Dagboek gaat nú voor je open!

Niet alle archieven die in onze depots zijn ondergebracht, zijn meteen openbaar. Voor een kleine vijf procent geldt - omwille van de privacy van nog levende personen, onevenredige benadeling of andere belangen - een beperking op de openbaarheid. Maar die beperking geldt altijd maar voor een bepaalde periode; zodra die is afgelopen, zijn die stukken in te zien. Ieder jaar komen er op die manier nieuwe archieven "bij". Een aantal van deze stukken brengen we deze maand voor het voetlicht.

Ieder jaar worden er nieuwe archiefstukken openbaar. Dat gaat doorgaans geruisloos, maar er zitten vaak boeiende of leuke stukken bij. Het BHIC vervult binnen Noord-Brabant een belangrijke rol in de openbaarheid van de overheid. Onderzoekers, journalisten en andere geïnteresseerden kunnen met eigen ogen zien wat de overheid aan stukken heeft geproduceerd. Maar ook archieven van particulieren komen op de openbaarheidslijst voor. Om meer aandacht aan deze stukken te schenken, staat deze weblog in de maand januari iedere maandag in het teken van een archief dat openbaar is geworden.

...illustratie van Regionaal Historisch Centrum Eindhoven...

Als eerste lezen we in een dagboekje over de geschiedenis van het landgoed Baest in Oostelbeers in 1915-1916  uit het archief van de familie Van de Mortel-De La Court.

‘op dinsdag 7 en woensdag 8 maart [1916] viel er veel sneeuw. Er waren 2 vossen gespeurd in Hilvarenbeek, die naar de Baast waren gaan jagen, zonder dat zij echter een haasje konden verschalken. Verscheidene oppassers .. en vele arbeiders als drijvers joegen hen op in de Vrouwenreijt. Het wijfje werd niet gezien, het ‘mannetje’ geschoten door Van Gorp, oppasser van Tiedema te Hilvarenbeek, grenzende aan de Vrouwenreijt. Was 12 pond zwaar.’

En iets verder lezen we na de eendenjacht in juli en vlak vóór of tijdens de patrijzenjacht die begin september 1916  de slechtste was sinds mensenheugenis (13 stuks):

...fragment uit het dagboekje...

 ‘op 9 en 10 september hebben wij voortdurend ’t allerzwaarst kanongebulder gehoord. Enkele vreeselijke slagen. Later lazen wij dat toen Lichtervelde door Engelsche vliegers was gebombardeerd. De geheele week van 3-10 september zweeg het kanon niet.’

Lichtervelde ligt in West-Vlaanderen in België op ruim 200 kilometer van het landgoed Baest. Nu zouden we er met de auto twee uur op rijden. Als het kanongeweld op zo’n afstand op het landgoed Baest te horen was, moet het wel oorverdovend zijn geweest. De grote bombardementen in Lichtervelde vonden plaats op maandag 6 september plaats. Hier kun je er meer overlezen. De beelden spreken voor zich zelf.

Zo zie je maar weer dat er in een particulier dagboek soms bijzondere gebeurtenissen tussen de regels door worden genoteerd. En dat de dagboekschrijver er een paar dagen naast zat, zij hem vergeven. Ach, een landheer kan zich ook vergissen.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Nu nog meer archieven in te zien

- Jachttafereel

Saskia kiest: Franse dansen #stukvanhetjaar

...vanachter de balie: Saskia met haar stuk en het filmpje...

Tijdens de Maand van de Geschiedenis - in oktober a.s. - vindt de landelijke online verkiezing Stuk van het Jaar plaats. Natuurlijk doet ook het BHIC hieraan mee! Verschillende BHIC-medewerkers hebben hun favoriete stuk uitgezocht. Vanaf 1 juli a.s. kun je je stem uitbrengen op: www.bhic.nl/stukvanhetjaar. Op ons blog presenteren de BHIC-medewerkers hun favorieten en dit keer maakt Saskia haar keuze.

In het familiearchief Van de Mortel-de la Court zitten archiefstukken die verzameld zijn door onder andere Joannes Benedictus Hyacinthus van de Mortel. Johannes was getrouwd met Johanna Cornelia van Rijckevorsel en woonde in Rosmalen. Hij was rechter bij de Rechtbank van ’s-Hertogenbosch, raadsheer en later president van het Provinciaal Gerechtshof van ’s-Hertogenbosch. 

