Het sprookje van duizend-en-één blogs

...verhuizen met de hondenkar in 1958, in Berlicum...

Er was eens…  een mooi verhaal. Wat zeg ik, één verhaal? Honderden, nee dúizenden verhalen! Een paar jaar geleden dwaalden ze soms wat verweesd rond op de oude website van het BHIC, op zoek naar een geschikte plek om gelezen te worden. Die was er lang niet altijd en er werd gezocht naar een oplossing.

Het was even zoeken maar uiteindelijk werd een veilige haven gevonden, ook voor ontheemde verhalen. Dat weeshuis ontpopte zich in de vorm van een blog, Brabant Bekijken. Even leek het erop dat alle mooie vertellingen daar lang en gelukkig zouden leven maar jaren verstreken en ontwikkelingen gingen verder. En het BHIC kreeg een andere website; eentje die ook haar armen opende voor verhalen die niet direct op één locatie konden worden vastgepind.

Dat betekende dat het weeshuis van Brabant Bekijken steeds vaker kamers kon sluiten omdat er weer een verhaal een fijne woonplek had gevonden op de website van het BHIC. Nu alle verhalen zijn ondergebracht, draaien we op woensdag 15 juni ons blog op slot. Nieuwe blogverhalen vind je nu gewoon allemaal op één plek: via www.bhic.nl/verhalen En wat wil het toeval? Precies op 15 juni verschijnt onze 1000ste blog! Maar het sprookje van duizend-en-één blogs gaat gewoon verder via de site. Wil je die nieuwe verhalen gemakkelijk in je brievenbus vinden? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief!

Veel dank aan alle trouwe lezers die we graag terugzien op onze site. En ook alle gastbloggers bedankt voor alle interessante, grappige en historische bijdragen! We lezen ook van hen graag nieuwe bijdragen op www.bhic.nl/verhalen

Einde (en ze leefden nog lang en gelukkig...)

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Een straatnaam en zwembad (dat er niet kwam)

- Waarom de Noordstraat in het zuiden ligt

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Mooie verhalen over ‘goeie ouwe tijd’

...boekje boordevol verhalen over vroeger...

"Is het nostalgie? Of folklore?", vraagt Giel Langens zich af in het voorwoord van zijn boekje Momenten. Momenten staat vol met verhaaltjes die de tijd van vroeger - met name in Giel's geboortedorp Nuland - tot leven brengen. Over vakanties naar bedevaartsoorden, het geluid van manchester broek of over de pastoor, zoals het verhaal hieronder…

De herdertjes

Op een mooie zomeravond – lang geleden – fietste een pastoor met zijn kapelaan (dat is lang geleden) naar huis, naar hun pastorie. Het was laat geworden. Ze kwamen van de zogenaamde ‘krans’: ik weet niet of de pastoorskrans tegenwoordig nog bestaat. Toentertijd was de ‘krans’ en bijeenkomst van pastoors en kapelaans van enkele nabijgelegen parochies, buurtparochies.

Op deze ‘kransen’ werden diverse parochieaangelegenheden besproken, waarbij ook de aangename dingen des levens niet vergeten werden. Het is algemeen genoegzaam bekend, dat de pastorieën vroeger over een uitstekende wijnkelder beschikten.

De taak van de geestelijken in die tijd was veelzijdig en veeleisend: elke dag ’s morgens de H. Mis opdragen, op school godsdienstles geven, dopen, trouwen, biechthoren, de administratie verzorgen, de kinderen voorbereiden op de Eerste Communie, Plechtige Communie, Vormsel, geestelijk adviseur van de verenigingen, op zieken- en huisbezoek gaan en vooral die gezinnen bezoeken, waar de gezinsuitbreiding wat langer op zich liet wat wachten.

Ook de jaarlijkse rogge-, eier- en boteromgang eiste de nodige aandacht en activiteit van de pastoor (en van de koster). Om van de beslommeringen van de afgelopen week te bekomen en om nieuwe energie op te doen voor de komende week werden de pastoorskransen gehouden. Zoals gezegd: ook de geestelijkheid was niet afkerig van de geneugten des levens en menige fles wijn werd ‘soldaat’ gemaakt.

