Ontdek het #Helvoirt van Vincent van Gogh op de fiets

Het ouderlijk huis van Vincent van Gogh te Helvoirt

Het jaar 2015 is uitgeroepen tot het Vincent van Goghjaar. In 2015 is het 125 jaar geleden dat Vincent van Gogh is gestorven. Tijdens zijn leven verkocht hij één schilderij, maar nu is hij als merk de nummer 1 van de wereld. Tijdens Open Monumentendag op zaterdag 13 september 2014 besteedt de gemeente Helvoirt aandacht aan zijn misschien wel belangrijkste bezoeker ooit...

Voor het boek dat ik geschreven heb en de Vincent van Goghwandelingen en fietstochten die daar in staan, ging ik me verdiepen in Vincent van Gogh in relatie tot Helvoirt. Ik deed verrassende ontdekkingen. Zo viel me op dat Helvoirt ontbreekt op de Vincent van Goghkaart. Op de site www.vanGoghBrabant.com vind je de plaatsen Zundert, Tilburg, Etten-Leur, Nuenen en 's-Hertogenbosch, maar over Helvoirt wordt eigenlijk niet gerept. Opmerkelijk, want nergens anders hebben zoveel leden van de familie Van Gogh gewoond als in Helvoirt; maar liefst dertien familieleden!

De kerk in Helvoirt, die door Vincent van Gogh is geschilderd

Vincent maakte drie tekeningen in Helvoirt, twee van de kerk, die er overigens nog precies hetzelfde uit ziet. Tegenover de kerk staat zijn ouderlijk huis, daar woonden zijn ouders met zijn twee broers en drie zussen. Vanzelfsprekend gaan de wandel- en fietstochten ook langs het huis van zijn drie ongehuwde tantes. Dat huis staat aan de Oude Rijksweg, die toen net werd aangelegd.

Een ander belangrijk punt is de begraafplaats met het graf van zijn oom en tante en het huis van de vrienden van de familie Van Gogh, de familie Van Jonge Van Zwijnsbergen. Hun landgoed 'Mariënhof', gelegen aan de doorgaande weg van 's-Hertogenbosch naar Breda, is bijna helemaal intact gebleven. In de Torenstraat  staan maar liefst acht monumenten die er waren toen Vincent zijn vakantie doorbracht in Helvoirt. De weg van Helvoirt naar Nieuwkuijk was al aangelegd. Vincent moet dus zeker het kasteel Zwijnsbergen gezien hebben.

Het graf van Vincents oom en tante

Helvoirt was een agrarisch dorp met veel Vlaamse schuren, waarvan er nog enkele bewaard zijn gebleven. Het is de vraag of Vincent over de Antwerpse baan in Helvoirt heeft gelopen. Deze Oude Baan, die in de 13e eeuw is aangelegd, is eigenlijk niet veranderd.

Maak een reis naar de oude kerk in Helvoirt
Op zaterdag 13 september van 10.30-14.30 uur tijdens Open Monumentendag is er in de Oude Kerk van Helvoirt aan de Torenstraat van alles te doen en te zien. De reizen door de ogen van Vincent van Gogh en Jheronimus Bosch staan centraal. Je kunt er niet alleen routes krijgen voor de Vincent van Goghwandeling door Helvoirt, maar bijvoorbeeld ook spreken met kunstenaars geïnspireerd door Jheronimus Bosch en kennismaken met mijn werk. Meer informatie over het programma vind je hier.

In mijn laatste roman 'Bruiloft Regelen & Zo' besteed ik aandacht aan het Vincent van Goghjaar (2015) en het Jheronimus Boschjaar (2016). Ook staan er bezienswaardigheden in die hier mee te maken hebben. Voor meer info, bezoek mijn website.

Deze tekst is van de hand van gastblogger Els Knoope. Ben jij ook op een mooi verhaal gestuit tijdens je genealogische of historische onderzoek? En wil je dat verhaal delen? Stuur het in! Niet te lang (rond de 250 woorden), illustratie erbij en we plaatsen het op ons weblog. Wie durft? :-)

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Vincent van Gogh in Helvoirt, 1874 
- Van domineehuis tot Van Goghhuis 

Hanneke kiest: de brief van Van Gogh #stukvanhetjaar

...het stuk van Hanneke: de brief van Van Gogh...

