De veelzijdigheid van Annemarie van Geloven

Drie keer in de week verschijnen op deze blog verhalen over opmerkelijke archiefstukken, bijzondere genealogische akten of mooie foto's. Deze blogs worden geschreven door Lisette Kuijper, Annemarie van Geloven, Christian van der Ven en Marilou Nillesen. De komende maandagen stellen de blogschrijvers zich voor. Dit keer is de beurt aan Annemarie.

Wie ben je?

Mijn naam is Annemarie van Geloven en ik werk al bijna 40 jaar in het archiefwezen. Als ik dit opschrijf, schrik ik er zelf van... Van assistent-streekarchivaris in de Krimpenerwaard, streekarchivaris in de Bommelerwaard, assistent-streekarchivaris bij Langs Aa en Dommel en sinds de fusie in 2005 bij BHIC als medewerker studiezaal. Ook heb ik enkele jaren een uitstapje gemaakt naar een modern secretariearchief. Heel leerzaam om bij de wieg van archiefvorming te staan. Van die periode bij de gemeente Dongen heb ik veel geleerd. 

De meeste banen waren parttime. In de vorige eeuw had ik allerlei bijbaantjes als nazorg archiefmedewerker bij gemeenten, een waterschap en zelfs bij bejaarden- en verpleegtehuizen. Mijn stage voor mijn opleiding tot archivaris heb ik doorlopen in het Rijksarchief in Utrecht, waar ik een prachtige tijd heb gehad. Daar heb ik latijns en Nederlands oud-schrift leren lezen. Tijdens mijn werk heel bewust de tijd van papier naar digitaal meegemaakt en dat vereiste ook bijscholing, zoals in zovele beroepen. Wel prachtig om dit allemaal mee te maken!

Het werken bij streekarchivariaten hield ook in dat je rond moest reizen en ter plekke je werkzaamheden moest verrichten. Ik kan nu nostalgisch terugkijken op werkplekken zoals koude en vochtige kelders, hete zolders, raadszalen die er uitzagen als knusse huiskamers met een dressoir, een hokje bij de dienst gemeentewerken. Bij een bejaardenhuis in een kelder met de prikkelende geur van de vuile was. Wat een voorrecht om dan nu in de prachtige Citadel te mogen werken!

Wat doe je nog meer behalve bloggen? 

Mijn hoofdtaak ligt bij de studiezaal. Begeleiden van bezoekers in de studiezaal, beantwoorden van vragen per e-mail, telefoon en chat. En op toerbeurt forumdienst. De laatste maanden ben ik  samen met ervaringsdeskundige Ad van Liempt intensief bezig geweest met het promoten van Kadaster ArchiefViewer op de studiezalen in Den Bosch en Grave. De meerwaarde van de ArchiefViewer is dat hierin de hulpkaarten en veldwerken van de landmeter zijn opgenomen, vaak in relatie tot hun omgeving. Dit geeft een veel beter ruimtelijk beeld van samenvoegingen en splitsingen van percelen in de loop van de tijd, dan de zuiver administratieve informatie in de kadastrale leggers. 

En verder neem ik veel vragen over gevangenen Kamp Vught en geïnterneerden na de bevrijding in 1944 voor mijn rekening. Regelmatig word ik ingezet bij het begeleiden van stagiaires. Binnenkort staat het Vele Handen project rond het toegankelijk maken van notarisarchieven via internet op het programma. Achter de schermen hoop ik daar mijn bijdrage aan te leveren.

Waarom blog je?

Hoog in mijn vaandel staat het delen van kennis met anderen en het leggen van verbanden tussen verschillende informatiebronnen. Niet alleen in de studiezaal maar ook via digitale kanalen. Het geeft zoveel voldoening dat je nu veel meer mensen kunt bereiken dan vroeger. Begrippen als ‘archief’ en ‘geschiedenis’ hebben voor veel mensen geen saai imago meer. Ook kun je een grote groep mensen laten meegenieten van oud-Nederlands taalgebruik door te citeren uit bronnen van eeuwen geleden. En mee laten kijken in het sociaal-economische leven van mensen in andere tijden.

