Posts tonen met het label Nuland. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Nuland. Alle posts tonen

maandag 16 mei 2016

Mooie verhalen over ‘goeie ouwe tijd’

...boekje boordevol verhalen over vroeger...
"Is het nostalgie? Of folklore?", vraagt Giel Langens zich af in het voorwoord van zijn boekje Momenten. Momenten staat vol met verhaaltjes die de tijd van vroeger - met name in Giel's geboortedorp Nuland - tot leven brengen. Over vakanties naar bedevaartsoorden, het geluid van manchester broek of over de pastoor, zoals het verhaal hieronder…

De herdertjes

Op een mooie zomeravond – lang geleden – fietste een pastoor met zijn kapelaan (dat is lang geleden) naar huis, naar hun pastorie. Het was laat geworden. Ze kwamen van de zogenaamde ‘krans’: ik weet niet of de pastoorskrans tegenwoordig nog bestaat. Toentertijd was de ‘krans’ en bijeenkomst van pastoors en kapelaans van enkele nabijgelegen parochies, buurtparochies.

Op deze ‘kransen’ werden diverse parochieaangelegenheden besproken, waarbij ook de aangename dingen des levens niet vergeten werden. Het is algemeen genoegzaam bekend, dat de pastorieën vroeger over een uitstekende wijnkelder beschikten.

De taak van de geestelijken in die tijd was veelzijdig en veeleisend: elke dag ’s morgens de H. Mis opdragen, op school godsdienstles geven, dopen, trouwen, biechthoren, de administratie verzorgen, de kinderen voorbereiden op de Eerste Communie, Plechtige Communie, Vormsel, geestelijk adviseur van de verenigingen, op zieken- en huisbezoek gaan en vooral die gezinnen bezoeken, waar de gezinsuitbreiding wat langer op zich liet wat wachten.

Ook de jaarlijkse rogge-, eier- en boteromgang eiste de nodige aandacht en activiteit van de pastoor (en van de koster). Om van de beslommeringen van de afgelopen week te bekomen en om nieuwe energie op te doen voor de komende week werden de pastoorskransen gehouden. Zoals gezegd: ook de geestelijkheid was niet afkerig van de geneugten des levens en menige fles wijn werd ‘soldaat’ gemaakt.

Genoemde pastoor en kapelaan fietsten dus huiswaarts, nog nagenietend van de geslaagde krans. Een goed waarnemer zou opgemerkt hebben, dat de stemming opperbest was, misschien iets te: het zij zo! Helaas kreeg een zekere bravoure de overhand, ofwel had de stuurmanskunst wat aan zuiverheid ingeboet. Op een fataal moment raakten ze elkaar met het stuur. Geschrokken door de onverwachte aanraking, onzeker door de invloed van de heerlijke wijn, verloren ze de macht over hun rijwiel en maakten een (on)zachte landing op moeder aarde.

Een boer, die van een N.C.B.-vergadering huiswaarts keerde, (ze waren het toen nog niet zat) had beide eerwaarde heren op enige afstand gevolgd en de nederwaartse manoeuvre waargenomen. Hen passerend, mompelde hij met gepaste eerbied: “kijk, kijk! De herdertjes lagen bij nachte!”

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Beziet U Selve!
- Burgemeester van de Citadellaan

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

woensdag 23 september 2015

Bijzondere bloemen voor prins Bernhard

..."namens de jeugd van Nuland"... 
Twee meisjes uit Nuland die oog in oog staan met prins Bernard. Mevrouw Truus de Roij is één van hen en vertelt 63 jaar later het bijzondere verhaal achter deze mooie foto.

Het is 1952, zeven jaar na de oorlog. Er is weinig geld in omloop en kapitaal om de woningbouw te stimuleren is er nauwelijks. Burgemeesters wordt gevraagd zogeheten burgerzinleningen bij hun inwoners af te sluiten. Dit hield in dat gevraagd werd om duizend gulden te lenen aan het rijk, tegen een rente van tien procent. Na tien jaar zou het bedrag weer terug zijn betaald.

