Het rode autootje rijdt door de geschiedenis

...de Tesla avant la lettre...

Brabants Dagblad besteedde uitgebreid aandacht aan de nieuwe site van het BHIC, De auto van mn opa. Met twee pagina’s vol foto’s werd het verhaal geïllustreerd. Eén illustratie uit die publicatie maakte wel heel veel reacties los. Die van het rode autootje, beter bekend als De Pels. De geschiedenis van dit bijzondere vervoermiddel lijkt een aaneenschakeling van toevalligheden, tot op de dag van vandaag.

“Wie weet er meer over deze Tesla avant la lettre?”, vroeg verslaggever Tom Tacken van Brabants Dagblad. Dat heeft hij geweten. Leon de Wijs was één van de mensen wiens jeugdherinneringen  opnieuw tot leven kwam, toen hij die oproep las. In 1945 was hij één van de gelukkigen die wel eens een ritje mocht maken met het rode autootje. Ook Hans Bodewes – verzamelaar van dwergauto’s - herkende de auto onmiddellijk. Een paar jaar geleden had hij het voertuigje gekregen van de dochter van ingenieur Theo Pels; de man die in 1941 het model tekende. Hij bezorgde deze mobiele bezienswaardigheid ook zijn bijnaam; “De Pels”.

Voor zijn vervolgverhaal ging Tom Tacken op pad: eerst haalde hij Leon de Wijs op en gezamenlijk reden ze naar Hans Bodewes. Omdat hij een filmpje wilde maken, zocht Tom een paar kinderen om het autootje te kunnen besturen. Via mevrouw Bodewes werd een jonge moeder ingeschakeld en zo stapten – geheel willekeurig - de vier broertjes Bremer (in de leeftijd tussen de 3 en 9 jaar) in “De Pels.”

Als de volgende dag hun foto in de krant verschijnt, weet de opa van de vier jongens niet wat hij ziet. Híj reed in zijn jonge jaren ooit zelf in die auto. Op vakantie bij familie De Quay kwam daar de overbuurman langs, mét het autootje dat hij voor zijn kinderen heeft gemaakt. Hij heeft er zelfs nog een foto van…

...ook de opa van de broertjes Bremer reed in de auto...

Wie als kind (en misschien ook wel als volwassene) dat autootje had gezien, zou het niet licht meer vergeten, blijkt uit reacties van lezers van de krant. Martin Schepers uit Uden zat van 1949 tot 1955 op de Thomasschool in Tilburg en herinnerde zich de familie Pels, vooral door de auto. “Het verhaal ging dat de vader van Frank ingenieur was en de elektrische auto zelf had gebouwd. Ik heb de auto op avonden en in het weekend rondjes zien rijden om het pleintje.” Na publicatie van het verhaal namen kinderen van “De Pels” contact op met Bodewes: ze willen het autootje nog eens zien rijden…

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Niet rijden op zondag!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Het mysterie van de kleurencodes ontrafeld...

Geheimzinnige stipjes en streepjes in een Tilburgs trouwboekje

Op 30 april lieten we op deze blog bovenstaand trouwboekje uit Tilburg zien met allerlei vreemde gekleurde streepjes en stipjes. Meerdere trouwboekjes uit de jaren 1915-1917 zouden deze tekeningetjes bevatten en we vroegen jullie om thuis Tilburgse trouwboekjes op te duiken, zodat wij het mysterie van de kleurencodes konden ontrafelen...

Creatieve kinderen?

Op onze vraag kregen we veel reacties van gevonden trouwboekjes van grootouders, waarin de streepjes en stipjes ook werden aangetroffen. Alle boekjes kwamen uit Tilburg aan het begin van de twintigste eeuw. Sommigen van jullie dachten aan kliederende kinderen. Zo meenden Mia van der Lee en Mieke Rijnhart dat kleine kinderen de boekjes als tekenboekje hadden gebruikt en zich dus lekker hadden uitgeleefd met hun tekenkunsten.

Melkfraude!

