Say yes to the (black?) dress

Op weg naar de kerk. Mill en Sint Hubert, 24 april 1993

Voor sommige vrouwen is het bíjna net zo belangrijk als het geven van je ja-woord: welke jurk trek ik aan tijdens mijn bruiloft? NET5 gooit momenteel niet voor niets hoge ogen met Say Yes to the Dress. Trouwen wordt al snel met wit geassocieerd maar wist je dat het vroeger heel gewoon was om in het zwart te trouwen? 

Dat werd al snel duidelijk tijdens de tentoonstelling in Lithoijen, eind vorig jaar. De eerste witte jurk dook daar op in 1923. Daarvoor was zwart de standaardkleur voor de bruidsjurk. Tot de 19de eeuw hulden bruidjes zich in verschillende kleuren. Vaak haalden ze hun beste jurk uit de kast om er geen te moeten kopen. Er wordt wel eens gesteld dat het huwelijk van koningin Victoria hierin verandering bracht; zij huwde in 1840 in een wit, zijden exemplaar. Dan heeft toch nog een krappe eeuw geduurd voordat die trend terug te zien is bij de Nederlandse bruiden.En ook daarna bestaat er niet één stelregel en wordt ook de zwarte jurk nog wel eens uit de kast gehaald.

Bij het BHIC hebben we stapels trouwfoto's in ons archief. Met zeer uiteenlopende bruidsjurken en bruiden. In willekeurige volgorde:

Huwelijk A. Horst-Noest aan de Taalstraat 29 in Vught, 24 juli 1945

Huwelijk A. van Heesch-de Wit in Vught, 7 augustus 1947

Het bruidspaar A. Nederveen van de Esscheweg 71 in Vught, 25 november 1948

Nog niet genoeg gezien? Op Flickr hebben we een mooi setje Trouwen in Brabant voor nog veel meer. Maar die van jou ontbreekt nog! Trouwde jij in de jaren zeventig in spijkerpak? Of koos je voor een traditionele outfit? Scan je trouwfoto in en deel 'em met ons!

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Bruidjes te kust en te keur
- Vier bruidsparen op één dag

Alles went behalve een vent, anno 1745

...uit het schepenprotocol...

"Jan, wij hebben malcanderen zoo lange gevreijt, en gij hebt mij dikwijls belooft mij te zullen trouwen, maar 't is off gij mij voor de geck houdt." We duiken in het schepenprotocol van Veghel waarin Hendrina Hendrix van de Laarschot verzucht het ook niet meer te weten wat ze nou van Jan Thonisse Verhoeven kan verwachten. Alles went behalve een vent, anno 1745.

Hij is knecht bij Willem van de Broek, de bierbrouwer in Veghel. Een eerzaam beroep maar Jan Thonisse Verhoeven heeft niet alles in zijn leven goed geregeld. Want zijn geliefde Hendrina is in verwarring. Gaat Jan nu met haar trouwen, zoals hij beloofd heeft, of haakt hij wéér af? De zaak loopt zo hoog op dat de schepenen erbij worden geroepen. Verschillende getuigen verklaren dat Jan en Hendrina 'sterke vrijagie over en met de requirante maekte en die beijde veele liefde en genegentheidt malcanderen waeren toedragende'.  En toen Hendrina eerder haar twijfels uitsprak of Jan wel serieus was, heeft hij tegen haar gezegd: "Daar is mijn handt."

..."What it's gonna be, boy? Yes or no?"...

Of dat niet genoeg was, had hij daaraan toegevoegd: "Ick zal u trouwen en niemant anders. Ick zal het doen aenstaende zaterdag en blijft dan t huijs, ick zal komen tegen vier uuren. Dan is het nog tijdt, want dan is de zo nog niet onder." Maar goed, wie er die zaterdag ook kwam, géén Jan. Ook niet toen de zon allang onder was. Pas later treffen zij elkaar weer en Jan probeert zich eruit te praten. "Ja, ick soude het hebben gedaen, maar daar was iets voorgevallen. Dog ick zal se trouwen." Nog goed, dit herhaalt zich een paar keer en Hendrina stelt nog één keer de vraag: "Jan, wanneer zullen wij nu trouwen?" Jan denkt even na en zegt dan: aanstaande zaterdag. Dat lijkt hem wel een geschikte dag en om dat te benadrukken laat hij een fles jenever aanrukken. En voor alle volledigheid: die wordt ook 'met malcanderen geconsumeerd.'

Loopt het dan toch goed af? Ja en nee. Jan trouwt uiteindelijk wél. Maar met een ander.

En leefden ze nog lang en gelukkig?

Klik op de afbeelding om hem te vergroten (bron: DTB Veghel 26)

Als je oude trouwregisters doorbladert, dan springt je vaak toch slechts geluk in het oog. Lange opsommingen van stelletjes die elkaar hebben gevonden en samen het leven willen delen. Maar in het najaar van 1638 werd in het trouwregister van Veghel door de pastoor toch een trouwerij zónder lang en gelukkig einde ingeschreven: het feest ging namelijk niet door...