Tijdens de Maand van de Geschiedenis - in oktober a.s. - vindt de landelijke online verkiezing Stuk van het Jaar plaats. Natuurlijk doet ook het BHIC hieraan mee! Verschillende BHIC-medewerkers hebben hun favoriete stuk uitgezocht. Vanaf 1 juli a.s. kun je je stem uitbrengen op: www.bhic.nl/stukvanhetjaar. Op ons blog presenteren de BHIC-medewerkers hun favorieten en dit keer is dat Hanneke.

Als het je dagelijkse werk is, kijk je van eeuwenoude stukken niet meer zo gauw op. Maar er zitten van die stukken bij waarvan ook bij ons het hart sneller gaat slaan. Dit is onder andere het geval met een speciale brief die onlangs opdook uit de archieven. Van niemand minder dan… Vincent van Gogh.

Oké, we hebben de originele geboorteakte van Van Gogh en die is óók heel mooi. Maar deze brief had zich

jarenlang verstopt in één van onze talloze dozen. Fieke Pabst - onderzoeksdocumentaliste in het Van Gogh Museum - kwam de brief tegen en herkende direct het handschrift en signatuur van Van Gogh. Die signatuur met de voorletters ‘VW’ tegen elkaar aan geschreven kwam overeen met die van 4 augustus 1873 in het bezoekersregister van de Dulwich Picture Gallery. Vanwege de onduidelijke initialen was nog niet eerder herkend dat het om een brief ging van Vincent van Gogh. Het document werd bij ons daarom omschreven als: ‘J. van Gogh (?) aan Hendrik Verzijl, 1872’.”

Het gaat om een brief uit 1872 van de jonge Vincent van Gogh aan de verzamelaar Hendrik Verzijl te Helvoirt. Het schrijven dateert van 26 oktober 1872. Vincent van Gogh was toen negentien jaar en werkzaam bij de kunsthandel Goupil & Cie in Den Haag. Voor de gepensioneerde onderwijzer Hendrik Verzijl uit Helvoirt had hij getracht op een veiling een aantal boeken te kopen. Dit was helaas niet gelukt, omdat alle biedingen de hem opgegeven limieten hadden overschreden. Van Gogh schrijft hierover in deze brief. Hoogstwaarschijnlijk liet hij de brief via zijn vader – destijds dominee te Helvoirt – bezorgen.

...en de rest van de brief...

Verzijl woonde in bij de familie De Jonge van Zwijnsbergen, die tot de kennissenkring van de familie Van Gogh behoorde. Zo is deze brief dus terecht gekomen in het familiearchief De Jonge van Zwijnsbergen in het BHIC. In dat archief bevinden zich veel brieven van de familie Van Gogh waaronder van Vincents vader en grootvader. En wie weet welke schatten nog allemaal meer…

Hanneke van der Eerden
Medewerkster studiezaal BHIC, locatie ‘s-Hertogenbosch   

Vind je dit leuk? Lees dan ook: 
- Marilou kiest: het schriftje van de pastoor
- Annemarie kiest: propaganda-affiche
 

Vincent van Gogh = x (3872)

Met de Regiohistoricus op pad...

“Vincent van Gogh is voor de kunstgeschiedenis wat het x-deeltje is voor de natuurkunde!” Aldus Robbert Dijkgraaf, de scheidende president van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, op 21 juni in het Van Gogh Museum te Amsterdam. Dijkgraaf nam daar het eerste exemplaar in ontvangst van Van Gogh: New Findings, deel 4.

X (3872) zoals het x-deeltje officieel heet, is voer voor specialisten, maar de verhalen eromheen hebben ook een groter publiek warm gemaakt voor de theoretische natuurkunde. Op dezelfde manier brengen ontdekkingen rondom de persoon en het werk van Vincent van Gogh veel mensen op de been, juist ook buiten het kringetje van kunsthistorici. Publieksbereik dus, volgens Dijkgraaf een absolute noodzaak voor elke tak van wetenschap, juist in deze tijd van bezuinigingen op wetenschap en cultuur.

