73-Jarige oma draagt poffer en... revolver

...Johanna Peters...

Kijk hier, de vriendelijke 73-jarige Johanna Peters uit Gassel. Keurig gekleed, met Brabantse poffer, lieve glimlach om de lippen. Waarom deze vriendelijke oma terug te vinden is in ons archief? Zij is één van de mensen die een machtiging heeft voor het dragen van een vuurwapen. Johanna heeft een vergunning voor een revolver.

Enkele honderden aanvragen en machtigingen van de gemeenten Gassel, Schaijk en Zeeland voor het dragen van een vuurwapen staan sinds deze week online bij het BHIC. Eenvoudig door te zoeken op naam, beroep of woonplaats. Het gaat om documenten over de periode vanaf het ingaan van de Vuurwapenwet in 1919 tot het begin van de Tweede Wereldoorlog in 1940. En op deze manier maakten we ook kennis met deze Johanna.

Anders dan in de Verenigde Staten, waar het dragen van een wapen een grondrecht is, kende Nederland tot de 20e eeuw nauwelijks regelgeving aangaande wapenbezit. Om stroperij tegen te gaan werd in 1896 eerst het dragen van wapens verboden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog namen veel vluchtelingen wapens mee naar het neutrale Nederland, aan het einde van de oorlog ontstonden bovendien in diverse landen revoluties. Om gewapend verzet tegen de eigen overheid te voorkomen werd in 1919 de Vuurwapenwet van kracht: alle wapens moesten worden ingeleverd en het dragen van een wapen was vanaf dan alleen nog mogelijk als aan de drager daarvan een speciale machtiging was verleend.

...Helena Zegers...

Zo'n machtiging moest in principe ieder jaar opnieuw worden aangevraagd. Vanaf dat moment zien we dan ook in de archieven aanvraagformulieren en machtigingen terug. Tenminste, als deze documenten bewaard zijn gebleven, want dit was niet verplicht. Veel stukken zijn dan ook vernietigd. Het BHIC heeft echter van in ieder geval Gassel, Schaijk en Zeeland series documenten in de archieven teruggevonden. Deze zijn gescand en vanaf nu toegankelijk via de website. Voor wat betreft de stukken van Zeeland zijn we de heemkundekring dankbaar voor het kunnen digitaliseren daarvan.

...Petronella Mooren...

De meeste machtigingen werden overigens afgegeven voor landbouwers, in dit geval zo'n tweederde van alle aanvragen. Landbouwers mochten een wapen dragen voor de veiligheid van huis en erf, bijvoorbeeld tegen schadelijk ongedierte. Maar ook werden machtigingen verleend aan bakkers, metselaars en zelfs aan een pastoor. Onder hen ook een aantal vrouwen.

Zoals de kranige Johanna maar ook Helena Maria Zegers, trotse bezitter van een Flobert (enkelloops, één haan en met gladde loop, volgens de vergunning). Of Petronella Mooren die een handzame Bulldog binnen handbereik had.

...ook de pastoor van Gassel had twee geweren in zijn bezit, helaas is de "opgegeven reden tot het voorhanden hebben van het vuurwapen" niet ingevuld...

Veruit de meeste "wapendragers" zijn mannen. Benieuwd welk schiettuig deze bovenstaande heren in huis hadden en waarom? Ga dan zelf aan de slag en zoek hier: op naam: www.bhic.nl/wapenvergunningen

Of blader door alle stukken per plaats:
- Gassel (1919, 1926-1940)
- Schaijk (1927-1937)
- Zeeland (1937-1939)

Onze Christian mocht bij Kristian van Omroep Brabant vertellen over deze bijzondere archiefstukken. Hier luister je dat fragment terug (00:41:20).

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Gij zult mij toch niet ongelukkig maken?

-  Is ie raak?

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Criminele vrouwen maken archief onveilig

...een fragment van de kaft van het boek van Joh. J.J. van Dongen...