Martin de Bruijn kwam echter met een heel ander verhaal. Volgens zijn tante waren de streepjes en stipjes gezet om de distributie van melk bij te houden. Zijn grootmoeder gumde zelfs wel eens enkele streepjes weg om zo meer melk voor zijn moeder en haar tweelingzus te kunnen krijgen. Tante was doodsbang dat de fraude uit zou komen en dat zij gesnapt zou worden bij het halen van de melk. Gelukkig is dit nooit gebeurd en zijn zij dus ook niet in de gevangenis beland...

Dit verhaal werd bevestigd door een reactie van K.Weijters, die aangeeft dat de streepjes en stipjes inderdaad stammen uit de distributietijd tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. De verstrekte bonkaarten werden weliswaar op de stamkaart aangetekend, maar in sommige gevallen werd hier ook het trouwboekje voor gebruikt. Vermoedelijke gebeurde dit vooral aan het begin van de distributieperiode, toen de stamkaart nog niet was ingevoerd. 

Mysterieuze rode 'M'

Links de rode letter 'M' die mogelijk voor 'melk' zou staan...

In sommige boekjes is naast de streepjes en stipjes een rode 'M' met een schuine streep eronder geschreven, zo vertelt Mieke Rijnhart. Ook in ons voorbeeld komt deze letter voor. Deze kan verwijzen naar het woord 'melk' en maakt bovenstaand verhaal over de melkdistributie heel aannemelijk. 

 
Nóg meer vragen...

Jullie reacties hebben ons goed op weg geholpen om het mysterie van de kleurencodes te ontrafelen, maar natuurlijk roepen de nieuwe vondsten ook weer nieuwe vragen op. Zo vraagt Stef Engering zich af of de drie gebruikte kleuren - blauw, paars en rood - staan voor drie verschillende soorten producten voor baby'tjes. Geldt dit in alle gevallen? En kreeg elk baby'tje 31 keer melk of verschilde dit per gezin?

We willen jullie hartelijk danken voor alle reacties en mochten jullie nog meer trouwboekjes tegenkomen met deze wonderlijke kleurencodes of andere verhalen over de achtergronden hiervan, dan zijn deze natuurlijk altijd van harte welkom!

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Weet jij het? Wat doen die streepjes daar? 

- Los het raadsel op van deze foto's

 

Weet jij het? Wat doen die streepjes daar?

...Wat is de betekenis van de gekleurde stippen en strepen?...

Het mooie van archiefonderzoek is dat vaak de meest uiteenlopende vragen worden beantwoord. Maar soms roepen oude documenten juist weer vragen op. Dat is zeker het geval met dit trouwboekje uit de gemeente Tilburg. Want wat doen die gekleurde strepen en stippen daarin?

Vooralsnog kennen we het verschijnsel alleen in Tilburg. Daar duiken soms gekleurde stippen en strepen op in trouwboekjes bij kinderen die in de jaren 1915 - 1917 zijn geboren. Zowel bij de namen van jongens als meisjes staan vreemdsoortig codes (zie hieronder).

...detail uit het trouwboekje...

Zou het te maken hebben met inentingscodes waarbij trouwboekjes als een administratief middel dienden? Maar de Spaanse griep brak hier in 1918 uit. Zou het dan om influenza gaan? Of gaat het wellicht om héél iets anders? Hoe komen we erachter?

Nou, heb jij toevallig het trouwboekje van je (over)grootouders uit het eerste kwart van de 20ste eeuw thuis? Wil je dan eens kijken of er dergelijke codes zijn ingevuld? Zo ja, in welke plaats zijn je voorouders getrouwd? In welke jaren staan de kleurencodes? Bij welke jaren? Laat het weten en zo komen we samen achter het mysterie van de kleurencodes!

