Vluchtoord in Uden: 100 jaar later

...een kijkje in het alledaagse leven van de Belgische vluchtelingen...

Honderd jaar geleden werd in Uden een vluchtelingenkamp voor Belgen geopend. Zij waren uitgeweken voor de Eerste Wereldoorlog en vonden in Uden een veilig onderkomen. Hoe ze waren gehuistvest, wat ze deden en hoe hun leven eruit zag, is te zien in een tentoonstelling in de bibliotheek in Uden. 

Afgelopen week werd de expositie van Stichting C geopend en voorafgaand aan de opening presenteerde burgemeester Henk Hellegers - en lid van de heemkundekring - het boek dat hij schreef samen met de Heemkundekring Uden. Tijdens de opening werd door de burgemeester geklonken met nazaten van Vlaamse vluchtelingen en de burgemeesters van Landerd en het Vlaamse Turnhout het glas.

In de expositie is te zien hoe het leven er in dit speciale 'dorp' met duizenden en duizenden Belgen er aan toeging. Met eigen punten konden mensen spullen kopen in hun winkel. Ook was er een eigen kerk en werden er bijvoorbeeld wielerwedstrijden gehouden. De expositie geeft een mooi inkijkje in het leven van de Belgische vluchtelingen. De grote maquettes van de barakken spreken meer tot de verbeelding, evenals een schaalmodel van het Udense treinstation. Verder worden er tien politieke oorlogsprenten getoond uit de Nieuwe Amsterdammer 1915-1919 van onder meer Jan Sluijters. Belangstellenden kunnen de tentoonstelling in de grote ruimte onder de bibliotheek tot 3 april gratis bezoeken.

Ook op onze site www.bhic.nl vind je veel informatie en foto's over Vluchtoord. Kijk maar eens hier. Verder besteedde ook de NOS aandacht aan dit bijzondere onderwerp.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Paar klompen voor 30 punten

- Vluchtoord Uden

Bevrijding Cuijk per ongeluk bevrijd

...Jos Janssen en Janneke Hoefs openen de expositie...

Met Vera Lynn uit de speakers, een grote Nederlandse vlag boven de deur en een Amerikaanse jeep op de binnenplaats van de Foto Archief Dienst leek de tijd zeventig jaar te hebben stil gestaan. Vrijdag 6 juni (D-Day!) opende voorzitter Jos Janssen van de Foto Archief Dienst - samen met Janneke Hoefs van het comité Herdenking en Bezinning - de tentoonstelling over 70 jaar bevrijding in Cuijk.

Janssen vertelde in zijn openingswoord over de bevrijding van Cuijk die eigenlijk per ongeluk ging. Op 17 september 1944 werden de eerste gebieden van het Land van Cuijk bevrijd door de geallieerden. De Duitsers trokken zich al snel terug vanuit Grave naar Cuijk. De brug bij Katwijk werd in de avond opgeblazen. Twee Amerikaanse parachutisten sprongen later uit het vliegtuig dan gepland en kwamen daardoor tussen Cuijk en Haps terecht, in plaats van in Groesbeek. De komst van deze twee mannen bracht de Cuijkse mensen weer op de been en leden van de ondergrondse vochten met nieuwe moed met de geallieerden mee.

...Vernielingen in de Maasstraat in de oorlog...

Een mooie anekdote in een indrukwekkende tentoonstelling waar bezoekers door de foto's worden mee genomen door de oorlog. Met bijzondere beelden zoals de foto van de man die zijn fiets moet inleveren en het verstoppen van verboden wapens onder het toilet. Aan de hand van een speurtocht gaan ook leerlingen van Cuijkse basisscholen op zoek naar het verhaal van de oorlog in hun dorp. De expositie is tot 1 oktober te zien bij de FotoArchiefDienst aan de Kerkstraat in Cuijk.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Neergestorte vliegtuigen
- Louis de Wijze

Met minstens 10 broers en zussen aan tafel

...groot gezin uit Nuland...