Vrouwen rukken op in de criminaliteit. Volgens een onderzoek van de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam komen jaarlijks 30.000 vrouwen en meisjes vanaf twaalf jaar in aanraking met de politie - tegen 160.000 mannen - voor onder meer diefstal, brandstichting of handelen in drugs. Het aantal vrouwen dat werd opgepakt voor het plegen van geweld verdubbelde in de laatste zestien jaar.  

Wie regelmatig in archiefdozen neust, merkt dat criminele vrouwen ook het archief onveilig maken. In het boek "Een land met goede justitie" van Joh. J.J. van Dongen ontmoeten we bijvoorbeeld Anne Griet Pregent. Haar verhaal begint op 29 oktober 1766 als Anne Griet net negentien jaar is. Die dag wordt zij opgesloten in de gevangenis van Grave.

Waar ging het mis? Nou, Anne Griet maakt geen beste start. Haar moeder is jong overleden en haar vader Mighiel Pregent is een beruchte dief. Als zeventienjarige woont Anne Griet bij een mandenmaker in Amsterdam. Op een dag wordt zij door Coos Mantels, zoon van "Jan de Scharenslieper", meegenomen naar zijn huis. Daar treft Anne Griet een groep mensen, later aangeduid als roversbende. Deze groep blijkt een grote buit in bezit te hebben, afkomstig uit het huis van rechter Pauli te Gogh. Anne Griet helpt bij verkoop van een deel van de buit en wordt hiervoor geldelijk beloond.

Met de groep reist ze mee naar Haarlem en Leiden. Onderweg worden gestolen goederen verstopt of te gelde gemaakt. Met één van de mannen, Hendrik van Gog, gaat zij verder naar Rotterdam en uiteindelijk met de trekschuit naar Den Bosch. Hier wordt de verkoop van de gestolen goederen voort gezet. Tijdens een reis naar Nijmegen wijst Anne Griet op verschillende boerenhuizen waar goud, zilver en kleding te halen zou zijn. Later verkoopt Anne Griet zelf ook weer gestolen waar waaronder een zilveren beugeltas, oorbellen en ringen.

Hoe en waarom Anne Griet Pregent wordt opgepakt, komen we niet te weten. Zij wordt voor het eerst verhoord op 1 september 1766 op beschuldiging van onder andere Hendrik van Gog. Anne Griet probeert de boel te redden en zegt dat ze niet lang met de groep heeft opgetrokken. Ze zou spelden, naalden en veters hebben gevent in het Land van Cuijk. Later spreekt zij zichzelf weer tegen. De Hoge Vierschaat oordeelt dat - zo zij zich niet zelf heeft schuldig gemaakt aan diefstal - wel een dievenbende op allerlei wijze behulpzaam is geweest. Bovendien heeft zij van de gestolen goederen geleefd en geprofiteerd. Zij wordt veroordeeld tot geseling met twaalf roeden, iedere roede twaalf slagen. Dit zijn 144 slagen, de zwaarste geseling die in de signaten voortkomt. En dan valt Anne Griet nog best mee...

Meer criminele vrouwen? Lees dan ook:
- De Zwarte Heks pleegt dubbele moord
- De misdaad van Petronella
- Het spannende leven van de Brabantse Mata Hari

Zijn er ook nog meisjes in de zaal?

Drie vrouwelijke ministers in het eerste kabinet Rutte; da's te weinig, oordeelt Eurocommissaris Neelie Kroes. Zij pleit zelfs voor een quotum om meer vrouwen in de regering te krijgen. Dat het ook heel anders kan, bewijst Beugen.

Weliswaar niet in het bestuur van het dorp maar in het onderwijs hebben vrouwen daar hun stempel opgezet. Waar in die tijd vooral mannen "hoofd ener school" waren, lag dat in Beugen anders. Neem bijvoorbeeld juf Beatrice, veertig jaar in het onderwijs en 17 jaar daarvan hoofd van kleuterschool Onze Bouwsteen. Een drukke tijd, omdat zij bij haar start stond voor de verbouwing van de school. Daarnaast vond ze ook nog tijd om het dames- en meisjeskoor te leiden en cursussen en lezingen te geven.