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Wie weet meer over Willem Tell?
- Dubbele bruiloft

De zingende Graafse kinderdichter

Kinderdichter G.W. Lovendaal (1847-1939)

Met de troonswisseling nog vers in het geheugen, verblijven we ook bij het BHIC in koninklijke sferen. Deze keer staat echter geen koning of koningin bij ons in het zonnetje, maar een ridder in de orde van Oranje-Nassau. Op Koninginnedag 1926 werd de dichter Gijsbertus Willem Lovendaal (1847-1939) tot ridder in deze orde benoemd vanwege zijn omvangrijke bijdrage aan de Nederlandse kinderpoëzie. Een groot gedeelte van zijn leven woonde hij in Grave, waardoor hij ook wel de ‘Graafse dichter’ werd genoemd. Zijn archief wordt bewaard op de locatie van het BHIC in Grave.

De dichter Lovendaal werd in Nijmegen geboren en volgde in zijn jonge jaren een priesteropleiding. Algauw besloot hij echter dat dit niet zijn roeping was en hij koos voor het onderwijs. Zo werkte hij als hoofdonderwijzer in Cuijk en vanaf 1883 woonde hij in Grave, waar hij lesgaf in tekenen en Nederlands. Bovendien was hij ook de directeur van de gemeentelijke teekenschool te Grave.

Het zonnetje
Het docentschap was niet het enige waarmee Lovendaal zich bezighield. Hij werd namelijk vooral bekend om de vele kinderversjes die hij schreef, die overigens ook veelvuldig op muziek werden gezet. Zijn gedichten worden omschreven als ‘eenvoudig, licht en blij’ en gaan voornamelijk over ‘gewone alledaagse gevoelens van huwelijks- en kinderliefde, van de lieflijkheid der natuur en van de betovering van het kinderleven.'

Een goed voorbeeld van deze thema’s is te vinden in zijn bundel ‘Het kinderparadijs.’ Hierin zijn luchtige gedichten te vinden, die vandaag de dag nog steeds actueel zijn. Neem nou zijn gedicht ‘Waar het zonnetje blijft?’ Actueler kan bijna niet! Ook wij hebben ons in Nederland de afgelopen weken veelvuldig afgevraagd ‘Zonlief, ik bid je, waar blijf je, waar zit je?’

Ook Lovendaal verlangde weleens wanhopig naar 't zonnetje...

Lustige liederen

Ook al is het zonder het ‘schijntjen’ van de zon ‘triestig en guur’, toch was er volgens Lovendaal een goede uitkomst voor zulke donkere, koude winterdagen. Of het nou regent, mot of vriest, en of je ook al een keertje niest, als je maar een ‘lustig lied’ zingt, dan deert het je almaal niet, aldus de kinderdichter. Een goed advies voor alle slachtoffers van de heersende griepepidemie!

Zingen was volgens Lovendaal dé remedie voor alle kwaaltjes en ergernissen. Breng je een mooi lied ten gehore in de morgenstond, dan blijf je ‘heel den dag’ gezond! Bovendien zorgt het aanheffen van een lied voor moed, plezier en je werkt dan zeker wel voor vier. Want, zo meent Lovendaal, wie zingen suffen niet!



Zingen doet een mens goed!

Crisislied

Tot slot kunnen we ook op financieel gebied nog iets van de Graafse dichter leren. In het ‘crisis-lied’ wordt een oplossing geboden voor de ‘bitt’ren nood’ van de armen. In zijn tijd ging het Nederland economisch gezien namelijk ook niet altijd voor de wind. Denk maar aan de jaren dertig, die ook wel als de ‘crisisjaren’ worden aangeduid. Het advies van Lovendaal: geef elke week één centje maar, dat geeft drie miljoen in ’t jaar!’

Dé oplossing voor de economische crisis?

Op 92-jarige leeftijd stierf de Graafse kinderdichter en in 2007 werd, op zijn 160^ste geboortedag, voor hem een bronzen monumentje in Grave opgericht.

Vind je dit interessant? Lees dan ook:

- Ambities van een Graafse uitgever

- Wa blèt 'r óvver

Het BHIC komt naar je toe!