Robbert Dijkgraaf (links) afgelopen donderdag tijdens het symposium in het Van Gogh Museum te Amsterdam

Eén van die ontdekkingen betrof een brief van Vincent uit 1872, toen hij nog maar 19 jaar oud was. Deze brief werd aangetroffen in het archief van de Helvoirtse familie De Jonge van Zwijnsbergen, dat berust in het BHIC. Vincents vader was destijds dominee in Helvoirt en ook van hem en Vincents opa zijn brieven in dat archief bewaard.

Onze brief van Vincent van Gogh is nu, inclusief contextinformatie, opgenomen in www.vangoghletters.org

Maar er was meer nieuws te melden. Erg leuk was Teio Meedendorps relaas over de juiste plek van Vincents atelier aan de Rue Lepic in Parijs. Dat bevond zich volgens de literatuur op de derde verdieping  van een oud, nog bestaand woonblok, maar toen Meedendorp voor de deur stond, bleek het bewuste appartement niet toegankelijk te zijn. Via tussenkomst van een makelaar kon hij wel het appartement op de 4e etage betreden, exact boven de afgesloten woning.

Toen Meedendorp daar uit het raam keek, ontdekte hij dat Van Gogh daar zijn atelier moest hebben gehad. Het uitzicht op de omliggende huizenblokken kwam namelijk precies overeen met enkele door Van Gogh  geschilderde uitzichten. Deze bevinding werd ondersteund door een later ontdekt citaat van een tijdgenoot van Vincent: het atelier bevond zich op de vierde verdieping!

Introductie door Chris Stolwijk (Hoofd Kunst, Van Gogh Museum; Editor-in-chief Van Gogh Studies)
over de Van Gogh Studies en het lopend onderzoek

Met een frisse blik kijken naar het al bekende, dat was de boodschap van deze middag in ‘het Van Gogh’. Zo ontstaan nieuwe verhalen op een moment dat we denken dat we alles al weten. Verhalen waar je ook als niet-specialist ’n hele middag geboeid naar zit te luisteren….

Een échte Van Gogh in je handen

De brief van Vincent van Gogh aan Hendrik Verzijl, 26 oktober 1872 (Collectie BHIC: familiearchief De Jonge van Zwijnsbergen)

Het zal je maar gebeuren. Je werkt als onderzoeks-documentaliste voor het Van Gogh Museum en krijgt kopieën van documenten onder ogen. Vooralsnog niks bijzonders natuurlijk, totdat blijkt dat je een échte Van Gogh brief in je handen hebt...

Dit overkwam Fieke Pabst in het BHIC. “Ik herkende het handschrift en de signatuur van Vincent van Gogh onmiddellijk. Die signatuur met de voorletters ‘VW’ tegen elkaar aan geschreven kwam overeen met die van 4 augustus 1873 in het bezoekersregister van de Dulwich Picture Gallery. Vanwege de onduidelijke initialen was nog niet eerder herkend dat het om een brief ging van Vincent van Gogh. Het document werd in het BHIC daarom omschreven als: ‘J. van Gogh (?) aan Hendrik Verzijl, 1872’.”

Het gaat om een brief uit 1872 van de jonge Vincent van Gogh aan de verzamelaar Hendrik Verzijl te Helvoirt. Het schrijven dateert van 26 oktober 1872. Vincent van Gogh was toen negentien jaar en werkzaam bij de kunsthandel Goupil & Cie in Den Haag. Voor de gepensioneerde onderwijzer Hendrik Verzijl uit Helvoirt had hij getracht op een veiling een aantal boeken te kopen. Dit was helaas niet gelukt, omdat alle biedingen de hem opgegeven limieten hadden overschreden. Van Gogh schrijft hierover in deze brief. Hoogstwaarschijnlijk liet hij de brief via zijn vader – destijds dominee te Helvoirt – bezorgen.

