Bliksembezoek per schietschouw

Een zogenaamde 'scietschouw' klaar om het ijs op te gaan

Begin 1814 trekt het Franse leger zich geleidelijk terug uit Nederland. En sinds 30 november van het jaar daarvoor staat, in de persoon van prins Willem Frederik, weer een Oranjevorst aan het roer. Diens zoon, erfprins Willem, 21 jaar oud, is opperbevelhebber van het Nederlandse leger. 

Gesteund door Pruisische troepen neemt hij na een wekenlang beleg op 26 januari de vesting 's-Hertogenbosch in. Noord-Brabant is nu grotendeels in Nederlandse handen.

Protestantse vorst

Erfprins Willem

Erfprins Willem heeft iets speciaals met Zuid-Nederland, en vooral met Tilburg. Dat zal zeker later duidelijk worden tijdens zijn koningschap (1840-1849), maar in februari 1814 blijkt al zijn interesse in het Brabantse.
Om te beginnen brengt hij vanuit 's-Hertogenbosch onverwachts een bezoek aan Tilburg. Daarna maakt ook de regio ten noordoosten van 's-Hertogenbosch kennis met Willem, die natuurlijk niet zomaar rondreist: hij heeft soldaten nodig, en zeker in de regio Oss wil men niet vechten in dienst van een protestantse vorst!

'IJsschuitje'
Op 21 februari arriveert de prins in winters Orthen, in een "cierlijk toegesteld ijsschuitje", dat getrokken wordt door enkele Bosschenaren op schaatsen. Daar stapt het gezelschap over in een koets, die over de dijken verder hobbelt richting Empel, Gewande en Alem, gevolgd door een aantal schaatsers.

Dorpssecretaris Dirk Luijcx van Breugel en de heer L.D. van Tengnagel de Raad vormen het ontvangstcomité. Ten huize van de secretaris maakt de prins 's avonds kennis met burgemeester Lucas Bokstart, de pastoor en de dominee. De kerkklokken luiden, de vlaggen zijn uitgestoken en het "huis der gemeente" is feestelijk verlicht.

De volgende ochtend reist het vorstelijk gezelschap per overdekte schietschouw of sleeschuit over het ijs van de bevroren Beerse Maas van Lithoijen naar Oss. Bij de weduwe van de vroegere schout Le Heu in huis spreekt Willem met deken Duchateau en andere geestelijken uit de regio. Daarmee verdwijnt de kou uit de lucht: het is feest in Oss en de schuttersgilden presenteren zich! Nadien vertrekt de schietschouw weer, richting Lithoijen en Oijen, met aan boord een tevreden prins.

Dit verhaal verscheen eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door: 
Henk Buijks

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Heesch op stoom!
- Gevecht met het water

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Bijzondere bloemen voor prins Bernhard

..."namens de jeugd van Nuland"... 

Twee meisjes uit Nuland die oog in oog staan met prins Bernard. Mevrouw Truus de Roij is één van hen en vertelt 63 jaar later het bijzondere verhaal achter deze mooie foto.

Het is 1952, zeven jaar na de oorlog. Er is weinig geld in omloop en kapitaal om de woningbouw te stimuleren is er nauwelijks. Burgemeesters wordt gevraagd zogeheten burgerzinleningen bij hun inwoners af te sluiten. Dit hield in dat gevraagd werd om duizend gulden te lenen aan het rijk, tegen een rente van tien procent. Na tien jaar zou het bedrag weer terug zijn betaald.

Burgemeester Van Heereveld (burgemeester van Nuland van 1950 tot 1971) weet veel van zijn inwoners te overtuigen. “Mijn vader liep achterom en vroeg dan aan de vrouw des huizes: is de man van de baas ook thuis? Dan had hij die vrouw alvast voor zich gewonnen”, vertelt Truus de Roij, dochter van Van Heereveld, met een lach. Burgemeester Van Heereveld weet het op één na hoogste percentage leningen binnen te slepen; reden voor prins Bernard om het dorp met een bezoek te vereren.

...de foto met alleen het zusje van Truus...

“Als dochters van de burgemeester mochten mijn zusje en ik de prins welkom heten. Jij geeft de bloemen, zei mijn vader tegen mij, en – tegen m’n zusje – jij zegt: “namens de jeugd van Nuland”. Daar was ik het helemaal niet mee eens! Ik was de oudste en ík wilde het zeggen. Dus werden de rollen omgedraaid. En wat gebeurde er? De volgende dag stond er een artikel in de krant waarop de foto zó was geplaatst dat ik er van was afgesneden. Als onderschrift stond er: “Dochtertje van de burgemeester overhandigt de prins bloemen.” Alsof ik er nooit bij was geweest. Hoogmoed komt voor de val, bedacht ik mezelf toen. Het is wel een wijze les geweest waarvan ik de rest van mijn leven lering uit heb proberen te trekken.”

De foto met de prins had lange tijd een prominente plek in het huis van de familie Van Heereveld. Later verhuisde hij mee naar het huis van mevrouw De Roij. “In de loop der jaren kwamen er steeds meer verhalen over de handel en wandel van prins Bernhard naar boven. Daarmee daalde hij wel enigszins in mijn achting en toen is de foto verbannen naar een kast. Maar wegdoen, dat kan ik echt niet.”

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Prinselijk bezoek
- Bernard in Sint-Oedenrode

De beste verhalen via e-mail ontvangen?