De Zwarte Ruiter komt terug!

Toneelvereniging St. Genesius bestaat volgend jaar 115 jaar en pakt daarom flink uit een grote productie over een historisch figuur... de Zwarte Ruiter. Een legende die heel wat op zijn kerfstok heeft, komt 35 jaar na zijn dood weer tot leven op de planken van het speelhuis in Helmond.

Erik Vink schreef een levendig stuk over Hans Gruijters (1925-1980). Geboren in Boekel, lang gewoond in Beek en Donk. Het verhaal gaat over 'zijn leven, zijn listen en zijn vrouwen'. Maar ook de spectaculaire ontsnapping uit de gevangenis van Scheveningen komt aan bod. De kranten stonden er in 1957 vol van. Waar was Hans G. gebleven? Vermomd als student was hij ontsnapt maar hij had al wel twee doden op zijn geweten.

...uit de Friese koerier, 1957...

Vink maakte voor zijn stuk gebruik van dagboeknotities, rechtbankverslagen en krantenartikelen. Volgens Vink is het stuk meer: een zoektocht naar de zin van het bestaan - tenminste, als je voor een dubbeltje geboren bent en daar geen genoegen meeneemt. "Wat is goed en wat is fout? Misschien bestaat er geen zwart of wit en zijn we in wezen allemaal grijs." Wie wil gaan kijken, heeft nog even geduld nodig: in oktober 2014 gaat het stuk in première.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- De Zwarte Ruiter
- Kobus van der Slossen en het pact met de duivel

Vakantie: Boekel 1955

...groter zien? klik dan op de afbeelding...

Vrij zijn van verplichtingen: dat is waar het woord vakantie oorspronkelijk van is afgeleid. Van oudsher kregen schoolkinderen in juli en augustus vrij om zo mee te kunnen werken op het land. Die situatie is allang veranderd maar voor veel mensen blijft de zomer dé tijd waarin even niet wordt gewerkt. In deze weken duiken we in onze archieven, op zoek naar… vakantie!

Twee weken vrij voor de werklieden, bijna het dubbele voor de ontvanger en de secretaris. Het verschil in ‘vacantie-verlof’ in de gemeente Boekel in 1955 is behoorlijk. “Wij doen u opmerken dat het maximum aantal verlofdagen per jaar niet meer mag bedragen dan 26”, staat te lezen op de verlofregeling die de provincie Noord-Brabant aan de burgemeester en wethouders van Boekel stuurt. Die grens zou normaal gesproken niet overschreden worden als je de duur van het verlof bekijkt:

Maar de gemeente heeft nog wat secundaire arbeidsvoorwaarden:

...groter? klik dan op het plaatje...

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Vakantie: Grave 1663
- Vakantie: Den Bosch 1714

De vrouw met de 3.350 babies

Hanne, het strálende middelpunt tijdens het feest (1960)

Op donderdag 18 november 1960 was het feest in het gebouw van het Wit-Gele Kruis in Boekel, maar ook een beetje treurig. Na dertig jaar trouwe dienst, waarin ze 3.350 Boekelse babies in hun eerste dagen had geholpen, legde Hanne Bongers haar werk om gezondheidsredenen neer. Ze was toen 61 jaar en al sinds 26 oktober 1930 in dienst als kraamverzorgster. 

Die beroepskeuze was eigenlijk uit nood geboren. Ze was nog maar net tien maanden getrouwd, toen haar man een ongeval kreeg, waardoor hij invalide werd. De sociale voorzieningen waren in die dagen nog heel anders dan nu, en Hanne zou voor de inkomsten van het jonge gezin moeten gaan zorgen.

In Uden volgde ze de cursus voor kraamverzorgster en in 1930 haalde ze haar diploma. Pastoor Kitselaar uit Zeeland trad zo’n beetje op als haar “beschermheer” en zorgde ervoor dat ze uiteindelijk in Boekel bij het Wit-Gele Kruis terecht kwam. De eerste Boekelse babies die aan haar zorgen werden toevertrouwd waren Franciscus Vonk en Antonius van der Aa. Er zouden er nog duizenden volgen, waaronder 42 tweelingen en een drieling. 