De inschrijving (zie boven) die deels in het Nederlands en deels in het Latijn - zoals in kerkelijke registers gebruikelijk - is opgeschreven, leest letterlijk:

Peter Dircx Heesackers ende Maria Hendriks,
ondertrouwt tot Boeckel door den Eerwaardige heer
pastoor van Erp. Ende zijn ongetrouwt gebleven.
Sij heeft eenen anderen getrouwt, ende hij sit bij zijn
voorgaende vrouwe suster in incaestu ut opinatur pro dolere
Et citatus non comparet; vereor sequetur fratrem suum
Arnoldum qui se ipsum laqueo ex arbore suspendit.

Het Latijn naar het Nederlands vertaald...

Peter Dircx Heesackers ende Maria Hendriks, ondertrouwt tot Boeckel door den Eerwaardige heer pastoor van Erp. Ende zijn ongetrouwt gebleven. Sij heeft eenen anderen getrouwt, ende hij sit bij zijn voorgaende vrouwe zuster in incest, zoals het gerucht gaat, o wat erg, wat een verdriet! En hij zal wel niet verschijnen als hij opgeroepen wordt; ik [de pastoor] vrees dat hij zijn broer Arnoldus, die zich zelf met een strop aan een boom opgehangen heeft, achterna zal gaan.

Misschien dat de pastoor Peter Dircx Heesackers aan de tand wilde voelen over de incest-relatie met zijn zuster? Maar toen deze, 'citatus' door de pastoor opgeroepen (bij de rechtbank zou het gedagvaard betekenen), niet kwam opdagen, vreesde de pastoor dat hij het lot van zijn broer, die zichzelf met een strop aan een boom had opgehangen, zou achternagaan!

In deze trouwinschrijving zitten verschillende werkwoordvormen in het Latijn in coniunctivus of aanvoegende wijs. Dat betekent dan zoveel als: 'het zou wel eens kunnen zijn dat...' De pastoor wist het dus ook niet precies, maar dacht er duidelijk het zijne van.

(Met dank aan vrijwilliger Antoon Vissers voor de tip, en aan archivaris Annemarie van Geloven voor het bestuderen van deze bijzondere inschrijving.)

Dit vind je vast ook interessant
- Geboren als Willems, sterven als Van den Broek
- Het is niet mijn broer...

Vader en kinderen tegelijk in huwelijksboot


Voor de eerste keer diende de Citadel in Den Bosch - één van de onderkomens van het BHIC - vorige week als trouwdecor. En tuurlijk zei het echtpaar ja! In het archief vinden we in 1950 in Sint-Anthonis een heel bijzonder huwelijk: dan trouwt vader Vloet, tegelijk met zijn drie kinderen. Huh?

“Er zal bruiloft gevierd worden met zoveel klank en kleur dat latere geslachten er nog over zullen praten”, schrijft de krant Oost-Brabant. Het is dan ook een opmerkelijk verhaal. De 58-jarige weduwnaar Sjef Vloet trouwt met de 54-jarige weduwe Van Uden, geboren Petronella Klomp. Zijn 32-jarige dochter Nella huwt de 31-jarige landbouwerszoon Piet Vloet (geen familie).

Met z'n allen op de foto

De 29-jarige Gerrit, die zijn vader helpt in een expeditiebedrijf en vrachtdienst, treedt in het huwelijk met de 24-jarige Riek Bergmans uit Oploo. “Dan blijf ik alleen over”, moet de 27-jarige zoon Theo hebben gezegd. “Dan trouwde gij ok mar”, antwoordde zijn vader. Theo had toch al verkering met de 24-jarige Berrie Olislagers uit Hank. En zo werd er “een schoon’ opruiming” gehouden, vat Sjef samen.

De krant richt zich vooral op deze “ouwe” Sjef – een joviale grappenmaker - die zijn hele leven “knoerhard heeft gewerkt en als eenvoudig voerman mee ’n kwaai en mager perd begonnen is”. Inmiddels baat hij herberg annex feestzaal Wilhelmina uit. Vooral met de kermis in de eerste week van juli het drukst bezochte ontspanningsoord van het dorp. Na het huwelijk neemt dochter Nella de zaak over en trouwt Sjef in bij zijn bruid die een ‘keurige kapperssalon’ heeft.



De officiële trouwfoto van de hele familie Vloet

De gebeurtenis zet het dorp behoorlijk op z’n kop. Vanzelfsprekend is er een serenade van harmonie St. Cecilia, voltrekt de burgemeester het viervoudig burgerlijk huwelijk en is de kerk overvol. Maar de honderden bruiloftgasten zijn voor de rijkspolitie ook aanleiding extra versterking aan te vragen. De krant meldt niet of deze extra agenten ook daadwerkelijk in actie zijn gekomen.