Achter het prikkeldraad, schijnt de zon...

...kamp Vught...

“Starend kijk ik door het gigantische grote raam voor mij. Ik voel dat een rilling tergend langzaam vanuit mijn onderrug naar mijn nek kruipt waardoor mijn nekharen recht overeind gaan staan. Het geluid uit het museum verstomt om mij heen, als het tot mij doordringt wat mijn ogen zien. Het glas is op dit moment het enige wat mij en de tijd scheidt op deze koude, regenachtige dag."

Verscholen achter jonge bomen, een gevangenismuur en een glazen wand in het museum, ligt een verhaal waarvan vele Nederlanders niet van het bestaan af weten. De plek, omringd door twee rijen prikkeldraad, gescheiden door een brede sloot, is een nachtmerrie voor velen geweest. Kamp Vught, een plek waar de Duitse invloeden heden nog steeds zichtbaar zijn. 

Zwijgend stap ik naar buiten. Het beschermende gevoel van het glas is weg en brengt mij in contact met de bitter smakende realiteit van een concentratiekamp. Over het knisperende grindpad lopen we langs het prikkeldraad waar de hoogspanning al jaren van uitstaat. Achter het prikkeldraad lijkt de natuur zich niet bewust van het leed dat zich op deze plek heeft afgespeeld. De bomen kijken stilletjes toe en omringen een deel van het kampterrein.

Midden op het terrein staat een gebouw waarmee men zich van het bewijs probeerde te ontdoen, het crematorium. Een hoge, bakstenen schoorsteen bezorgt mij een misselijkmakend gevoel als ik nadenk over de slachtoffers die hier om het leven kwamen. Meer dan 700 mensen overleefden kamp Vught niet. Martelingen, moord, executies, verhongering en ziektes. De omstandigheden verschilden niet veel van grote concentratiekampen en dit allemaal binnen de Nederlandse grenzen. 

Veel mensen die in Vught gevangen hebben gezeten, zijn op transport gezet naar het Oosten met een vaak maar één doel. Zo ook 1269 kinderen, die naar een speciaal ‘kinderkamp’ zouden worden gebracht. De kinderen en hun begeleiders zijn daar nooit aangekomen omdat de uiteindelijke bestemming de gaskamers van Sobibor was.

Kamp Vught is een plek waar veel Nederlanders het bestaan niet van af weten. Een plek waar vele mensen voor het leven getekend zijn. Ook deze plek maakt deel uit van de Nederlandse geschiedenis tijdens de tweede wereldoorlog.

...Elisa de Vries...

Deze tekst is van de hand van gastblogger Elisa de Vries. Je vindt haar eigen weblog hier. Ben jij ook op een mooi verhaal gestuit tijdens je genealogische of historische onderzoek? En wil je dat verhaal delen? Stuur het in! Niet te lang (rond de 250 à 350woorden), illustratie erbij en we plaatsen het op ons weblog. Wie durft? :-)

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 
- Kamp Vught
- Leven naast het kamp

Leven naast het kamp

...het boek Leven naast het kamp...

Wat doet een dorp als het plotseling wordt geconfronteerd met een nabijgelegen concentratiekamp? De inwoners van het Brabantse Vught moesten leven met Konzentrationslager Herzogenbusch, beter bekend als Kamp Vught. Boyd van Dijk deed onderzoek (onder meer bij het BHIC) en schreef een indrukwekkend boek: Leven naast het kamp.

Ze waren kind aan huis: Vughtenaren bevoorraadden het crematorium met brandstof, pleegden misdaden, maar leverden óók vele hulppakketjes af. Anderen hielden juist grote afstand tot het kamp. Hun levens, getekend door het meest dodelijke kamp van de Lage Landen, staan centraal in deze biografie van een kampdorp. Als je hier klikt, kun je een fragment uit het boek lezen.

...impressie van Vught in de jaren veertig...

Boyd van Dijk (Breda, 1987) studeerde politicologie en geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Een halfjaar lang was hij een uitwisselingsstudent aan Sabançi University in Istanbul, Turkije. In 2010 rondde hij een master af aan zijn alma mater en vertrok daarna voor anderhalf jaar naar New York om Europese geschiedenis te gaan studeren aan Columbia University.