Haar werk blijft niet onopgemerkt: in 1980 krijgt ze een eremedaille, verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau. Ook hier blijkt de juf een pionier. "U bent de eerste vrouw in mijn ambtsperiode hier in de gemeente Boxmeer, die ik een Koninklijke onderscheiding mag opspelden", meldt burgemeester Hillenaar.

Pastoor Van de Steen is blij dat zuster Beatrice de onderscheiding heeft ontvangen. "Nu u niet meer op school bent, zie ik u dagelijks want u doet veel voor de kerk en het zangkoor. Ik zou niet zolang hebben kunnen zwijgen over de onderscheiding die u wachtte. We moeten steeds samen dingen bespreken en hierover zwijgen was veel moeilijker geweest dan het biechtgeheim."

Meer weten over de girlpower in Beugen? Lees het op onze site!

Foto: Ver vóór haar tijd als eurocommissaris: Neelie Kroes bezoekt Haps, samen met onder andere Gijs van Aardenne met de VVD.

Topvrouwen!

Steeds vaker bekleden vrouwen topposities. Hun aantal stijgt, maar langzaam, zo blijkt uit recent onderzoek van het ministerie van Economische Zaken. Allang voordat een stofdoek werd gehaald over het glazen plafond, werd de positie van de vrouw op de arbeidsmarkt tegen het licht gehouden.

Hoe krijgen we vrouwen ook buiten de traditioneel verzorgende beroepen aan de slag? Over die vraag buigt het Economisch Instituut voor Noord-Brabant (ETIN) zich in 1981. Het rapport gaat het wel over de positie van de vrouw op de Noord-Brabantse arbeidsmarkt maar mogelijke topposities komen niet aan de orde.

Het rapport bekijkt veel meer in welke sectoren vrouwen werkzaam zijn. "Vrouwen hebben aanmerkelijk vaker een algemeen vormende opleiding gevolgd en minder vaak een beroepsopleiding. Bezien naar beroepsoriëntatie komen vrouwen relatief veel vaker dan mannen voor in administratieve en dienstverlenende functies en veel minder in industriële en aanverwante functies."

Bovenal stamt het rapport uit de jaren tachtig en daarom is er veel aandacht voor de groeiende werkloosheid. Om vrouwen meer kans te geven in andere beroepen wordt gedacht aan de invoering van arbeidstijdverkorting tot vijf à zes uur of de invoering van een 10-urige werkdag, uit te voeren in twee ploegen van vijf uur.

Meer lezen over werk in vroeger tijden? Kijk ook op onze site!

Foto: Den Dungen, rondkijken in RK klooster Sint Anthonius, 1969

De machtigste vrouw... van Haps

Agnes Jongerius is gisteren gekozen tot machtigste vrouw van Nederland. Het maandblad Opzij koos de voorzitster van de FNV uit een lijst van honderd vrouwen. Een dergelijke verkiezing was er in de jaren tachtig van de vorige eeuw niet. Anders had Ria de Sutter, de eerste vrouwelijke burgemeester van Haps, vast hoge ogen gegooid...

In 1982 komt Ria de Sutter naar Haps en dat zorgt voor de nodige commotie in het dorp. Een vrouw op de stoel van de burgemeester in plaats van de warme kern van het huisgezin, dat is niet gepast, vinden velen. Bovendien houdt mevrouw De Sutter er een onorthodoxe werkwijze op na. "Ze werkt tot elf uur 's avonds. Dat past toch niet voor een burgemeester", klinkt het. Ook de ambtenaren kreunen over de toegenomen werkdruk. Niet alleen is het werk veel meer, de nieuwe burgemeester stelt zich ook nog eens "eigenwijs en onsympathiek" op tegenover de raad.

Lees meer over de omstreden benoeming van Ria de Sutter

Foto: Groep verklede vrouwen tijdens een 'knipcursus' in Uden, 1916