Dokter Tinus stelt diagnose voor archieven

Hoe gaan we om met foto-onderzoek in het digitale tijdperk? Die vraag stond vorige week centraal tijdens een symposium, georganiseerd door Scherptediepte. Waar in een rij sprekers dokter Tinus opviel door zijn haarscherpe diagnose... 

Want Thom Hoffman is acteur (onder meer in De Vierde Man, Russen en ja… dokter Tinus) maar ook documentairemaker en fotograaf. Vanaf maart 2009 is Hoffman voor een half jaar gasthoogleraar aan de Universiteit van Tilburg geweest, in het kader van de Leonardoleerstoel. Hoffman heeft in die hoedanigheid masterclasses gegeven over het Nederlands-Indië ten tijde van Multatuli. 

Momenteel is hij Cultural Professor aan de TU Delft. Hier werkt hij gericht met een groep studenten aan het onderzoeksproject Kromo Blanda - Perspectieven op Nederlands-Indie’. Met als doel te komen tot een website en beeldbank over Nederlands-Indië.

Want aan die beeldbanken (zeg maar fotocollecties) schort wel 't een en ander, zo merkte Hofmann. Terwijl hij vorig jaar met Kitty Courbois en Bram van der Vlugt in het toneelstuk Moesson speelde, wilde hij zijn medespelers meer vertellen over de Bersiapperiode; een gewelddadige periode in de Indonesische geschiedenis die duurde van ongeveer oktober 1945 tot begin 1946. Liefst mét beeld en dat bleek een probleem. Want: „Beeldbanken zijn net kastelen: je komt er niet in. Beeldbanken zijn duidelijk in de jaren negentig gemaakt om snel online te zetten, zonder goed te labelen. Ze zijn niet gemaakt voor buitenstaanders.” 

Een rake diagnose want van de rijke fotocollecties die archieven hebben, zijn de juiste foto’s soms lastig te vinden. En dat terwijl geschiedenis zo mooi kan worden overgebracht via fotografie, benadrukt Hoffman. Het idee ontstond al gauw een website te bouwen, met beeldmateriaal van de geschiedenis van Nederlands-Indië. Hij benaderde diverse instituten om hun beeldmateriaal te delen en kreeg daarbij alleen maar bijval. „Iedereen zei direct ja en beaamde dat het materiaal hen lag te slapen.” Foto’s mét context. „Want er is nu nog een generatie in leven die informatie kan geven waar historici niet meer achter kunnen komen.” Aangevuld met geluid- en filmfragmenten wat in zijn geheel leidt tot een meer complete geschiedenis. Benieuwd? Nog even wachten want de site is nog onder construction...

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen 

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Nieuw leven voor oude foto's!

...van oud naar nieuw door de Koornstraat...

Hoe mooi is het als oude foto's nieuw leven wordt ingeblazen? Kijk mee met wat studente Ivy Mik deed met een aantal foto's van het BHIC en lees meer over de totstandkoming van dit project. 

Vertel eens iets over jezelf.

Ik ben Ivy Mik, 18 jaar en ik studeer Fotografie niveau 4 op het Koning Willem 1 College in Den Bosch. Ik zit nu in het tweede leerjaar en in dit jaar krijgen de studenten een stage periode van tien weken. Ik loop stage bij Thomas Segers fotografie.  Ik houd mij als fotografe veel bezig met surrealistische fotografie, beeldmanipulatie en retouchering.

...bevrijdingstaferelen in hedendaagse Molenstraat...

Hoe ben je precies tot dit idee gekomen?

In de tijden dat ik niet mee kon met Thomas naar locatie, heb ik een eigen project opgesteld. Dit project had als concept om nieuwe foto's te maken van de exacte locaties van oude, gearchiveerde foto's. De foto's zijn daarna samengevoegd, dit geeft een soort flashback gevoel. Mijn inspiratie kwam uit willekeurige foto’s van vroeger (bijvoorbeeld hele oude foto’s van mijn moeder toen zij kind was). Ik vroeg mijzelf wel eens (onbewust) af als ik een oude foto zag hoe het er nu uit zou zien. Deze vragen inspireerden mij om dit zelf uit te zoeken. En zo kwam ik tot het idee om de oude foto met de nieuwe te combineren. Zodat mensen precies konden zien hoe het er vroeger uit zag, en hoe het er nu uit ziet. In één beeld.

Hoe kwam je bij onze site te recht?

Ik was aan het zoeken voor foto’s van Oss rond 1900 tot ongeveer 1990. Ik kwam toen uit bij de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum. Hier vond ik verschillende beelden die mij als Ossenaar bekend voor kwamen en die ik wel graag wou gebruiken voor het project.

...van 1931 naar 2013 in de Monsterstraat...

Heb je zelf iets met oude foto’s?

Ja, zeker. Ik heb altijd al een interesse gehad in die prachtige, contrastrijke zwart-wit beelden van vroeger. Specifieke onderwerpen die mij interesseren, zijn vooral surrealistische fotografie uit de 20^e eeuw en (soms afstotelijke) beelden uit verschillende oorlogen van vroeger.

Is het lastig om tot dit eindresultaat te komen?

Ik gebruik de magiedoos van de 21^e eeuw; Photoshop. Het zal voor velen moeilijk te begrijpen zijn wat ik precies heb toegepast, tenzij zij bekend zijn met Photoshop en haar talrijke functies. Ik heb met heel veel laagmaskers gewerkt. Om het even makkelijk uit te leggen, kun je een laagmasker vergelijken met een spons. Je hebt twee beelden op elkaar gelegd, waarna je op het bovenste beeld gaat ‘poetsen’. Net zo lang tot je het beeld zo hard hebt gepoetst dat het stuk is gegaan op de plek waar je hebt gepoetst. Je ziet nu het onderste beeld er door heen.  Dit is eigenlijk het zelfde principe met een laagmasker. Alleen werk je in Photoshop natuurlijk met digitale beelden.

...2 fietsers, 1 straat, 25 jaar tijdverschil (1986-2013)...

Wat vind je zelf van het resultaat? (Ben je er net zo enthousiast over als wij? ;-)
Ik ben tevreden over het eindresultaat zoals het er nu uitziet. Ik heb als ik er naar kijk het gevoel dat ‘oud’ en ‘nieuw’ in elkaar overvloeien. Dit is ook wat ik wilde bereiken. Met deze serie hoop ik dat mensen te weten komen hoe het er vroeger uit zag op die plek, en hoe het er nu uit is komen te zien.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Koornstraat in 1936
- De magie van de fotografie