Genoemde pastoor en kapelaan fietsten dus huiswaarts, nog nagenietend van de geslaagde krans. Een goed waarnemer zou opgemerkt hebben, dat de stemming opperbest was, misschien iets te: het zij zo! Helaas kreeg een zekere bravoure de overhand, ofwel had de stuurmanskunst wat aan zuiverheid ingeboet. Op een fataal moment raakten ze elkaar met het stuur. Geschrokken door de onverwachte aanraking, onzeker door de invloed van de heerlijke wijn, verloren ze de macht over hun rijwiel en maakten een (on)zachte landing op moeder aarde.

Een boer, die van een N.C.B.-vergadering huiswaarts keerde, (ze waren het toen nog niet zat) had beide eerwaarde heren op enige afstand gevolgd en de nederwaartse manoeuvre waargenomen. Hen passerend, mompelde hij met gepaste eerbied: “kijk, kijk! De herdertjes lagen bij nachte!”

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Beziet U Selve!
- Burgemeester van de Citadellaan

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Met gedichten, foto's en recepten op naar kerst...

December is adventstijd. Het BHIC doet daar graag aan mee met haar eigen adventskalender. Heb jij de eerste pakjes al open geklikt?

Twaalf collega's van het BHIC zijn vorige maand de archieven ingedoken om bijzondere decemberverhalen op te duiken. Soms aan de hand van een gedicht, een recept of een foto, dan weer gebaseerd op een opmerkelijk archiefstuk. Het resultaat zijn 26 gevarieerde bijdragen die je terug kunt vinden op de kalender. Maar waar komt die adventtraditie eigenlijk vandaan?

‘Advent’ is afgeleid van het Latijnse woord adventus, dat ‘komst’ betekent. Met advent leven we namelijk toe naar het kerstfeest, wanneer we vieren dat Christus naar deze wereld is gekomen als een klein kind in een kribbe. Die tijd van voorbereiding duurt vier weken. Op de vier zondagen die in deze periode vallen, wordt in veel kerken elke week een kaars aangestoken. Daarmee wordt gesymboliseerd dat we steeds iets dichter naderen tot Kerst, het feest van het Licht. Minder bekend, maar minstens even belangrijk, is dat de adventstijd ons ook wil richten op de nog te verwachten komst van Christus: zijn wederkomst.

Waarschijnlijk ontstond het gebruik van advent in de vierde eeuw na Christus in de Oosterse kerk en verspreidde de traditie zich al snel westwaarts. In Gallië, het huidige Frankrijk, werd er verder vorm aan gegeven. In de vijfde eeuw maakte men in dit gebied de adventstijd tot een vastenperiode van zes weken. Die periode begon op 11 november, de feestdag van Sint Maarten, een bisschop die bekend stond om zijn liefdadigheid aan de armen en die door de kerk tot heilige was verklaard. De periode van het vasten met advent liep parallel aan het vasten voor Pasen: net als met Pasen begon het vasten met een soort carnavalsdag (Sint Maarten), duurde het veertig dagen en liep het uit op de viering van een belangrijk christelijk feest.

Pas in de zesde eeuw drong de traditie van advent door tot de kerk van Rome. Eerst duurde de periode nog zes weken, maar door paus Gregorius de Grote (590-604) werd ze teruggebracht tot de huidige lengte van vier zondagen. Doordat de Roomse gebruiken geleidelijk aan de overhand kregen over de kerkelijke gebruiken van andere gebieden, werd een vierwekelijks advent in de kerk van heel Europa tot norm. Tegenwoordig wordt in praktisch alle kerken advent gevierd. De periode geldt eigenlijk nergens meer als een vastenperiode, maar staat eerder in het teken van de vreugdevolle verwachting van het kerstfeest en het hoopvol uitzien naar de komst van de Messias.

Benieuwd geworden naar de BHIC adventskalender? Klik dan hier en veel leesplezier!

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- In blijde verwachting
- Strooien maar... pepernoten

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Carnaval: in het groot en in het klein

...carnaval van alle tijden...

Nog lang niet uitgedweild? Op onze website www.bhic.nl vind je uiteenlopende verhalen over carnaval. In verschillende decennia en in verschillende vormen. Wat is jouw verhaal van carnaval? Of favoriete foto? Vul ons archief maar aan...

...Den Bosch, 1930...