Uit ervaring weet ik dat het schrijven van een artikel voor een historisch tijdschrift erg tijdrovend kan zijn. Het voordeel in deze jachtige tijd is dat een blog kort mag zijn en op het einde nog allerlei vragen open laten. En in tegenstelling tot vroeger is er nu rechtstreekse interactie met het lezende publiek mogelijk. Leuk is het ook dat je met blogs op allerlei actuele gebeurtenissen kunt inspelen en deze in een historisch perspectief kunt plaatsen. Soms gaat het om oude wijn in nieuwe zakken en kun je een glimlach van herkenning op gezichten toveren of nostalgie oproepen. Heerlijke emoties toch?

Wat is jouw favoriete blog?

 Naast mijn belangstelling voor cultuur- en natuurhistorie, ben ik een alfa met een bèta belangstelling. Ben erg geïnteresseerd in blogs over sterrenkunde (Govert Schilling) en ruimtevaart. Ook volg ik de blogs van Wetenschap24.

Wat is jouw favoriete top 3 van je eigen blogs?

Nr. 1 Zorgplicht gemeenten dat als basis diende voor de bijdrage van BHIC over het ‘Steun hetongelukkige schepzel Jenneke van Hal’ aan de landelijke verkiezing van archiefstuk van het jaar in 2014.

Nr. 2. Vroedvrouwen,bastaarden en barensnood

Nr. 3. Johannes,waarom slaa de mij?

Vind je dit interessant? Lees dan ook de portretjes van:

- Lisette Kuijper

- Christian van der Ven

Annemarie kiest: propaganda-affiche #stukvanhetjaar

...de favoriet van Annemarie...

Tijdens de Maand van de Geschiedenis - in oktober a.s. - vindt de landelijke online verkiezing Stuk van het Jaar plaats. Natuurlijk doet ook het BHIC hieraan mee! Verschillende BHIC-medewerkers hebben hun favoriete stuk uitgezocht. Vanaf 1 juli a.s. kun je je stem uitbrengen op: www.bhic.nl/stukvanhetjaar. Op ons blog presenteren de BHIC-medewerkers de komende weken hun favorieten en nu is het de beurt aan Annemarie.

Het is al weer vijftien jaar geleden dat ik – al bladerend door de affiches van de Tweede Wereldoorlog van de gemeente Sint-Michielsgestel – geboeid raakte door dit propaganda-affiche van de Nationale Jeugdstorm uit oktober 1943.

Als ouder van een opgroeiende puber in die tijd, spreekt zo’n titel OUDERS WAT KIEST U? meteen tot de verbeelding. Maar wat een indoctrinatie sprak uit dit geraffineerde gebruik van beeld en tekst. Niet de jongeren zelf worden aangesproken, maar er wordt een appèl gedaan op de verantwoordelijkheid van ouders om de juiste keuze te maken. 

...of klik hier als je het affiche verder wil vergroten...

Dat het begeleiden van jongeren naar volwassenheid soms een moeizaam proces is, wist zelfs de oude Socrates al. Maar het lidmaatschap van de Nationale Jeugdstorm werd als de enige heilzame weg voorgeschoteld om jongeren van ‘baldadigheid’ en ‘leeghoofdigheid’ af te houden, alsof er geen alternatieven waren. Vooral NSB-ouders zal dat in die tijd hebben aangesproken. Het ledenaantal van de Jeugdstorm moet tijdens de bezetting gevarieerd hebben van 12.000-16.000 leden. Maar we moeten niet vergeten dat verreweg de meeste jongeren tussen de 10 en 17 in Nederland niet in uniformen van de Jeugdstorm paradeerden …

 

Deze archiefschat is zeker niet uniek, maar blijft wel boeiend. Het herinnert ons er aan dat propaganda vanuit ‘onderbuik gevoelens’ – om een meer moderne term te gebruiken - van alle tijden is. Maar dat geldt ook voor ‘baldadigheid’ en ‘leeghoofdigheid’!