Burgemeester Van Heereveld (burgemeester van Nuland van 1950 tot 1971) weet veel van zijn inwoners te overtuigen. “Mijn vader liep achterom en vroeg dan aan de vrouw des huizes: is de man van de baas ook thuis? Dan had hij die vrouw alvast voor zich gewonnen”, vertelt Truus de Roij, dochter van Van Heereveld, met een lach. Burgemeester Van Heereveld weet het op één na hoogste percentage leningen binnen te slepen; reden voor prins Bernard om het dorp met een bezoek te vereren.

...de foto met alleen het zusje van Truus...
“Als dochters van de burgemeester mochten mijn zusje en ik de prins welkom heten. Jij geeft de bloemen, zei mijn vader tegen mij, en – tegen m’n zusje – jij zegt: “namens de jeugd van Nuland”. Daar was ik het helemaal niet mee eens! Ik was de oudste en ík wilde het zeggen. Dus werden de rollen omgedraaid. En wat gebeurde er? De volgende dag stond er een artikel in de krant waarop de foto zó was geplaatst dat ik er van was afgesneden. Als onderschrift stond er: “Dochtertje van de burgemeester overhandigt de prins bloemen.” Alsof ik er nooit bij was geweest. Hoogmoed komt voor de val, bedacht ik mezelf toen. Het is wel een wijze les geweest waarvan ik de rest van mijn leven lering uit heb proberen te trekken.”

De foto met de prins had lange tijd een prominente plek in het huis van de familie Van Heereveld. Later verhuisde hij mee naar het huis van mevrouw De Roij. “In de loop der jaren kwamen er steeds meer verhalen over de handel en wandel van prins Bernhard naar boven. Daarmee daalde hij wel enigszins in mijn achting en toen is de foto verbannen naar een kast. Maar wegdoen, dat kan ik echt niet.”

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Prinselijk bezoek
- Bernard in Sint-Oedenrode

De beste verhalen via e-mail ontvangen?






woensdag 26 maart 2014

De papegaai van Nuland

...medaillon...
Het waren barre tijden, de laatste decennia van de zestiende eeuw. De Tachtigjarige Oorlog was in volle hevigheid losgebarsten en in de Meierij van ’s-Hertogenbosch zwierven plunderende en strijdende troepen van de Spaanse koning en van de Republiek der Verenigde Nederlanden rond. Als een sprinkhanenplaag teisterden ze het openliggende platteland, terwijl de Bosschenaren zich veilig verschanst hadden achter hun dikke stadsmuur.

Ook Nuland leed onder deze terreur. De kanunniken van het kapittel van Sint-Jan, die er voorzagen in de pastoorsplaats, waren bang dat ook de Nulandse kerk niet veilig was. Daarom lieten ze de meest waardevolle voorwerpen in twee kisten inpakken en naar de stad brengen. Daarin zaten vooral kleding en documenten van financiële aard. Maar er zat ook iets heel anders in: een heuse papegaai!
...Koningsvogel...
 Maar dan wel een in een zilveren uitvoering. De notaris die de inhoud van de kisten op schrift stelde, omschreef de vogel in 1583 als volgt: Item eenen silveren papegay, hangende aen een silveren roos, met twee silveren plaeten, toebehoorende (zoo tscheenen) der schutteryen van Nulandt.

De papegaai van het Nulandse gilde aardde niet in de grote stad of ze konden in Nuland niet zonder hem. Hoe het ook zij: in 1585 haalde Daniel Welten hem op. Moest de guld misschien schieten?

...Oudste schild...
Het gilde van Sint-Anthonius Abt in Nuland weet niet wanneer het opgericht is. Tot nu toe hielden de broeders het jaar 1599 aan als oudste vermelding, te lezen op een schildje van het gilde. Dat kan nu 1583 worden.
...Achterkant van het schild...
De papegaai hebben ze nog steeds in Nuland. Een prachtexemplaar. De zilveren roos waarover de notaris sprak blijkt een mooi rond schildje te zijn. De twee zilveren platen hingen er een eeuw geleden nog aan. Kunsthistorisch is het geheel geschat op rond 1550. Dat is vermoedelijk ook de tijd waarin het gilde is gesticht, net als dat van Geffen. Nu nog de gildekaart zien te vinden!