Het Noordbrabants Museum in Den Bosch verzamelt spullen die herinneren aan de tijd van grote gezinnen. De spullen en beeldmateriaal zijn bedoeld voor een tentoonstelling die in het najaar wordt gehouden.

Het museum kreeg onder meer een grote eettafel aangeboden waaraan 16 gezinsleden passen. Ook is er een wieg aangeboden die door een grote familie is gebruikt voor elke pasgeboren baby. Projectleider Ad van Pinxteren zoekt nog naar oude kleertjes die door veel kinderen zijn gedragen en zelfgemaakt speelgoed dat door vele kinderhandjes is gegaan. Voor alle duidelijkheid: het museum léént de spullen. 

...kinderen uit één gezin in Oploo...

Het Noordbrabants Museum wil in de tentoonstelling het beeld nuanceren dat grote gezinnen vroeger typisch Brabants of katholiek fenomeen waren. Overigens zoekt het museum spullen van gezinnen van één vader en één moeder. Jammer want we hebben toch nog een prachtverhaal in de aanbieding: over het 24ste kind in Mill. 

...in Gassel op een rijtje...

"We hadden een lange houten tafel en daaraan zaten we. Op banken natuurlijk want zoveel stoelen waren er niet. 's Ochtends werd er spek gebakken en daar sopten we onze boterham in. En 's avonds de aardappelen", vertelde het 24ste kind ons. Maar eerlijk is eerlijk; deze 24 kinderen kwamen uit een gezin van één vader en drie moeders (de eerste twee moeders overleden eerder). En behalve verhalen hebben we ook veel foto's van kinderrijke gezinnen, liefst op een rijtje, van groot naar klein.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Het verhaal van het 24ste kind
- Kinderzegen

Van Asten naar Parijs met een speciale vrachtwagen

...prins Bernhard bezoekt de klokkengieterij...

Ze heet Marie, weegt zes ton en woont sinds kort in Parijs. We hebben het over de jongste klok van de kathedraal van de Notre Dame, gemaakt in de klokkengieterij in Asten. In een expositie in Klok & Peel Museum Asten is een levensgrote replica van Marie te zien. In ons archief vinden we terug dat prins Bernhard in de naoorlogse jaren de gieterij bezocht.

De Notre Dame in Parijs werd gebouwd tussen 1163 en 1345. Ruim vierhonderd jaar later beschikte de kathedraal over twintig klokken waarvan Emmanuel en Marie de grootste waren. Maar helaas, tijdens de Franse Revolutie werd de kathedraal in 1792 bestormd en de klokken tot munten versmolten. Alleen Emmanuel werd gespaard.

Dit jaar viert de Notre Dame haar 850-jarig bestaan. Tijd om het gelui te herstellen met een nieuwe klokkenreeks. Er waren door de jaren heen wel nieuwe klokken bijgekomen maar die pasten qua geluid niet bij Emmanuel. Koninklijke Eijsbouts in Asten mocht Marie opnieuw tot leven wekken en sinds maart hangt deze Astense klok in de beroemde Parijse kathedraal. Bezoekers aan het Klok & Peel Museum Asten kunnen in de expositie zien hoe Marie werd gemaakt.

Sporen van het bedrijf Koninklijke Eijsbouts uit Asten zijn ook terug te vinden in ons archief. Naast verschillende artikelen hebben we onder meer correspondentie tussen Jan de Quay en de klokkengieterij in huis. Dan gaat het over de Achelse Kluis.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Klokkenroof in Linden
- Duvelsklokske uit Sambeek

Zien! Grave verbeeld

...groter zien? klik dan op de afbeelding...

In het Graafs Museum in de Hampoort in Grave (open op woensdag tot en met zondag, ’s middags), is vanaf nu tot 1 september de tentoonstelling ‘Grave verbeeld’ te zien.