 

Hier de tekst van dit propanda-affiche:

 

Ziet ge Uw zoon niet liever hier bij staan, flink en zelfbewust …..  dan dat hij met zijn ziel onder den arm rondhangt

Moet een jong meisje door gebrek aan lichaamsoefening stijf en harkerig worden …..  Of moet zij door spel en sport in haar vrijen tijd dit gemis opheffen en gezond en lenig blijven

Zoo’n spel is juist iets voor Uw jongen, dat is toch heel wat beter ….. dan dat hij uit verveling tot baldadigheden komt

Vindt U het prettig als Uw dochter alleen maar aandacht heeft voor haar lippenstift …. Of ziet U liever, dat zij haar handen op deze manier gebruikt?

Gezonde lichaamsoefeningen in de frissche lucht – dat is een zegen voor Uw jongen .. of meent U dat dit spel gezonder is?

Zou Uw dochter in een dergelijke omgeving opgroeien tot een gezonde vrouw en moeder …. Of zou zij flinker en degelijker worden, als zij ook voor dit werk niet terugschrikt? 

 

Annemarie van Geloven
Medewerkster studiezaal BHIC, locatie ‘s-Hertogenbosch 

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 

- Lisette kiest: een Graafs juweeltje uit 1473 

- Christian kiest: een omgehakte eik  

Water tot aan het hoogaltaar...

...detail uit tekening "Bedroefde Watervloed"...

Het mag dan een aantekening in de marge zijn, de inhoud is dat zeker niet. Pastoor Wilhelmus Penninx van Nuland schrijft in de kantlijn van het doopboek van eind 1740 dat Nuland 'sinds mensenheugenis' nog nooit zo'n hoog water heeft gehad. Tot een halve voet boven de bovenste trap van het hoogaltaar.

Het hoge water trof Nuland om één uur vrijdagnacht, twee dagen voor Kerst. Een ingrijpende gebeurtenis die dan ook in verschillende facetten is terug te vinden in het archief. Collega Annemarie sloeg de boeken en kaarten er nog eens op na en vond diverse sporen terug. 

...aantekening van de pastoor in het doopboek... 

Behalve de aantekening van de pastoor trof ze in de dorpsrekening van dat jaar een post met uitgaven voor het metselen van een nieuwe kerkmuur die door ’t hoog water was omgestort.   

...dorpsrekening Nuland 1740...

Niet alleen in Nuland had men last van het hoge water, ook in Den Bosch. Dit blijkt uit een brief  van 31 december 1740 van  S.J. van den Velde alias Honselaar aan zijn neef, waarin hij uitgebreid de gevolgen van het hoog water voor de stad en de evacuatie van bewoners beschrijft. Met 'droevig hart' vertelt hij de stad bijna acht dagen door het 'extra hooge water' is getroffen, dat alle straten waren overstroomd en het water tijdens kerstnacht door de 'groote kerck' (Sint Jan) heeft gelopen. 

Er moesten mensen op andere plekken in veiligheid worden gebracht, onder meer op de zolders boven de Hoofdwagt en op kamers van het stadhuis. Er werd een 'extra ordinaire' collecte gehouden voor de slachtoffers van de watersnood en die bracht 10.000 gulden op 'en nog is er te kort gekomen'. Lezen we verder: "Geen wagte konde afgelost worden, de paarde van 5 esquadrons dragonders en alle andere hebben op de stads walle moete 3 a 4 nagte onder den blooten hemel blijve." En let wel: we hebben het over begin januari...

Ook op verschillende kaarten is het overstromingsgebied in 1740 vastgelegd: hier zien we een detail van een dergelijke kaart.                      

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 

- Het water komt

- Devote koeien bij hoogwater