden ook verschillende festiviteiten op het programma. Deze dag werd omgedoopt tot V-dag met 'gedurende de gehele dag muziek en dans.' De cafés mochten zelfs openblijven tot 12 uur 's nachts!

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- In het vuur van de bevrijding
- De bevrijding van Brabant