Om het Brabants Historisch Informatie Centrum tegen te komen, hoef je niet altijd naar Den Bosch of Grave toe. Soms komt het BHIC ook naar je toe! Zo staan we zondag 19 september op de Seniorenbeurs in Utrecht en zijn we op dinsdag 21 september te gast in Escharen, in café Het Dorstige Hert. Die avond wordt "Het geheugen van Grave" getest.

Het mooie van deze bijeenkomsten zijn de verhalen die het opleveren. Zo stonden afgelopen zaterdag de deuren van het BHIC in Den Bosch open vanwege de Open Monumenten Dag. Daar vertelde een 85-jarige mevrouw over haar jeugd: met 18 kinderen waren ze thuis, 16 meiden en 2 jongens. "En dat allemaal in een arbeidershuisje. Ik vraag me nu nog vaak of hoe onze ouders dat toch allemaal rond hebben gekregen."

Dat er weer een kleintje op komst was, werd dan ook niet met luid gejuich ontvangen. "Ik was dan nog wel jong maar ik merkte duidelijk hoe de buurt erover praatte. 'Komt er nu alweer eentje bij?' werd mij dan vol medelijden gevraagd. 'Och erm, je arme moeder.'"

Maar nu ziet deze mevrouw hoe tijden veranderen. "Ik heb drie dochters en twee schoondochters en daarbij wil het allemaal niet vlotten. Die moeten ziekenhuis in en uit om in verwachting te raken. Van de week kwam mijn zoon met champagne aan omdat hij eindelijk vader werd. Dat vind ik hartstikke mooi. Wat kan er dan toch veel veranderen in één mensenleven", waren haar wijze woorden.

Hopelijk komen we nog veel van deze mooie verhalen tegen... Mocht u naar de Seniorenbeurs gaan; het BHIC staat bij de kraam van Genlias; de landelijke database met gegevens voor stamboomonderzoek. Tot dan!

Foto: Tien kinderen uit één gezin, in de vorige eeuw in Nuland

Twee uur op klompen door de sneeuw

We waren bijna vergeten hoe mooi Nederland kan zijn onder een dik pak sneeuw. Maar ook voor hoeveel overlast het kan zorgen! Met name het verkeer ondervindt er veel problemen van.

Dat was vroeger niet anders. Alleen bleef "het verkeer" vaak beperkt tot een enkele automobilist, wat fietsers en vooral veel voetgangers. Zeker in een afgelegen plaats als Landhorst. Deze Peelkolonie had geen eigen schooltje. Kinderen moesten vaak kilometers ver lopen om bij hun school in Wanroij, Venhorst of Wilbertoord te komen.

De meesten vertrokken om zeven uur 's ochtends van huis, met de stallantaarns in de hand om een beetje zicht te krijgen op de slechte en donkere wegen. Na soms wel twee uur op klompen door de sneeuw te hebben gelopen, mochten zij op school hun natte goed te drogen hangen en zelf bij de kachel blijven staan om weer warm te worden. Wie in Wanroij naar school ging, mocht tussen de middag bij de zusters overblijven, in Venhorst konden ze bij de bakker terecht.

Aan het eind van de dag werd de terugreis weer aanvaard. Soms kregen kinderen onderweg spontaan warme chocolademelk van een behulpzame boerin. In de donkere namiddag liepen ouders hun kinderen al een eindje tegemoet, om er zo zeker van te zijn dat zij weer veilig thuiskwamen. In 1948 kreeg Landhorst een eigen school en kwam aan deze misere vooralsnog een einde.

Foto: Sneeuwballen gooien in 1958 bij tandarts P. v.d. Heijde aan de Loonsebaan in Vught.

Op de uitkijk

Dat "op de uitkijk" is ook het enige dat achterop deze foto uit Grave staat. En dat maakt bij ons natuurlijk de vragen los.

Waar zien deze kinderen zo verlangend naar uit? Komt vader terug? Zijn het spannende tijden door het wassende water? Dat laat de stand van de Maas op de foto niet zien...

Wie kent deze kinderen? We zijn benieuwd naar je reactie.

Foto: Op de uitkijk in Grave, 1935