Posts tonen met het label testament. Alle posts tonen
Posts tonen met het label testament. Alle posts tonen

woensdag 10 december 2014

De potjes op de schoorsteen

Anna's laatste wil...
Ze had het eigenlijk al te lang voor zich uitgeschoven, het moest er nu maar van komen, dacht Anna Adriana Gelpke Smits.  Nog voor haar overlijden wilde ze vastleggen wat er met haar belangrijkste bezittingen zou gebeuren. En daar had ze uitgesproken ideeën over…

Een korte gezinsschets: Anna was nu al zo’n twintig jaar weduwe en woonde nog steeds in Waspik, op huisnummer 125, later Dorp B 41 (nu: Raadhuisstraat 11). Haar man, Johan Frederik Gelpke, oud-apotheker in Waspik, was al in 1862 overleden. Het echtpaar Gelpke had vijf kinderen grootgebracht: twee zonen en drie dochters. Helaas stierven beide zonen op jonge leeftijd: Lambertus op 25-jarige leeftijd en Johan toen hij 18 jaar oud was. Hun dochters: Alida, Elisabeth en Lucia waren dus de overgebleven erfgenamen.

Nu was voor Anna dus het moment aangebroken om haar testament op te stellen. Na lang wikken en wegen en nadat ze de wensen van haar dochters zorgvuldig in kaart had gebracht, schreef ze het bovenstaande briefje aan notaris Middelkoop. Hij zou hier dan een officiële acte van maken.

De laatste wil van Anna
“Ik wil dat het lant naar mijn overlijden in drie paarten gezet zal worden en er om getrokken of geloot wordert, zoo ook met het postelijn het stel in de voorkamer voor de schoorsteen 5 komme met potjes of pullen postelijn moet Lucia vooruit hebben is altijd belooft. Ook moet Lucia de pianino hebben daar voor geeft zij f 100,- in den boel moet daar haar part ende te vrij hebben. Van het meublement kunnen zij er van delen of onderling verkopen de rest er mee handelen naar goedvinden.Mijn kleeren niet verkopen.”

De vijf kommen met potjes of pullen porselein had ze altijd aan haar jongste dochter Lucia beloofd. Deze potjes hadden een vaste plek in de voorkamer op de schoorsteen. Haar jongste was hier erg op gesteld en wilde ze dolgraag hebben. Anna zorgde er dus voor dat deze potjes buiten de erfenis bleven en nog voor de verdeling aan Lucia werden gegeven.
Dan was er nog de pianino (en klein soort piano), ook deze was voor haar jongste telg. Wel ging er dan een bedrag van honderd gulden af van haar erfenis. Het onroerend goed werd verdeeld in drie gelijke delen en zou door loting worden toebedeeld. De drie dochters mochten de overige bezittingen in het huis van hun moeder onderling verdelen, of verkopen. En haar kleren? Dat was weer een ander verhaal. Anna wilde in ieder geval niet dat haar kleren werden verkocht.

Notaris Middelkoop maakte de akte op 14 januari 1882 op aan huis bij Anna Gelpke Smits. Bijna acht jaar later, op 1 februari 1890 stierf zij in haar huis in Waspik.

De vijf potjes zullen wel naar Lucia zijn gegaan. Zij trouwde met notaris Jan Hendrik Zijnen de Gier. Lucia stierf in Teteringen in 1912. Zouden de vijf potjes, wellicht afkomstig uit de apotheek van Gelpke, nog in het bezit van deze familie zijn?


Margot America



Een serie Keulse potten die Anna misschien ook wel had. In die tijd werden ze gebruikt voor het inleggen van groente, vlees en eieren. Later kregen ze een decoratieve functie.

Bron:
Jac Jansen van de Heemkundekring “Op het Goede Spoor” in Waspik kwam bij een testament dit zelfgeschreven briefje tegen. Na enig speurwerk vond hij van wie dit briefje was. Wij willen hem hartelijk danken dat wij zijn vondst en deze ‘petite histoire’ met jou mogen delen op Brabant Bekijken.


maandag 24 juni 2013

Henk kiest: sijne lieve huijsvrou #stukvanhetjaar

...Henk leest zijn favoriete stuk...
Tijdens de Maand van de Geschiedenis - in oktober a.s. - vindt de landelijke online verkiezing Stuk van het Jaar plaats. Natuurlijk doet ook het BHIC hieraan mee! Verschillende BHIC-medewerkers hebben hun favoriete stuk uitgezocht. Vanaf 1 juli a.s. kun je je stem uitbrengen op: www.bhic.nl/stukvanhetjaar. Op ons blog presenteren de BHIC-medewerkers hun favorieten en nu is het de beurt aan Henk.

De afgelopen decennia heb ik vele duizenden archiefstukken door mijn handen laten gaan. Vooral de kaarten zijn me bijgebleven, want daarop zijn interessante ontdekkingsreizen te maken. Toch is “mijn” mooiste stuk geen kaart…

Ruim tien jaar geleden werkte ik mee aan het Historisch Waterplan van de gemeente Lith. Aangezien van het dorp Lith het schepenbankarchief vrijwel volledig is bewaard van 1448 tot de Franse Tijd, leek het nuttig daar eens doorheen te lopen met in het achterhoofd alle mogelijke waterkwesties: de Maas, weteringen, dijken, de dorpsgracht, overstromingen etc. etc. Wekenlang zat ik gebogen over soms bijna onleesbare passages, maar er kwam een schat aan relevante gegevens naar boven.

De periode 1580-1600 vertoonde grote lacunes. Dat hing direct samen met de opstand tegen de Spaanse koning Filips II. De Brabantse Maaskant was toen frontgebied. Militairen van zowel de Spaanse als Staatse kant teisterden het platteland, zodat de dorpelingen huis en haard in de steek lieten. Ook Lith moet jarenlang een spookdorp zijn geweest, waar dus ook niet werd bestuurd en recht gesproken. Maar op 16 december 1593 kon Claes Lenaertszoon van den Wijer er aan de slag als secretaris van de dorpsschepenen. Honderden bladzijden van protocol nummer 52 zijn daarna door hem volgeschreven, in een moeilijk leesbaar handschrift. Er tussendoor krabbelde hij soms schietgebedjes en wijze spreuken neer. Maar de mooiste notitie vond ik voorin:

Stijntken, mijn zeer lieve huisvrou, is kranck geworden den 16en martii ontrent den sonnen onderganck. Ende is gestorven den 25en martii [15]97 metten zonnen opganck, zijnde onser L.Vrouwen Boetschapdach. Godt almechtich zij haer (...) ziel genadich. Ende ons als wij nacomen. Amen.

Ik was benieuwd of er elders in het protocol, waar de acten van maart 1597 waren opgetekend, nog iets te vinden was in verband met dit overlijden. En ja hoor: op 23 maart hadden Claes en Stijntken hun testament gemaakt. Hijzelf was op dat moment “gesont van lichaem”, maar zijn vrouw was “kranck van lichaem, nochtans met goeden volcomen verstant”. Claes zelf had de tekst uitgeschreven, conform het gebruikelijke model, op één woord na: Stijntken was “sijne lieve wittege huijsvrou”!

Henk Buijks
Regiohistoricus BHIC 

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Hanneke kiest: de brief van Van Gogh
- Marilou kiest: het schriftje van de pastoor