De bovenstaande foto vind ik zelf een prachtige foto van carnaval in het klein. Toen de foto werd ingestuurd - in 2011 - was het kleine meisje 81 jaar. Haar dochter Anne-Lous stuurde het plaatje in en vertelde dat met meisje, als clown verkleed, haar tante was. Twee kleine meisjes waarvan één het waarschijnlijk heel leuk vond om zich te verkleden en de ander nog geen benul had. Maar haar eerste carnavalsfeest is wel prachtig in beeld gebracht.

...Grave, 1946...

Deze foto draagt weer een heel andere boodschap uit. Gemaakt in Grave, in 1946. Het kan haast niet anders of al deze mensen zijn op één of andere manier getekend door de oorlog. Maar daar wordt met deze foto - in ieder geval voor het moment - een streep onder gezet. Maar ook weer niet, getuige de persoon linksachter in de hoek.

...Esteren, eind jaren vijftig...

Deze laatste foto (in dit rijtje) geeft een mooie impressie van eind jaren vijftig. De drumband is allang weer voorzien van mooie trommels maar de weg is nog onverhard. De huizen in de verte hebben antennes op hun dak. Over tien jaar gaan we voor het eerst naar de maan. Maar een raket is op het moment dat deze foto wordt gemaakt alleen een object voor in de carnavalsstoet. Lees het hele verhaal (met de foto van de zelfgeknutselde raket) maar eens hier.

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook: 
- Brabant als vakantiebestemming
- Carnaval in de woonkamer

Begin de dag met een verhaal

...Begin de dag met een verhaal...

Waarom vertellen mensen verhalen? Hoe voorkom je dat verhalen destructief worden? Hoe zorg je ervoor dat verhalen mensen juist verbindt? De kracht van verhalen werd pas geleden onder de loep genomen tijdens een studiedag in de Osse bibliotheek. “Begin de dag met een verhaal”, luidde het advies van Joke Hermsen, één van de sprekers die dag.

Vanuit verschillende invalshoeken werd deze dag naar de kracht van het verhaal gekeken. Terloops kwam in de diverse presentaties ook het archief aan bod. “Mensen gaan prat op hun afkomst op de Batavieren; of hun stamboom waar is, dondert niet”, vermeldde hoogleraar sociale wetenschappen Christien Brinkgreve in haar verhaal. Terwijl schrijfster en filosofe Joke Hermsen er nog eens voor pleitte zorgvuldig met archief om te gaan, “en met de geur van oud papier.” Filosoof Jeroen Vanheste wees op het belang van de persoonlijke herinnering in een verhaal.

Nou, van dat laatste weten we bij het BHIC inmiddels het één en ander. Vorige maand zetten wij het 5000ste historische verhaal online. Ruim een derde van deze verhalen is geschreven door geschiedenisliefhebbers en vaak staan ze bol van persoonlijke herinneringen. Het 5000^ste verhaal is het verhaal 'Het Martinushuis' van Willie Damen van de Mosselaer uit Sint-Oedenrode.

Veel mensen vinden het heerlijk om oude foto’s en films te bekijken en nog eens terug te keren naar hun Brabantse roots. Herinneringen aan een oude dorpsdokter, de pastoor, hun school of een plein waar zij als kind veel gespeeld hebben en dat door een nieuwe woonwijk is verdwenen. Dat zijn precies de gegevens waar we sinds de start van onze online geschiedenisboekjes in 2006 voortdurend naar op zoek zijn. Met deze verhalen geven mensen de geschiedenis van hun woonplaats kleur.  

Door de enorme toename van digitale archieven en bronnen heeft de (lokale) geschiedschrijving de laatste jaren een andere invulling gekregen. Mensen kunnen gewoon thuis achter hun bureau graven in het verleden. Voor (stamboom-)onderzoek, maar bijvoorbeeld ook om foto’s en films te bekijken en hun lokale geschiedenis te ‘ontdekken’. Het BHIC heeft zich daar de afgelopen jaren op gefocust door open te staan voor nieuwe publiekswegen, te experimenteren met nieuwe media en samen te werken aan digitale projecten.

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Telefoon in het café

- Mijn eerste zoen in de rupsbaan

Met minstens 10 broers en zussen aan tafel

...groot gezin uit Nuland...

Het Noordbrabants Museum in Den Bosch verzamelt spullen die herinneren aan de tijd van grote gezinnen. De spullen en beeldmateriaal zijn bedoeld voor een tentoonstelling die in het najaar wordt gehouden.