Deze tekst is van de hand van gastblogger (en onze rijksarchivaris) Jan Sanders. Ben jij ook op een mooi verhaal gestuit tijdens je genealogische of historische onderzoek? En wil je dat verhaal delen? Stuur het in! Niet te lang (rond de 250 à 350woorden), illustratie erbij en we plaatsen het op ons weblog. Wie durft? :-) 

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Gildezilver
- Op zoek naar Rendonk

maandag 13 mei 2013

Water tot aan het hoogaltaar...


...detail uit tekening "Bedroefde Watervloed"...
Het mag dan een aantekening in de marge zijn, de inhoud is dat zeker niet. Pastoor Wilhelmus Penninx van Nuland schrijft in de kantlijn van het doopboek van eind 1740 dat Nuland 'sinds mensenheugenis' nog nooit zo'n hoog water heeft gehad. Tot een halve voet boven de bovenste trap van het hoogaltaar.

Het hoge water trof Nuland om één uur vrijdagnacht, twee dagen voor Kerst. Een ingrijpende gebeurtenis die dan ook in verschillende facetten is terug te vinden in het archief. Collega Annemarie sloeg de boeken en kaarten er nog eens op na en vond diverse sporen terug. 
...aantekening van de pastoor in het doopboek... 
Behalve de aantekening van de pastoor trof ze in de dorpsrekening van dat jaar een post met uitgaven voor het metselen van een nieuwe kerkmuur die door ’t hoog water was omgestort.   


...dorpsrekening Nuland 1740...
Niet alleen in Nuland had men last van het hoge water, ook in Den Bosch. Dit blijkt uit een brief  van 31 december 1740 van  S.J. van den Velde alias Honselaar aan zijn neef, waarin hij uitgebreid de gevolgen van het hoog water voor de stad en de evacuatie van bewoners beschrijft. Met 'droevig hart' vertelt hij de stad bijna acht dagen door het 'extra hooge water' is getroffen, dat alle straten waren overstroomd en het water tijdens kerstnacht door de 'groote kerck' (Sint Jan) heeft gelopen. 




Er moesten mensen op andere plekken in veiligheid worden gebracht, onder meer op de zolders boven de Hoofdwagt en op kamers van het stadhuis. Er werd een 'extra ordinaire' collecte gehouden voor de slachtoffers van de watersnood en die bracht 10.000 gulden op 'en nog is er te kort gekomen'. Lezen we verder: "Geen wagte konde afgelost worden, de paarde van 5 esquadrons dragonders en alle andere hebben op de stads walle moete 3 a 4 nagte onder den blooten hemel blijve." En let wel: we hebben het over begin januari...



Ook op verschillende kaarten is het overstromingsgebied in 1740 vastgelegd: hier zien we een detail van een dergelijke kaart.                      


Vind je dit interessant? Lees dan ook: 

woensdag 21 november 2012

Bijna dertig jaar 'geld uit de muur'

...Maria Rutten in Oploos voor het postkantoor dat gaat sluiten. Achter  haar  duidelijk zichtbaar reclame voor  pinnen...
Weet je niet beter dan dat je geld uit de muur haalt? Of kun je de invoering van de pinautomaat nog goed herinneren? Dan zegt dat veel over je leeftijd :-) Precies 28 jaar geleden werd de eerste pinautomaat ingevoerd. Bijna drie eeuw kun je al 'flappen tappen'.