 
De redacteur van Uit onze Knollentuin, waaraan veel van deze gegevens zijn ontleend (met dank aan Bart van de Ven), rekende in 1960 uit hoeveel kilometer Hanne in die dertig jaar wel niet gefietst zou moeten hebben. Het kwam neer op meer dan 200.000 kilometer, ofwel ruim vijf keer de aarde rond. In die dertig jaar versleet Hanne dan ook acht fietsen. Dat fietsen ging altijd maar door, onder alle omstandigheden, weer of geen weer. Kinderen houden daar nu eenmaal geen rekening mee, als ze de wereld in willen. 

Ook de oorlogsomstandigheden speelden geen enkele rol: Hanne ging, met onverduisterde fietslamp, gewoon op pad als zich weer een nieuwe wereldburger aankondigde. Dat leidde een enkele keer tot opsluiting door Duitse soldaten, waarna ze dan zelf “verlost” moest worden door de Boekelse wachtmeester van politie Renkens.

Hanne deed haar werk met hart en ziel, stond de Boekelse moeders met raad en daad terzijde en fungeerde voor velen als vertrouwenspersoon. De belangstelling voor haar zilveren jubileum in 1955 was dan ook groot, net als de waardering van de gemeenschap voor haar inzet.

Bron: ‘Uit onze Knollentuin’, Bart van de Ven.

Rommelpotterij

 

Valentijnsdag is nog niet voorbij of deze kinderen uit Boekel staan alweer te popelen om hun rommelpot aan jullie te showen…

In 1963 vierde Boekel zijn 650-jarig bestaan. Dat gebeurde onder andere met een grote historische optocht waaraan veel inwoners meededen. En de overige Boekel- en Venhorstenaren speelden de rol van toeschouwer. Op de foto beeldt een groep jongens een Boekelse carnavalsvereniging uit: De Rommelpotterij. De dorpsjeugd van 1963 kende het verschijnsel rommelpotterij en wist ook hoe zo’n rommelpot eruitzag: een pot met een varkensblaas eroverheen. Door een stokje heen en weer te bewegen in een gat in de blaas kreeg je een geluid. De rommelpot weerklonk vroeger op Vastenavond, vooral in de dorpen. Vaak zongen kinderen er dan een liedje bij. In de meeste gevallen wilde dat ook nog wel iets opleveren: snoep!

Laatst vertelde een bezoeker ons hierover: “Kijk, het was natuurlijk zonde om oud brood weg te gooien. Daarom hielden wij thuis een paar varkens. Tegen de winter werden die dan geslacht en verwerkt tot gepekeld of gerookt spek, bloedworst, zult en balkenbrij. Voor de worst werden de darmen met een lepel afgeschraapt en in zout water gezet. Zelfs de blaas kreeg een nieuwe bestemming, deze werd schoongemaakt en met een vastgebonden rietje over een blik gespannen. Met deze ‘rommelpotten’ vermaakten wij ons dan weer een paar dagen”.
En dat allemaal onder het motto 'Zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kastelen' …

Een filmpje uit 1981 van rommelpotterij, dat ook een oud Oeteldonks gebruik was. Kom daar maar eens niet van in de stemming!
Nog niet genoeg van rommelpotterij? Lees dan ook eens de mooie herinnering hieraan van Joke van Herpen-Brouwer.

Brandalarm, of niet?

Er zal veel volk op de been zijn geweest, toen deze stoet van brandweerauto’s door Boekel trok. De mensen kwamen vanzelf op het onheilspellende geluid van de sirenes af. En wie van jullie is niet ooit achter de brandweer aangefietst om een glimp van de brand op te vangen?

Alleen was er ditmaal geen brand. Maar goed ook, want vrijwel alle Boekelse brandweermannen en hun rollend materieel waren op de plek van de foto. De foto is gemaakt ergens in de jaren ’50 van de vorige eeuw, misschien wel op de Statenweg, de verbinding tussen Boekel en Venhorst.

