Bijzondere film over bevrijding Sint-Michielsgestel

Bevrijding door de Engelsen. Een Engelse tank op de Baileybrug in de nacht van 22 op 23 oktober 1944 door Engelse genisten gelegd over de Dommel nabij het Adrianus Gesticht ter vervanging van de op 22 october 1944 te 16.35 uur (zie torenklok) door de Duitsers opgeblazen brug. Op de achtergrond het Sint Adrianus Gesticht met rechts de meisjesschool en links de gemeentetoren.

Bij het digitaliseren van verschillende films dook opeens een bijzonder fragment op, gemaakt tijdens de bevrijding van Sint-Michielsgestel. Daarom eerst 5 dingen die je moet weten...

1. Op 23 oktober 1944 werd de brug van Sint-Michielsgestel opgeblazen en dat betekende het begin van de bevrijding van het dorp. Deze militaire actie maakte deel uit van Market Garden waarbij de Geallieerden – na de landing op de kust van Normandië – snel probeerden door te stoten naar Duitsland. Die snelle bevrijding mislukte maar de grondtroepen van de First Northamptonshire Yeomanry en de Fifth and Seventh Black Watch vochten via Eindhoven en Son en kwamen ook naar Sint-Michielsgestel.  

2. Zodra Sint-Michielsgestel in combinatie met de Tweede Wereldoorlog wordt genoemd, gaat het vaak over de gijzelaarskampen Beekvliet en De Ruwenberg. Maar ook het dorp zelf heeft flink geleden. Drie inwoners sneuvelden als Nederlandse militairen, vijf inwoners werden dodelijk getroffen, de burggen over de Dommel en de Esschestroom werden opgeblazen, 42 panden zwaar beschadigd en 115 panden lichtbeschadigd.

3. Het duurde even voordat de bewoners door hadden dat ze bevrijd waren. In het boekje Sint-Michielsgestel Oorlog en bevrijding, Herdenken in balans tekenen M. Kapteijns en G. Seegers de getuigenissen op van onder andere Martien van Griensven. Hij zegt dat de bevrijding was gebeurd voordat ze er erg in hadden. Aanvankelijk werden de soldaten aangezien voor Duitsers. Pas toen duidelijk werd dat de mannen in de schuttersputjes Tommies waren, kwamen bewoners hun huizen uit.

4. Het Instituut voor Doven heeft een belangrijke rol gespeeld binnen het Gestelse oorlogsverhaal. Het Instituut werd meerdere keren geraakt en beschadigd door granaten. De Duitsers gebruikten de toren van het hoofdgebouw als uitkijkpost. Tussen eind november en begin december verbleven er Canadese soldaten. Later, in december, moesten alle Broeders van het Instituut verhuizen en werd de jongensafdeling een militair ziekenhuis. Ambulances reden af en aan en in de hal staan brancards vol gewonde soldaten. Het Instituut heeft enkele maanden als militair hospitaal gediend.

5. De brug over de Dommel draagt sinds enige tijd – dankzij de inzet van de heemkundevereniging De Heerlijkheid Herlaar - de Major-General Thomas Renniebrug. Generaal Majoor T.G. Rennie was commandant van de 51^ste Highland Division. Tijdens de oorlog commandeerde hij de divisie door Frankrijk, België en Nederland. Met zijn divisie bevrijdde hij ook Sint-Michielsgestel. Zijn imposante militaire carrière eindigde in maart 1945, toen Rennie sneuvelde na het oversteken van de Rijn naar Duitsland.

Amateurfilmer Leemans maakte op die dag de volgende beelden: 

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Bekijk dan ook:
- Uden in oktober 1944
- Grave bevrijd

Bruggen slaan in Grave

...Veer met Maasbrug bij Gelderse oever...

Het BHIC in Grave zit nu vijf jaar aan de Arnoud van Gelderweg 73 in Grave. In het kader van het lustrum verzorgt Leny van Lieshout drie maanden iedere maandag een blog over bijzondere archiefstukken. Vandaag deel negen. 

In 1929 kwam er een vaste verbinding tot stand in de vorm van een brug tussen de oevers van de Maas bij Grave respectievelijk Nederasselt. Alle eeuwen daarvoor had het verkeer zich moeten behelpen met een veer dat een eindje stroomopwaarts tussen de Maas- of Veerpoort in Grave en de andere oever voer. Dat veer wordt al gedocumenteerd in 1381. 

Het was en bleef steeds in particuliere handen. De eigenaren anno 1929 waren uiteraard niet blij met de brug, temeer daar de rijksoverheid van geen schadevergoeding wilde weten. De procedures daarover liepen op niets uit. In tijden van oorlog was een veer natuurlijk kwetsbaar en schoot het bovendien in capaciteit tekort. Er werden dan tijdelijke schipbruggen gelegd, boten dwars op de rivier met planken erop, vroege versies van de jaarlijkse pontonbrug over de Maas bij Cuijk ter gelegenheid van de Vierdaagse. Scheepvaart was er in oorlogstijd niet of nauwelijks, maar onder normale omstandigheden des te meer. Een brug van voldoende hoogte was en is bij toenemend verkeer dan de enige oplossing. 

Uit archivalia in Brussel (Algemeen Rijksarchief) en Grave (archief van het veer; stadsarchief Grave) blijkt dat zo’n Graafse brug tenminste één keer, en wel heel vroeg, serieus in discussie is geweest. In 1545 bepaalde keizer Karel V als heer van Grave alvast de tarieven voor een te maken houten brug bij Grave: zoveel voor een kar, zoveel voor een os, zoveel per persoon. Het kwam er niet van, maar het moet niettemin als haalbaar zijn beoordeeld: de Maas zal toen minder breed zijn geweest dan nu. 

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Grave beneden de sluis

- Vestig u in Grave!