Behalve de foto hierboven vind je in ons archief maar weinig over deze nieuwe manier van betalen. Wel vinden we boerenleenbanken en spaarbankboekjes terug. Zoals in dit verhaal over de bank in Beers. Of wat te denken van de Volkelse meisjes die geld aan het tellen zijn. Maar nog meer vind je monetaire zaken terug in beeld. Een kleine greep:
...Bordje van de spaarbank van de NMS in Uden, 1964...
...de Boerenleenbank in Nuland in 1968...
...een curieuze foto-beschrijving bij deze foto:  "Geld steekt in de broekzak naar aanleiding van VAG-enquete, 1994" Wie weet nog waarover dit gaat? Laat het ons weten!...

maandag 21 februari 2011

Handen uit de mouwen!

NULAND - Een tafereel dat de ouderen onder ons bekend voorkomt zonder dat zij daar meteen het stempel nostalgisch op hoeven drukken. Zo werd immers rogge gemaaid, op kleinschalige akkers en met de zicht.

En waar de man met de zicht gepasseerd was, verrees spoedig de ene schoof na de andere, keurig in een rij. Wel hebben we het sterke vermoeden dat deze foto dateert van na de tijd dat het overal zo toeging, wellicht tussen 1970 en 1980. Daardoor is natuurlijk de kans groter dat we niet alleen te weten komen wie op de foto staan, maar ook de plek waar werd gemaaid.

Bovendien is de foto afkomstig van Heemkundewerkgroep Nuwelant, waar ze veel meer van Nuland afweten dan binnen het BHIC. Reacties zijn welkom via de rubriek ‘Kijk naar toen’ van de digitale geschiedenisboekjes die het BHIC speciaal voor de inwoners van Nuland heeft gemaakt, te vinden op onze site.

dinsdag 26 oktober 2010

Burgemeester wijst de weg


Als automobilist heb je het in deze tijd van het jaar niet altijd gemakkelijk. Een verblindende, laaghangende zon, mist en regelmatig terugkerende regen- en onweersbuien zorgen dagelijks voor lange files. Dan hebben we het niet eens over winterse omstandigheden zoals sneeuw en bevroren weggedeelten. Bovendien lijken werkzaamheden aan de weg in het najaar meer regel dan uitzondering te zijn. Maar, na wegwerkzaamheden is er meestal ook weer reden voor feest…

Deze foto toont burgemeester van Heereveld met echtgenote en twee rijkspolitiemannen in een winters decor. Het gezelschap staat niet voor niets buiten: er moet hier een weg worden geopend. Maar waar hangt het lint? De ene rijkspolitieman was zoekende, maar de burgemeester maakt aan alle twijfel een einde. Ondertussen is mevrouw Van Heereveld gefixeerd op haar mans overjas. De tweede politieman staat erbij en kijkt ernaar.

Meer weten over Nuland? Kijk dan eens in het online geschiedenisboekje van Nuland.

Foto: Burgemeester G.A.J. van Heereveld met zijn echtgenote voorafgaand aan de officiële opening van de Nieuwe Kampstraat en Coppensdijk in 1959 in Nuland.

vrijdag 17 september 2010

Het BHIC komt naar je toe!



Om het Brabants Historisch Informatie Centrum tegen te komen, hoef je niet altijd naar Den Bosch of Grave toe. Soms komt het BHIC ook naar je toe! Zo staan we zondag 19 september op de Seniorenbeurs in Utrecht en zijn we op dinsdag 21 september te gast in Escharen, in café Het Dorstige Hert. Die avond wordt "Het geheugen van Grave" getest.

Het mooie van deze bijeenkomsten zijn de verhalen die het opleveren. Zo stonden afgelopen zaterdag de deuren van het BHIC in Den Bosch open vanwege de Open Monumenten Dag. Daar vertelde een 85-jarige mevrouw over haar jeugd: met 18 kinderen waren ze thuis, 16 meiden en 2 jongens. "En dat allemaal in een arbeidershuisje. Ik vraag me nu nog vaak of hoe onze ouders dat toch allemaal rond hebben gekregen."