Maar het blijkt wel dat Joannes niet alleen van serieuze dingen hield. Hij bewaarde namelijk ook aantekeningen over frivolere dingen. Zo rond 1885 heeft hij allerlei gedichten,  liedjes en beschrijvingen van Franse dansen verzameld. Vooral dat laatste interesseert me enorm. Ik ben zelf sinds een paar jaar fanatiek aan het ballroomdansen. Maar het dansen van een ‘Quadrille des Lanciers’ is toch echt helemaal nieuw voor me.

 

Ik ben er ondertussen achter dat een quadrille een ouderwetse dans is, uitgevoerd door vier koppels in de vorm van een vierkant. Het is de (verre) voorloper van square dancing. De term quadrille ontstond in de zeventiende eeuw vanwege de militaire parades, waarbij vier ruiters en hun paarden speciale vierkante formaties of figuren uitvoerden. Omdat het dansen van de quadrille, maar ook het kijken naar het dansen, steeds populairder werd, begon men met het dansen ervan zonder paarden. Nu kon dus iedereen, ook al had je geen paard, deze quadrille dansen.

Johannes B.H. van de Mortel heeft precies opgeschreven uit welke onderdelen deze dans bestond en hoe de passen moeten worden uitgevoerd. Hij heeft zelfs af en toe een tekening gemaakt van de stappen. Er kan dus gedanst worden, het enige wat ik nu nog mis is zeven partners om deze dans mee uit te voeren… 

Saskia Green Medewerkster studiezaal, locatie 's-Hertogenbosch  

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Annemarie kiest: propoganda-affiche

- Lisette kiest: een Graafs juweeltje uit 1473

Lady Di had een voorgangster

Koningin Astrid, slechts één jaar koningin van België

Weet je nog wat je deed op de dag dat je hoorde dat the people’s princess, Lady Di, in Parijs verongelukte? Of waar je was op de dag van haar begrafenis? Heel de wereld was in shock en nam sprakeloos de tragische televisiebeelden in zich op. Een mooie parallel kan getrokken worden met een vergelijkbare historische gebeurtenis die ruim een halve eeuw daarvoor plaatsvond. Als je het met je hoogbejaarde moeder of tante hebt over koningin Astrid, dan is de kans groot dat ze beginnen over de tragische dood van deze geliefde koningin. Via een van de openbaar geworden archiefstukken van de familie Van de Mortel – De la Court, komt deze droevige herinnering weer boven drijven.


Astrid Sophie Louise Thyra wordt op 17 november 1905 in Stockholm geboren als dochter van prins Karel van Zweden en Prinses Ingeborg van Denemarken. Op 10 november 1926 trouwt ze met de Belgische kroonprins Leopold. Als ze officieel als zijn verloofde in Antwerpen aankomt, vergeet ze even alle ceremonieel en vliegt ze spontaan ‘haar’ prins om de hals. Daarmee heeft ze het Belgische volk meteen in het hart gesloten. Na de dood van koning Albert I in 1934 wordt Leopold koning en Astrid koningin. Als koning Leopold tijdens een vakantie van het paar op 29 augustus  1935 in het Zwitserse Küssnacht am Rigi de macht over het stuur van zijn auto verliest, komt Koningin Astrid daarbij op tragische wijze om het leven. Ze is dan pas 29 jaar oud en net een jaar koningin. Niet alleen België, maar ook Nederland was dat jaar in rouw gedompeld en treurde om de jonge koning die met zijn twee prinsjes en het prinsesje achterbleef.
Wat begon als een sprookje eindigde in een nachtmerrie.

Veel dichters hebben hun emoties over het overlijden van Koningin Astrid de vrije loop laten gaan en hun pennenvruchten gestuurd naar de familie Van de Mortel – De La Court, omdat deze een vriendschappelijke relatie onderhield met het jonge Belgische koningspaar. In het archief zitten gedichten van Bauke Bakker, Jan Bossert, Hubrecht den Engelsman, Henriël en Maurits Uyldert. Net als zanger Elton John, die na het overlijden van 'zijn' Princess Diana ‘Candle in the Wind’ schreef…

Hieronder een gedicht dat “eerbiedig opgedragen werd aan Mevrouw van de Mortel en de Nederlandsche Vrouwen ter herinnering aan Koningin Astrid.”