Hans Gruijters uit Boekel: de Zwarte Ruiter

Hans Gruijters wordt op 28 april 1925 in een groot gezin te Boekel geboren, maar brengt het grootste deel van zijn jeugd door in Beek en Donk. Gruijters blijft niet op het rechte pad. Wat begint met het stelen van een fiets, eindigt in 1954 met een gemaskerde overval op het postkantoor van Ravenstein. Daarbij wordt de directeur in zijn buik getroffen door een kogel en overlijdt later aan zijn verwondingen. De schamele buit waarmee Gruijters verdwijnt bestaat uit een geldkistje, waarin zich slechts een klein bedrag aan geld en enkele postzegels bevinden.

Ondanks dat in de jaren vijftig zijn misdaden in aantal en ernst steeds meer toenemen, blijft er in de publieke opinie echter een soort romantisch waas om Gruijters hangen, die als bijnaam inmiddels 'de Zwarte Ruiter' heeft gekregen. Dat beeld wordt deels veroorzaakt door de spectaculaire manier waarop hij steeds weer uit handen van de politie weet te blijven of te ontsnappen. Maar uiteindelijk wordt hij in 1956 veroordeeld tot vijftien jaar gevangenisstraf en ter beschikkingstelling van de regering.

Na zijn vrijlating ontpopt Gruijters zich als een succesvol ondernemer. Onder de naam 'De Zingende Ruiter' treedt hij zelfs nog op televisie op in het populaire programma van Willem Duijs, 'Voor de vuist weg'. In 1980 overlijdt Gruijters aan een hartaanval, 55 jaar oud.

Meer lezen over het criminele verleden van de Zwarte Ruiter? Lees het hele verhaal

BHIC op naar de 1000 volgers?

De eerlijkheid gebiedt ons te zeggen dat hier eigenlijk een heel ander verhaaltje zou hebben gestaan. We hadden gisteren namelijk alvast een blogje (voor vandaag) getikt met als centrale vraag: word jij onze 600ste volger via Twitter? Maar vandaag staat de teller alweer op 603! Geen nood, dan passen we het gewoon aan: wie wordt onze 1000ste volger? ;-)

Als volger van het BHIC blijf je gemakkelijk op de hoogte van nieuwe blogberichten, maar ook van nieuws, van toevoegingen aan Genlias en van overige zaken. Via Twitter kun je ons ook vragen stellen, opmerkingen maken of tips geven. Zo houden we op een interactieve manier contact met elkaar. Ruim een jaar geleden meldde burgemeester Wilma Delissen zich aan als 100ste volgster. Wie krijgt de eer de 1000ste te worden?

Vrees niet, we krijgen het niet in ons bol. We zijn heel blij met de 600 mensen die ons nu volgen! Want da's al een behoorlijke club. Een blik in ons archief leert dat je daar al snel een flink gemeenschapshuis mee kunt vullen. In 1962 werd op initiatief van de Boekelse toneelgroep De Ghesellen van Sint-Genesius onder de benaming 'Landjuweel Oost-Brabant' een groot toneelconcours gehouden. Het was te zien in Nia Domo en die plaats bood aan - jawel - 600 bezoekers.

Het ging er de Ghesellen om het publiek wat uitgebreider kennis te laten nemen van het betere amateurtoneel en een platform te bieden voor de amateurtoneelverenigingen elkaar te zien en daardoor het peil te verbeteren en de belangen te bevorderen. Als er toen Twitter was geweest, hadden ze dat vast ingezet ;-)

Foto boven: Of het precies 600 man waren, is niet te traceren maar op de huldiging van de vlieger Jan Hondong kwamen in 1935 ook heel wat mensen af.

Engelse lord verdwaald in Boekel

Hij lijkt zo uit een BBC-televisieserie te zijn weggereden en tot zijn verbazing beland vóór Nia Domo in Boekel. Bolhoed, paraplu en mogelijk het merk van de sportwagen zijn inderdaad typische attributen van een jonge Engelse landlord in de jaren ’30.