Dat er weer een kleintje op komst was, werd dan ook niet met luid gejuich ontvangen. "Ik was dan nog wel jong maar ik merkte duidelijk hoe de buurt erover praatte. 'Komt er nu alweer eentje bij?' werd mij dan vol medelijden gevraagd. 'Och erm, je arme moeder.'"

Maar nu ziet deze mevrouw hoe tijden veranderen. "Ik heb drie dochters en twee schoondochters en daarbij wil het allemaal niet vlotten. Die moeten ziekenhuis in en uit om in verwachting te raken. Van de week kwam mijn zoon met champagne aan omdat hij eindelijk vader werd. Dat vind ik hartstikke mooi. Wat kan er dan toch veel veranderen in één mensenleven", waren haar wijze woorden.

Hopelijk komen we nog veel van deze mooie verhalen tegen... Mocht u naar de Seniorenbeurs gaan; het BHIC staat bij de kraam van Genlias; de landelijke database met gegevens voor stamboomonderzoek. Tot dan!

Foto: Tien kinderen uit één gezin, in de vorige eeuw in Nuland

maandag 25 januari 2010

Bernhard, schavuit in Nuland


Vanavond vindt op Nederland 1 helaas alweer de laatste aflevering plaats van "Bernhard, schavuit van Oranje". Het verhaal neemt kijkers vanaf Soestdijk onder meer mee naar Berlijn, Londen, Argentinië en Canada.

Deze dramaserie schetst ons een tijdsbeeld van de wereld van de jaren dertig van de twintigste eeuw tot het begin van de eenentwintigste eeuw. Centraal in de serie staat de toch wel bijzondere levensstijl die Bernhard erop nahield en die menigeen fascineerde. Want, wie gaat er op zijn 92e nog in Zuid-Afrika naar neushoorns en olifanten kijken, of begint z'n ochtend steevast met een glas champagne, een wijntje of pils?

Het BHIC heeft in zijn collectie heel wat mooie foto's van deze vlotte prins, die dagelijks een verse witte anjer in zijn revers stak. Bovenstaande foto is in 1951 gemaakt op het bordes van het gemeentehuis van Nuland. Twee jonge meisjes zijn in totale extase als ze de prins een tuil bloemen mogen geven. Hun kinderen en kleinkinderen zullen deze persoonlijke herinnering nog vaak hebben horen vertellen. Wie zal het zeggen?

Foto: Prins Bernhard bezoekt Nuland en reikt er de wisselprijs uit voor de loterij ten bate van het Anjerfonds, 1951

vrijdag 25 december 2009

Kogels door de stille nacht


Nee, het zou bepaald geen stille nacht worden, die kerstnacht rond 1930 in Nuland. Zodra haar ouders naar de nachtmis zijn vertrokken, blijft de twintigjarige dochter Dina - samen en haar jongere broertje Jan - achter op de boerderij om de koffietafel te dekken. Ze zijn zich niet bewust van de man die buiten staat. Hij heeft gewacht op het vertrek van de familie en denkt zijn slag te kunnen slaan op een stille boerderij.

Eenmaal binnengeslopen wordt hij onmiddellijk verrast door de aanwezigheid van Dina en hij valt het meisje aan. Dina bijt van zich af en roept Jan om hulp. De indringer raakt in paniek en trekt zijn revolver. Het eerste schot mist maar de tweede kogel raakt Dina in het gezicht. De dader vlucht; een bloedende Dina en haar bezorgde broertje achterlatend.

Maar de jonge Jan handelt zeer doordacht. Hij gaat naar de buren voor hulp, schakelt vervolgens de veldwachter in (één van de weinigen met telefoon zodat de dokter kan worden gebeld) en haalt zijn ouders uit de kerk. En zo loopt het - net als in een echt kerstverhaaltje - allemaal toch nog goed af: Dina overleeft de aanslag en uiteindelijk (jaren later) verdwijnt de dader achter slot en grendel.

Wil je weten waar er precies gebeurde op deze decembernacht? Lees dan het hele verhaal van Giel Langens via www.bhic.nl

Foto: Uitreiking van kerstpakketten aan Ambonezen in 1951 in Vught

dinsdag 17 november 2009

Wat een spreker is die man!

