Octrooi voor een snelloper

...tekening en deel van de maquette van de snelloper...

Familiearchief Van Heusden is één van de vele interessante archiefstukken van het BHIC. Naast stukken over politiek en theologie zit er nóg iets moois in. Dat sluit helemaal bij het Weekend van de Wetenschap op zaterdag 5 oktober. Dat is een landelijk festival vol wetenschap en techniek dat op initiatief van het Nationaal Centrum voor Wetenschap en Technologie (NCWT) wordt georganiseerd. Want ook ons archief zit vol wonderlijke wetenschappelijke wensen... 

Cornelis Johannes is een telg uit het geslacht Van Heusden. Niet de minste; in 1815 wordt hij advocaat in Den Bosch, later substituut-officier bij de rechtbank in Breda en weer later (we schrijven inmiddels 1832) president van de rechtbank. Nog eens dertig jaar later wordt hij president van het hof. Maar dat is niet de reden dat hij interessant is voor het Weekend van de Wetenschap.

Dat zit 'em in het feit dat hij samen met zijn broer, Reinart Adriaan, de firma Gebroeders Van Heusden oprichtte. De firma vraagt octrooi aan op de uitvinding van de snelloper. Het apparaat wordt omschreven als een werktuig 'om personen en goederen met voldoende snelheid over ijzeren-, spoor-, straat- en klinkerwegen te vervoeren, zonder gebruik van stoom- of paardenkracht.' Hoe zoiets eruit zou zien? Nou, daar krijgen we een duidelijk beeld van. In het archief bevinden zich namelijk tekeningen én een kleine maquette van deze voorloper van deze fiets. Dit - en nog véél meer - is morgen allemaal te zien in de Citadel. Kom je ook? 

Op zaterdag 5 oktober van 10.00 – 16.00 uur zijn de deuren van de 17de eeuwse Citadel geopend voor onderzoekers en geïnteresseerden. Archivarissen leiden je rond door de studiezalen en de depots, die op andere dagen voor het publiek gesloten blijven. Je krijgt informatie over het gebouw en maakt kennis met onze topstukken. Een mooie kans om de schatkamer van Brabant te ontdekken! Ook zijn er rondleidingen; deze vinden plaats om 11.00 uur, 13.00 uur en 15.00 uur en duren ongeveer een uur. Vooraf aanmelden is niet nodig en de toegang is gratis.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Een fort vol geschiedenis
- Over luchtkastelen in de Efteling

Van sterren en geesten en een domineeszoon

Lang zou hij worden en verre reizen zou hij maken, Willem Eliza van Brakel, geboren op 3 april 1756 om 13.00 uur te Rotterdam. Althans, als we zijn geboortehoroscoop mogen geloven. Deze is te vinden in het BHIC in de Collectie Van Brakel.

Volgens bewaard gebleven paspoorten uit dezelfde collectie zit het met die lengte wel goed: de latere advocaat werd tussen de 1.70 m en 1.80 m lang en dat zal rond 1800 niet klein geweest zijn. Maar verre reizen? Dat kan een tochtje van Breda naar Tilburg toch niet genoemd worden. En veel verder kwam hij niet.

Als je wilt weten hoe het met de andere voorspellingen zit, lees dan zelf deze horoscoop. Overigens meent de opsteller daarvan dat het is ‘als met de blinde, tastende nae het geenne hij niet weet: zijnde alleen maar hersenschimmene…”, dat zal Cornelis Johannes van Heusden (1791 – 1872) waarschijnlijk niet gezegd hebben van het contact met geesten van overledenen.

In het archief van deze jurist en domineeszoon bevindt zich namelijk een verslag van een spiritistische séance waarin het medium de geest onder andere vraagt naar de werkzaamheden van de synode en naar de waarde van de moderne, dat wil zeggen de vrijzinnige theologie. Met dat laatste onderwerp hield Van Heusden zich intensief bezig. Zo intensief, en vooral zo publiekelijk, dat het hem in conflict bracht met de Hervormde Kerk en hij geschorst werd als lid van de synode. Meer over deze man en zijn publicaties kun je vinden in het Archief van de familie Van Heusden en in de bibliotheek van het BHIC.