Grave was een vestingstad die vaak de speelbal is geweest van strijdende partijen. Er verschenen boeken over die strijd met toepasselijke illustraties en er verschenen losse prenten van, alles om de geschiedenis van al die oorlogen vast te houden, de overwinnaars te bewieroken en hun gelijk uit te dragen. In dit soort afbeeldingen staat uiteraard de strijd centraal; de stad zelf speelt vaak maar een ondergeschikte rol. Maar toch zijn er veel kunstenaars die tussen hun werk als oorlogsillustrator door oog hebben voor het pittoreske van Grave. Zij tekenen niet alleen het geweld, maar ook de stad zelf met haar markantste gebouwen en met heel haar uitstraling. Met wisselend succes waar het de gelijkenis betreft, want lang niet iedereen kende Grave uit eigen waarneming: er is zelfs een prent waarin Grave is getekend als was het een Italiaanse stad, compleet met koepelkerk!

...prent van Grave...

In al deze prenten staat de geschiedenis voorop, maar is de kunst nooit ver weg. Voor kunst om de kunst, Grave om het mooi, moeten we het in de prentenperiode hebben van gezichten op Grave in vredestijd, vrijwel altijd in portretten vanaf de overkant van de Maas. Daar ligt een stadje dat het oog van de kunstenaar treft. Later, in de twintigste eeuw, als de vesting is verdwenen, trekken de kunstenaars Grave in en leggen daar, in de oude straatjes, alles vast wat zij pittoresk genoeg vinden om het te vereeuwigen op doek of hout.
Voor deze laatste invalshoek is onze fotograaf de kunstenaars nagelopen en heeft hij vanaf de plaats waar de kunstenaar stond of zat op foto gezet wat daar nu te zien is. Voor 3 euro is er een bijbehorend geïllustreerd boekje te koop waarmee je zelf alle pittoreske plaatsen van toen kunt bezoeken, hetzij te voet, hetzij thuis in je eigen stoel.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Bob Janssen, kunstschilder 
- Graafs Arsenaal

‘Feest van herkenning’ bij expo onderwijs in Cuijk

...Eerste steenleggen van de LTS door burgemeester Van Zwieten, 1966...

“Breng jezelf even terug in de tijd; naar je jeugdjaren op de basisschool en het voortgezet onderwijs. Wie heeft daar geen herinneringen aan?”, zo schrijft de Foto Archief Dienst (FAD) in Cuijk. Op zondag 28 april opent de tentoonstelling Onderwijs in de gemeente Cuijk aan de Kerkstraat 14 in Cuijk.

De tentoonstelling roept oude beelden van eerste inktlappen of kroontjespennen, of later het bezit van een heuse Pelikaan vulpen. Maar ook foto’s van het gymlokaal, speelplein en klassen en vanzelfsprekend de meesters en juffen zelf maken onderdeel uit van deze tentoonstelling. Ook van de middelbare schooltijd zijn diverse foto’s te zien waardoor bezoekers worden teruggebracht naar de tijd van hun eerste kus of hun eerste sigaret. Ook de fraters van Tilburg en de zusters van Liefde mogen als belangrijke pioniers niet ontbreken op deze expositie. Meer dan driehonderd foto’s moeten zorgen voor een ‘feest van herkenning’, is de overtuiging van de FAD.

De tentoonstelling “Onderwijs in de gemeente Cuijk” is langere tijd bij de FAD te zien. Een jubileumjaar voor deze organisatie want de FAD begon in 1978 met een clubje enthousiaste Cuijkenaren, naar aanleiding van het 30-jarig bestaan van buurtvereniging De Haagsestraat. Daar werd begonnen met het verzamelen van oud beeldmateriaal over de gemeente Cuijk. In 1983 werd de stichting Foto Archief Dienst officieel opgericht.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Herinneringen aan Cuijk & St. Agatha

- De eerste keer

De prijs is het bewijs

...prijsboek Grave (met wapen)...

Het BHIC in Grave zit nu vijf jaar aan de Arnoud van Gelderweg 73 in Grave. In het kader van het lustrum verzorgt Leny van Lieshout drie maanden iedere maandag een blog over bijzondere archiefstukken. Vandaag deel drie.