Ofschoon het jaartal 1938 naar die tijd verwijst, is de foto van 1963. De lord maakte deel uit van de historische optocht 1313-1963. Heel Boekel deed mee, al stonden de meesten aan de kant als toeschouwer.

Helemaal links zien we burgemeester Ottow. Toch vragen wij ons af wat deze deelnemer precies uitbeeldde en wie hij was. En worden er toeschouwers herkend? Reacties zijn welkom via de digitale geschiedenisboekjes die het BHIC speciaal voor de inwoners van Boekel heeft gemaakt, te vinden op www.bhic.nl/boekel.

Nederland schreeuwt om cultuur

Zwaar weer op komst voor de kunst- en cultuursector in Nederland. En daarmee ook voor het archief. De bezuinigingen in onze sector kunnen oplopen tot 25 procent. Zaterdag 20 november is er een landelijke actie Nederland schreeuwt om cultuur. Want geld inzamelen voor cultuur; dat komt ons bekend voor.

Cultuur is iets waar 'het gros van de Nederlanders van geniet', zo staat op de actiesite www.nederlandschreeuwtomcultuur. Maar cultuur kost ook geld. Ook al in 1910, in Vortum Mullem. Het dorp heeft geen fanfare maar wil er wel één.

"Men wil hier ook een fanfare hebben, al is het dan meer een kleine. Het zou schande zijn als die er niet kwam vanwege het geld", meldt het Boxmeers Weekblad. Gelukkig blijken de inwoners van het dorp een ruimhartig en muzikaal hart te hebben. En daarom gaat de fanfare niet van start met de verwachte zes maar veertien instrumenten. Vele optredens én prijzen volgen in de lange geschiedenis van de fanfare.

Hoe we dit allemaal weten? Het archief bewaart deze verhalen, samen met oude foto’s (en overigens nog een héleboel andere spullen). En we maken het materiaal toegankelijk, zoals met deze blog en via onze Lokale Pagina’s. Mooi werk, hè?

Foto: Drie generaties Verhofstad bij aanbieding nieuwe uniformen voor de fanfare Eendracht Maakt Macht, 1962.

Ban de bom, te beginnen in Boekel...

De Amerikaanse regering stopt met het ontwikkelen van nucleaire wapens en gaat de situaties waarin het de wapens mogelijk inzet, zo ver mogelijk terugdringen. Dat zijn de belangrijkste punten van het nieuwe kernwapenbeleid van president Obama. Hoewel dat nu soms een ver-van-mijn-bedshow lijkt, lag dat in de jaren tachtig van de vorige eeuw wel anders.

Het onderwerp duikt op in het gemeente-archief van Boekel. Maar met even snuffelen kun je vergelijkbare besluiten in nog veel meer gemeenten aantreffen: "moties inzake kernbewapening". In de jaren tachtig was de dreiging van de bom bijna voelbaar. En die spanning komt weer naar boven zodra je de archiefstukken uit die tijd openslaat. Lees maar eens mee wat er in de Boekelse motie staat:

- overwegende dat atoomwapens een direct gevaar voor alle leven op aarde betekenen;
- dat de door de atoommachten voorgestane oplossingen steeds verder weg schijnen te geraken;
- dat geenszins vaststaat dat deze wapens niet zullen worden gebruikt;
- dat ook een gemeenteraad zijn zorg en de zorg van de bevolking op dit punt, dat van fundamentele betekenis voor het voortbestaan van mens en samenleving is, mag en moet uitspreken;
- roept de volksvertegenwoordiging op met alle kracht er bij de regering op aan te dringen de rol van de kernwapens wezenlijk terug te dringen;
- en gaat over tot de orde van de dag.

Was jij een van die half miljoen mensen die op 29 oktober 1983 op het Malieveld in Den Haag stond? Of liet de ban-de-bom discussie je koud? Laat het ons weten!



Foto: In juni 1983 bood de Vredesbeweging handtekeningen aan tegen het plaatsen van kernwapens op Veghels grondgebied