Patroon van dieren in Museum Religieuze Kunst

...Franciscus (detail), Jacques Frenken, 1967, particuliere verzameling...

Deze zomer is er in het Museum voor Religieuze Kunst (MRK) in Uden een expositie te zien over de heilige Franciscus uit Assisi (1180-1226). Werelddierendag is onder meer een "erfenis" van deze patroon van de dieren. Bij de expositie zijn als extra's excursies naar de bijzondere tuinen van Franciscanenkloosters in Megen en Velp, workshops, lezingen andere activiteiten.

Anders dan men op grond van de reputatie van Franciscus zou verwachten, is het verband tussen Franciscus en zijn liefde voor de natuur en de schepping in de kunst niet vaak gelegd. De dierenvriend van 4 oktober is een relatief recent fenomeen. Het thema werd na zijn dood in de 13e-14e in Italië weliswaar geregeld voorgesteld, onder andere door Giotto in de basiliek te Assisi, maar raakte daarna, vanaf de late middeleeuwen in de vergetelheid, om pas in de 19e en vooral in de 20e eeuw een revival door te maken. Werelddierendag wordt pas vanaf 1929 gevierd.

In de expositie ligt het accent bijgevolg op de moderne kunst. Franciscus is en blijft een inspirerende heilige voor deelnemende kunstenaars als Rinke Nijburg - Gerda Ten Thije, Rob Sweere, Jacques Frenken en Bas Meerman. In de kruidentuin van het museum staat een monumentaal beeld van Franciscus, gevormd uit afgietsels van oude  landbouwwerktuigen, door Johan Claassen. Dichter Maarten van den Elzen zal een selectie van gedichten presenteren die met behulp van sensoren doorheen de kruidentuin te horen en beluisteren zijn. Daarnaast worden er filmfragmenten van Passolini 's Uccellacci e uccellini  en Rosselini's  Francesco giullare di Dio vertoond.

In het kader van de expositie zullen er excursies naar de tuinen van de kloosters in Megen en Velp worden georganiseerd.  Het MRK beschikt over een kruidentuin, aangelegd naar het voorbeeld van de middeleeuwse 'cruydthof', in Megen volgt de indeling van de tuin het kerkelijk jaar, terwijl Velp een biologische moestuin bezit, waarvan de producten, de groenten deel uitmaken van de maaltijd van gasten en bewoners. Deze tuin is gewoonlijk niet voor publiek toegankelijk. Alleen op 21 juni en 9 augustus maakt Velp deel uit van de excursie. Kijk voor meer informatie op het activiteitenprogramma op www.museumvoorreligiezekunst.nl

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Drie eeuwen abdij

- Ga op weg, het ga je goed

De militaire belangen van een rups

...brief over bestrijding rupsenplaag...

Al eerder kwamen we in ons archief tegen dat de eikenprocessierups al eeuwenlang voor overlast zorgt. Maar collega Mylène wees ons op een bijzonder briefje uit Velp uit maart 1940. Daaruit blijkt dat meerdere keren een beroep is gedaan op het leger om de rupsennesten te bestrijden. De majoor heeft in die periode echter wel iets anders aan zijn hoofd...

De plantenziektenkundige dienst Wageningen schrijft in februari 1940 naar de burgemeester van Grave. De inspecteur vertelt over het groot aantal rupsennesten van de bastaardsatijnvlinder die ernstige beschadigingen aan gewassen kan veroorzaken. Hij heeft dan al een brief geschreven aan de commandant van het veldleger - zo schrijft de inspecteur - om "zoveel mogelijk ook door de militairen de nesten te doen verzamelen en verbranden omdat daarmede ook militaire belangen gemoeid kunnen zijn. De haren der rupsen kunnen bij vele personen ontstekingen van huid en oogen veroorzaken." 

Om meer militaire hulp te krijgen, roept de inspecteur van de plantenziektenkundige dienst de hulp in van de burgemeester in Grave. Wil hij niet nog een briefje schrijven dat de inzet van mankrachten gewenst is bij het opruimen van de nesten? 5 Maart 1940 tikt de burgemeester het verzoek. Het antwoord volgt snel. "In antwoord op Uw brief dd. 5 Maart 1940 heb ik de eer UEdelachtbare mede te deelen dat het vernietigen der rupsennesten door militairen alleen kan geschieden in de onmiddellijke omgeving der gevechtsopstellingen. Het is tot mijn leedwezen niet mogelijk hieraan uitbreiding te geven", antwoordt de majoor. Het is aannemelijk dat de majoor zich in het voorjaar van 1940 zorgen maakt over ándere dingen dan de rups.

...het antwoord van de majoor...

Tien jaar daarvoor had in dezelfde omgeving gardiaan P. Rufinus van het Capucijnenklooster in Velp zich al ernstig zorgen gemaakt. De burgemeester had namelijk huis-aan-huis een brief bezorgd dat de nesten van rupsen moesten worden verwijderd. "Onze tuin zit vol. Voor de fruitboome en heggen kunnen wij - en zullen wij zorgen. Doch 't is voor ons onmogelijk de nesten te verwijderen uit de hooge boomen in 't bosch." Hulp of steun vraagt Rufinus niet concreet. "Edelachtbare Heer Burgemeester, ik wilde U dit even melden."

...uit de brief van P. Rufinus...

Het water komt!

1953, watersnoodramp. Door de vele verhalen van overlevenden van deze enorme ramp kunnen we ons een beetje voorstellen hoe het moet zijn geweest. Maar hoe beleeft een 10-jarige in het Brabantse Velp die watersnood in het westen van het land? Elly Schouten, dochter van de caféhouder, beschrijft die bange uren...

Ik zit in de vijfde klas en heb al enkele jaren aardrijkskunde. Dus als het nieuws bij ons binnenkomt dat Dordrecht, Zwijndrecht en een groot gedeelte van West-Brabant vandaag ook onder water zijn gelopen, zie ik een verdrinkingsdood, ook voor ons, al aankomen! Dat is niet meer zo ver weg! Papa gaat iedere week naar de ‘Bossche Mert’ en op de kaart liggen die plaatsen niet zover van Den Bosch.

En niet voor niets hoor ik alle volwassenen zich afvragen of de rivierdijken het wel zullen houden! Zou ik nog banger kunnen worden? De Maas ligt maar een klein stukje hier vandaan en de Waal en de Rijn stromen hier ook vlakbij! “Het water komt!” wat ben ik bang!

Ik kan niet zwemmen!

Benieuwd naar het hele verhaal van Elly? Lees verder op onze website of neem een kijkje op de site van Elly zelf.

Het BHIC zoekt verhalen over hoe Brabanders leefden en leven met het water. Welke herinneringen heb je zelf aan water? Doe mee met onze schrijfwedstrijd!

Je verhaal wordt gepubliceerd op de Brabantse Waterkaart en de mooiste verhalen winnen een prijs. Lees verder over de schrijfwedstrijd