Verzijl woonde in bij de familie De Jonge van Zwijnsbergen, die tot de kennissenkring van de familie Van Gogh behoorde. Zo is deze brief dus terecht gekomen in het familiearchief De Jonge van Zwijnsbergen in het BHIC. In dat archief bevinden zich veel brieven van de familie Van Gogh waaronder van Vincents vader en grootvader.

De zomervakantie begint, hét moment om op pad te gaan. Heb je zin en interesse om deze brief (en nog véél meer over Vincent van Gogh) te gaan bewonderen, dan zijn er volop mogelijkheden! De brief maakt namelijk een reis door Brabant.

Signatuur van Vincent van Gogh...

Expositie van de nieuw ontdekte brief:

• 23 – 28 juni 2012 – Vincent van Gogh Informatiecentrum, Markt 4 in Etten-Leur
• 30 juni – 5 juli 2012 – Vincents Tekenlokaal, Stadhuisplein 128 in Tilburg
• 7 – 8 juli 2012 – Vincent van Goghhuis, Markt 26-27 in Zundert
• 11 – 15 juli 2012 – Vincentre, Berg 29 in Nuenen
• Vanaf voorjaar 2013 – Noordbrabants Museum, Verwersstraat 41 in ‘s-Hertogenbosch.

Maar je kunt hem ook gewoon online bekijken natuurlijk! Klik hier voor het volledige persbericht.

Als je veel meer van Van Gogh wilt zien, ga dan zeker naar het Van Gogh Museum in Amsterdam!

Van Gogh in Brabant

Hè? Nu alweer een Vincent van Gogh geboren?

Het staat er onmiskenbaar: geboren Vincent Willem van Gogh, op 30 maart 1853 in Zundert, zoon van Theodorus van Gogh en Anna Cornelia Carbentus. Maar het is dan niet de eerste keer dat dit echtpaar een zoon krijgt die Vincent heet.

In 1852 wordt ook al een Vincent geboren, opvallend genoeg ook op 30 maart. Maar het jongetje komt dood ter wereld. Theo en Anna kiezen voor een gebruik dat in die tijd heel vaak wordt toegepast: het volgende kind krijgt precies dezelfde naam als zijn overleden broer of zus.

De later bekende Vincent komt in zijn jeugd dagelijks langs het graf van zijn overleden broertje bij de Hervormde Kerk in Zundert want daar preekt zijn vader in de kerk. Psychologen menen dan ook dat Vincent zijn hele leven door zijn dode broer werd achtervolgd.

Iets minder bekend dan Vincent van Gogh is Stephanus Hanewinckel (hoewel hij de laatste tijd hard aan de weg timmert ;-) De twee blijken een paar opvallende overeenkomsten te hebben: beiden zoon van een dominee en allebei gewoond in Nuenen. En... de overlijdensakte van Hanewinckel ligt, net als de geboorteakte van Van Gogh, in het depot van het BHIC.

Waar komt jouw geboorteakte terecht?

Waar jouw geboorteakte uiteindelijk terecht komt (als je in Brabant bent geboren)? Bij het Brabants Historisch Informatie Centrum natuurlijk! Net zoals die van Vincent van Gogh om maar iemand te noemen. De aanleiding om hierbij stil te staan, is het feit dat de Burgerlijke Stand tweehonderd jaar bestaat.

Na invoering van de Franse wetten worden sindsdien ook in Nederland de belangrijkste gebeurtenissen uit het leven - geboorte, huwelijk en overlijden – in akten vastgelegd. Voor het BHIC een mooie aanleiding daarbij stil te staan. Via dit weblog schrijft onze medewerker Martien Veekens de hele maand april over bijzondere akten die bij het BHIC zijn te vinden. Over geboorteakten van Bekende Brabanders bijvoorbeeld maar ook over mensen die onder een schuilnaam in akten zijn terug te vinden en over andere curiosa.

Martien (hier links op de foto) werkt sinds 1990 bij het BHIC en krijgt op de genealogische studiezaal heel wat akten onder ogen. Gemiddeld vijftig akten op een dag, oftewel tweehonderd akten in de week en dus zo’n achtduizend in het jaar… Kortom, daar zijn heel wat krenten uit de pap te halen! Lees, kijk en reageer!