Het museum kreeg onder meer een grote eettafel aangeboden waaraan 16 gezinsleden passen. Ook is er een wieg aangeboden die door een grote familie is gebruikt voor elke pasgeboren baby. Projectleider Ad van Pinxteren zoekt nog naar oude kleertjes die door veel kinderen zijn gedragen en zelfgemaakt speelgoed dat door vele kinderhandjes is gegaan. Voor alle duidelijkheid: het museum léént de spullen. 

...kinderen uit één gezin in Oploo...

Het Noordbrabants Museum wil in de tentoonstelling het beeld nuanceren dat grote gezinnen vroeger typisch Brabants of katholiek fenomeen waren. Overigens zoekt het museum spullen van gezinnen van één vader en één moeder. Jammer want we hebben toch nog een prachtverhaal in de aanbieding: over het 24ste kind in Mill. 

...in Gassel op een rijtje...

"We hadden een lange houten tafel en daaraan zaten we. Op banken natuurlijk want zoveel stoelen waren er niet. 's Ochtends werd er spek gebakken en daar sopten we onze boterham in. En 's avonds de aardappelen", vertelde het 24ste kind ons. Maar eerlijk is eerlijk; deze 24 kinderen kwamen uit een gezin van één vader en drie moeders (de eerste twee moeders overleden eerder). En behalve verhalen hebben we ook veel foto's van kinderrijke gezinnen, liefst op een rijtje, van groot naar klein.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Het verhaal van het 24ste kind
- Kinderzegen

Geschiedenis schrijven bij het BHIC

...onze forumgebruikers kwamen kijken op de Citadel...

Onze forums zijn populaire onderdelen van de site van het BHIC. Niet zozeer dankzij ons, maar dankzij al die talloze mensen die berichten plaatsen, andere onderzoekers verderhelpen of foto's en verhalen bij ons aanleveren. Voor de meest actieve gebruikers was zaterdag 1 december een speciale dag op de Citadel georganiseerd.

Een leuke bijeenkomst, al was het alleen maar om te zien welke gezichten bij welke namen horen (veruit de meeste mensen kennen elkaar alleen 'online', zonder te weten welke persoon daar achter schuilgaat). Deze forummensen kregen onder meer een 'sneak preview' van onze nieuwe website, een rondleiding door de Citadel en ze namen deel aan de Grote Brabantse Geschiedenis Quiz.

...bloemen voor Rini de Groot...

En hoewel we blij zijn met iedereen die op welke manier dan ook een bijdrage levert aan onze forums, kregen er die dag drie mensen speciaal een bloemetje. Onder hen Rini de Groot, die vijftig verhalen voor onze site schreef. Ook op deze dag blikt Rini terug. "Bij het kopje koffie kregen we een Bossche Bol. Daarbij gaf ik de opmerking 'dat hebben we te danken aan mijn voorvader, de familie de Groot was een banketbakker'. Verder vernam ik dat één van de lezers van mijn verhalen en een reactie geeft, in Nieuw Zeeland woont. Dat geeft toch een dankbaar gevoel."

Rini vervolgt, over de bos bloemen: "Op weg naar huis op het perron en in de trein werd naar me gekeken en kreeg ik de opmerking 'dat is vanavond iemand verrassen'. Mijn antwoord  was: 'was dat maar, gekregen'. Na er zelf drie dagen van genoten te hebben, heb ik het prachtige boeket woensdag 5 december op het graf in Hanneke’s tuintje geplaatst - mijn overleden vrouw. Zij is zeker mijn inspiratiebron bij de geschreven verhalen."

Wil je meer lezen over deze dag? Binnenkort een uitgebreid verslag met foto's op onze website! Wil je zelf aan de slag? Dat kan natuurlijk ook! Op onze forums kun je vragen of reacties kwijt over je stamboomonderzoek, over de geschiedenis van je woonplaats of... de geschiedenis van jezelf! Herinner jij je levendig hoe vroeger de kerstboom werd opgezet? Hoe oud en nieuw werd gevierd? Of hoe de snert van tante Jes smaakte? We willen het weten. Allemaal. Oude foto's ook altijd welkom. Dus kom maar op ;-) 

PS Insturen van verhalen en foto's kan ook altijd via de mail: info@bhic.nl

Op zoek naar verhalen over Kamp Vught

...het stationskoffiehuis zou tijdens de oorlogsjaren een belangrijke rol gaan spelen...