Inzegening school in Vinkel

Vol overgave en zonder zichtbaar 'gekeet' staan enkele rijen schoolkinderen hier te luisteren naar een spreker. Deze heeft een ambtsketen om en is bij het BHIC bekend als burgemeester Van Heereveld van Nuland. Hij bevindt zich hier weliswaar op Nulands grondgebied, maar binnen de parochie Vinkel. Daar kregen ze in 1959 een nieuwe lagere school en die moest ingezegend worden. Voor ons buiten beeld, maar binnen het gezichtsveld van de kinderen stond pastoor Van Iersel met zijn assistenten en wijwater om de inzegening te verrichten.

Al met al een dag om nooit meer te vergeten! Sommigen hebben vast het wijwater van de pastoor voelen neerdalen. En wat in die tijd ook al niet onbelangrijk was voor de jeugd: de lessen vielen natuurlijk uit!

Nuland, Vinkel en Geffen vormen sinds 1993 een nieuwe gemeente: Maasdonk. Wil je meer weten over de historie van de dorpen in het gebied van de huidige gemeente? Lees dan het online geschiedenisboekje van Maasdonk en ontdek dat de dorpen vroeger al gezamenlijk veel problemen hebben gekend en gevaren hebben doorgemaakt.

zaterdag 31 oktober 2009

De bevrijding van Brabant

Bevrijding van Sint-Michielsgestel

Op 5 mei 2010 vieren we dat Nederland 65 jaar geleden werd bevrijd van het Duitse juk. Maar in Brabant vieren we dat al dit najaar. Onze provincie werd namelijk een half jaar eerder bevrijd dan de rest van Nederland. Dat was een gevolg van de slag om Arnhem, ofwel operatie Market Garden. Vanaf dat moment was Brabant frontgebied en werd er hevig gevochten.

De Nulandse priester Wouter Lutkie hield een dagboek bij van deze donkere dagen voor de regio. Op 28 september 1944 schrijft hij over de gevechten rond Nuland:

"Thans wordt Nuland beschoten van Heesch uit, door de geallieerden. Straks, wanneer de Duitsers zich op Den Bosch hebben teruggetrokken, krijgt ons dorp beschieting van hen. Zo wordt stuk voor stuk elk dorp tweemaal onder vuur gelegd. Tempus destruendi... De ietwat eentonige strategie der vernieling..."

Anderen doen later hun verhaal. In het Cuijksch Weekblad van 24 augustus 1994, 50 jaar na de bevrijding, vertelt Truus Telkamp over haar ervaringen. Truus was 21 toen de oorlog uitbrak en speelde een belangrijke rol bij het helpen van onderduikers in Cuijk. Ze vertelt onder andere over haar verzet tegen plannen om NSB-burgemeester Starkenborgh te liquideren:

"Toegegeven, de man was fout, maar het was een sul. Hij deed niemand kwaad."

Zo'n actie zou de onderduikers in het dorp wel eens veel meer in gevaar hebben kunnen brengen dan deze burgemeester op zijn post!

Heel veel Brabanders hebben nog herinneringen aan de oorlog en de bevrijding. Het Brabants Historisch Informatie Centrum hoort graag deze verhalen, om ze te bewaren voor komende generaties.

Zo stuurde Annie van Horik-van Hoorn al foto's in over de bevrijding van Sint-Oedenrode en alle schade die werd aangericht. Ze vertelt daarbij:

"Eén van de tanks was in de erker van het huis van slager Ties van Hoorn gereden. Het was het woongedeelte, waar Jana, Willem en Diena van Hoorn woonden, en waar de kinderen van Slager Ties van Hoorn (Ad, Mien, Henk) net van tevoren nog aan het spelen waren. Geluk moet je toch ook hebben in je leven."

Stuur je eigen verhalen en foto's in!

Foto: Bevrijding van Sint-Michielsgestel, 1944