Volgende week, op maandag 9 september, wordt in het Bilderberg Garden Hotel in Amsterdam het boek Leven naast het kamp om 18 uur gepresenteerd. Paul Schnabel zal spreken, en Prins Pieter-Christiaan neemt het eerste exemplaar in ontvangst. Meer info over de boekpresentatie vind je hier.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Kamp Vught
- Vliegen over Vught in jaren veertig

Dood en doodgezwegen: dubbel-dood

Op 17 september 1944 startte de bevrijding van Nederland, maar niet voor alle Nederlanders waren de zorgen daarna voorbij. Sterker nog, voor veel mensen begonnen ze pas. Bijvoorbeeld voor NSB'ers, die voor en tijdens de oorlog de kant van de Duitse bezetter hadden gekozen.

En voor hun familie. Want die "foute keuze" speelt zelfs in het leven van kinderen en kleinkinderen vaak nog een grote rol. Dat dit onderwerp nog altijd gevoelig ligt, bewijst alle ophef bijvoorbeeld die vorig jaar ontstond rond het gedicht Foute Keuze, dat een scholier zou voorlezen tijdens de Nationale Herdenking.

Bettina Drion

Porselein
Schrijfster Bettina Drion schreef een roman over ditzelfde thema. Zij is de kleindochter van een NSB’er die op 3 mei 1945 werd geëxecuteerd in Kamp Vught. Pas op latere leeftijd ontdekte Bettina wie haar grootvader was en las ze ook de afscheidsbrieven die hij aan haar grootmoeder had geschreven, en die haar vader al die tijd had bewaard. Niet alleen was haar grootvader dood, maar ook nog eens doodgezwegen. Dubbel-dood, zoals Bettina het zelf noemt.

Haar boek, met als titel Porselein, is geen waargebeurd verhaal, maar is wel mede gebaseerd op waargebeurde feiten. Feiten die onder andere blijken uit archieven die Bettina in het BHIC heeft geraadpleegd. Over haar boek en het archiefonderzoek dat daaraan voorafging, spraken we met haar. Dit korte interview (ongeveer 5 minuten) kun je hieronder bekijken.

Wil je meer informatie over Bettina en haar roman Porselein? Kijk dan op www.bettinadrion.nl

Op zoek naar verhalen over Kamp Vught

...het stationskoffiehuis zou tijdens de oorlogsjaren een belangrijke rol gaan spelen...

Feiten zijn - tragisch genoeg - wel genoegzaam bekend. In de periode van januari 1943 tot september 1944 zaten ruim 31.000 mannen, vrouwen en kinderen vast in concentratiekamp Vught - SS Konzentrationslager Herzogenbusch. De meeste Joodse gevangenen gingen via Westerbork naar de vernietigingskampen. Hoewel er veel bekend is, ontbreken er ook nog veel verhalen. 

Hoe was de reactie van omwonenden op de aanwezigheid van het kamp, bijvoorbeeld? Of hoe ging het verder met de achtergebleven gezinnen? Konden zij informatie achterhalen van hun geliefden in het kamp? En hoe kregen burgers het in de omgeving voor elkaar om de mensen in het kamp te helpen?

Om op die laatste vraag (gedeeltelijk) antwoord te kunnen geven; het verhaal van Eelkje Timmenga-Hiemstra is bewaard gebleven. Samen met een aantal anderen richtte zij zich eerst op de voedselhulp. Elke ochtend waren er 'smeerploegen' die zorgden voor pakketjes boterhammen. Maar Eelkje wilde meer doen en richtte zich op de families van de gevangenen. Iedere dag hield ze in het koffiehuis tegenover het station van Vught spreekuur om daar familieleden van gevangenen op te vangen en ze te woord te staan.

...plattegrond van het kamp...

Historica Inger Schaap doet in opdracht van de stichting Nationaal Monument Kamp Vught onderzoek naar de burgerhulpverlening in en rond het kamp in de jaren 1943-1944. Het project geeft als werktitel Het stationskoffiehuis in Vught. Zij is voor het project op zoek naar verhalen en herinneringen van mensen die in Vught gevangen hebben gezeten of naar verhalen van hun familieleden. Ook iedereen die betrokken was bij de burgerhulpverlening of herinneringen aan het dagelijks leven van achtergebleven gezinnen van gevangenen, zijn welkom. Dat geldt ook voor brieven of dagboeken uit die tijd. Wie meer weet, kan contact opnemen via inlichtingenvught@gmail.com of via 073-6566764 (Inger Schaap)