Feiten zijn - tragisch genoeg - wel genoegzaam bekend. In de periode van januari 1943 tot september 1944 zaten ruim 31.000 mannen, vrouwen en kinderen vast in concentratiekamp Vught - SS Konzentrationslager Herzogenbusch. De meeste Joodse gevangenen gingen via Westerbork naar de vernietigingskampen. Hoewel er veel bekend is, ontbreken er ook nog veel verhalen. 

Hoe was de reactie van omwonenden op de aanwezigheid van het kamp, bijvoorbeeld? Of hoe ging het verder met de achtergebleven gezinnen? Konden zij informatie achterhalen van hun geliefden in het kamp? En hoe kregen burgers het in de omgeving voor elkaar om de mensen in het kamp te helpen?

Om op die laatste vraag (gedeeltelijk) antwoord te kunnen geven; het verhaal van Eelkje Timmenga-Hiemstra is bewaard gebleven. Samen met een aantal anderen richtte zij zich eerst op de voedselhulp. Elke ochtend waren er 'smeerploegen' die zorgden voor pakketjes boterhammen. Maar Eelkje wilde meer doen en richtte zich op de families van de gevangenen. Iedere dag hield ze in het koffiehuis tegenover het station van Vught spreekuur om daar familieleden van gevangenen op te vangen en ze te woord te staan.

...plattegrond van het kamp...

Historica Inger Schaap doet in opdracht van de stichting Nationaal Monument Kamp Vught onderzoek naar de burgerhulpverlening in en rond het kamp in de jaren 1943-1944. Het project geeft als werktitel Het stationskoffiehuis in Vught. Zij is voor het project op zoek naar verhalen en herinneringen van mensen die in Vught gevangen hebben gezeten of naar verhalen van hun familieleden. Ook iedereen die betrokken was bij de burgerhulpverlening of herinneringen aan het dagelijks leven van achtergebleven gezinnen van gevangenen, zijn welkom. Dat geldt ook voor brieven of dagboeken uit die tijd. Wie meer weet, kan contact opnemen via inlichtingenvught@gmail.com of via 073-6566764 (Inger Schaap)

Cromvoirt aan het woord

...verhalen over vroeger vlogen over tafel...

Wat krijg je als je een aantal mensen uit hetzelfde dorp samen aan tafel zet? Inderdaad, prachtige verhalen. Het BHIC - altijd op zoek naar mooie verhalen over vroeger - nodigde zes mensen uit en tekende de verhalen op uit hun mond. Met als resultaat: geschiedenis met de menselijke maat.

Een gemêleerd gezelschap schoof op een zonnige dag in maart aan tafel in het Wapen van Cromvoirt. Gewapend met een aantal fotoboeken en een sterk geheugen reconstrueerden vier vrouwen en twee mannen de kleine geschiedenis van hun dorp, aan de hand van hun eigen levensverhalen. Want wie heeft er nu niet verzameld voor de missie? Lees maar mee, bijvoorbeeld met het verhalen uit de oorlog.

...gehavende kerk van Cromvoirt...

Hoe je leven eruit zag tijdens de Tweede Wereldoorlog werd in Nederland onder meer bepaald door het feit in welk deel van Nederland je woonde. Cromvoirt blijkt achteraf gezien helemaal niet zo'n slechte plek. Honger? Nee, dat hebben ze niet gehad. Er was niet veel en soms was het eentonig maar er was altijd wel iets. Mensen uit Den Bosch kwamen naar Cromvoirt “schooien” om eten. Er waren wel arme mensen maar die waren dat vóór de oorlog ook. 

Chris Somers laat oorlogstabak zien. Uitsluitend bestemd voor eigen gebruik. Verboden deze tabak te verhandelen. Het ruikt nog steeds. “Tabak werd hier geteeld dus dat was er ook”, vertelt Chris.

Soms gingen een man of zes samen stropen. Met kruiwagens naar het Drongelens kanaal en dan met een grote zeef erdoor heen. “Dan kon je de paling er zo uit halen”, vertelt Wout van Mensvoort. “Maar één nacht bleef het net vastzitten. Hadden ze een zeis onder water in het kanaal gezet. Lig ik vijftig jaar later in het ziekenhuis, blijk ik tegenover de man te liggen die die zeis daar heeft geplant.”

Wil je meer van deze verhalen lezen? Je vindt ze op onze site.