Overal op de Latijnse scholen van vroeger, ons tegenwoordige VWO, werd onderlinge competitie aangemoedigd. Wie in enig jaar de beste was van zijn klas (meisjes zaten er nooit in) werd beloond door de plaatselijke overheid of door een kerkelijke dignitaris. De leerlingen in kwestie kregen altijd hetzelfde soort geschenk: een (studie)boek, in het Latijn of zelfs Grieks, soms in het Nederlands, en keurig in perkament of leer gebonden. In veel gevallen stond voorin een omschrijving van de prestaties met gegevens over naam en klas. Iedere stad van enige naam liet op voor- en vaak ook achterkant in reliëf het stadswapen stempelen. 

De classicus Jan Spoelder promoveerde in 2000 op dit soort ‘prijsboeken’. Hij vermeldt ook Grave, en dat is bijzonder, want Grave had maar een zeer kleine Latijnse school. In de bijlagen bij de stadsrekeningen,  hier in het BHIC bewaard, zijn enkele rekeningen van prijsboeken te vinden, soms met de namen van de winnaars erbij. Op een rekening uit 1658 staat zelfs de aankoop van het stadsstempel vermeld. Er zijn ook oudere rekeningen en die boeken waren kennelijk dus nog niet gestempeld. 

Helemaal bijzonder is dat er van de weinige herkenbare Graafse prijsboeken maar liefst twee, allebei in het Latijn, bewaard zijn gebleven. Op de tentoonstelling in Grave zijn de werken van de dichter Plautus uit 1619 (boeken verouderden destijds niet zo snel als nu!) te zien. Het andere exemplaar, met de werken van Seneca, is te zien in het Graafs Museum.

Meer weten over de Latijnse School? Hier vind je meer over deze school in Ravenstein

Wil je meer blogs lezen van Leny? Kijk dan hier.

Reden voor een feestje!

...vrijwilligers van Graeft Voort bezig met de inrichting van de tentoonstelling...

Vijf jaar geleden opende het BHIC zijn deuren aan de Arnoud van Gelderweg 73 in Grave. Reden voor een klein feestje! Samen met stichting Graeft Voort is op onze locatie in Grave een kleine tentoonstelling ingericht met verrassende en uiteenlopende zaken die je kunt aantreffen in ons archief.

Zo is er onder meer aandacht voor de verschillende Jannen van Cuijk maar ook voor tekeningen die het bestaan van een bastaard in een adellijk familie moeten bewijzen. De stukken liggen netjes in onze vitrines, voorzien van uitleg. Voor de liefhebbers is er een kleine brochure gemaakt zodat de teksten thuis kunnen worden nagelezen. Vanaf nu verschijnt er drie maanden lang iedere maandag een verhaal op deze blog - van de hand van Leny van Lieshout van Graeft Voort - waarin een geëxposeerd archiefstuk wordt toegelicht.

Net zoals de tentoongestelde boeken en stukken in de expositie worden ook de originele archiefstukken onder strenge voorwaarden bewaard. Een constante temperatuur en luchtvochtigheid in onze depots moeten ervoor zorgen dat de stukken zolang mogelijk in goede staat blijven. Een heel verschil met de vorige eeuw toen archivarissen soms met de fiets, later weer met de Solex, op pad gingen om bij gemeentehuizen archieven te verzamelen. Dat pionierswerk leverde soms mooie ontdekkingen op. Op de zolder van de pastorie in Cuijk vond archivaris Harm Douma in een relikwieëndoosje het charter uit 1312 terug waarin graaf Van Marburg aan de Graafse St. Elisabethskerk een relikwie van de heilige Elisabeth van Thuringen schenkt.

...archiefdozen worden verhuisd per bakfiets...

Benieuwd naar waarom middeleeuwse archiefstukken op een bakfiets werden vervoerd? Lees dan ook deze blog.