17de eeuwse Citadel komt tot leven met hedendaagse app

Benieuwd waarom de Citadel in Den Bosch ook wel de Papenbril werd genoemd? Waarom het dak eenvoudig van het kruithuisje kan worden geblazen? Wandel dan eens rondom de Citadel en luister naar de verhalen over dit bijzondere gebouw, verteld door directeur René Bastiaanse.

Veel Bosschenaren en toeristen passeren dagelijks de Citadel aan de Zuid-Willemsvaart in 's-Hertogenbosch, op de fiets, te voet en zelfs per boot. Toch blijkt dat ze het prachtige gebouw waar het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in gehuisvest is vaak niet kennen. Het BHIC heeft daarom een gratis historische buitenwandeling gemaakt (via een app) voor iedereen die interesse heeft in de historie van de Citadel.

Via de app van izi.TRAVEL neemt tv-wandelaar René Bastiaanse je mee en vertelt over de geschiedenis en de  functie van dit prachtige gebouw en zijn omgeving. De wandeling duurt ongeveer twintig minuten. Het idee om gebruik te maken van deze app komt van Robin Hörst, student van de opleiding Geo Media & Design en stagiair bij het BHIC.

Je kunt deze gratis wandeling eenvoudig downloaden. Wil je dat doen, klik dan hier op gratis app. Wat heb je nodig? Een smartphone of tablet/iPad en een goede internetverbinding. Je kunt de izi.TRAVEL-app downloaden via de Apple Store, Google Play Store (Android) of de Windows Phone Store. Zet je GPS/locatie aan. Na de installatie zoek je op ‘bastiaanse’.

Of maak gebruikt van de QR-code hieronder. Tip: je kunt de wandeling vóór je bezoek downloaden, zodat je tijdens het wandelen niet meer online hoeft te zijn om hem te kunnen gebruiken.

Tijdens openingstijden ben je bij het BHIC altijd welkom voor meer informatie als je vragen hebt. We hopen dat je zult genieten van de buitenwandeling en van de mooie omgeving.

Geschreven door:
Margot America

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Horeca op suikerzakjes

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Lekker eten voor een lekker ding

...uit de Graafsche Courant, 17 december 1924...

Een „auto-restaurant”, het idee alleen al! Uit het krantenartikeltje in de Graafsche Courant voel je de verbazing omhoog stijgen. We schrijven 17 december 1924, ver vóór de tijd van de hippe foodtrucks: de biologische, vegetarische en duurzaam verantwoorde „rollende keukens” die anno 2015 op vrijwel ieder festival opduiken. Nou, daar kan de schrijver van het artikel in de krant in Grave zich nog helemaal niets bij voorstellen.

Een nieuwe vermakelijkheid, noemt hij het, gezien in de Parijse voorstad Belleville. Om 12 uur ’s middags en om 19 uur verschijnt een „logge auto met aan de achterzijde twee opslaande deuren, waarin zich een gasfornuis bevindt.” En wat staat er dan op het menu? „In dit fornuis wordt een visgerecht met de zg pommes fritis, de in reepjes gesneden gebakken aardappelen bereid.” En dat wordt dan voor 1,25 franc per portie „aan den volke” verkocht.

„Het secces der onderneming schijnt overweldigend te zijn: huismoeders, midinettes, taxichauffeurs, politieagenten, voorts lieden die gehaast zijn of juist niets te doen hebben, verdringen zich om het geurige vehikel, waaruit wel drie à vierhonderd porties per dag op kartonnen bordjes aan hongerige omstanders worden verschaft.” 

Even terzijde maar de woordkeuze voor midinette is hier wel heel toepasselijk. Enerzijds verwijst het naar een soort snack want het woord is samengesteld uit midi-dinette, van midi ['s middags twaalf uur] + dinette [eenvoudig maaltje, letterlijk dus: twaalfuurtje]. Maar een midinette is ook een jong Parijs ateliermeisje, in hedendaagse woorden: een lekker ding.

Terug naar het krantenberichtje. Hieruit blijkt dat niet iedereen blij is met deze nieuwe ontwikkeling die wordt gezien als een „gevaarlijken concurrent”. „Zij vreezen dat het voorbeeld van deze friterie automobile andere ondernemende geesten op het denkbeeld zal brengen porties vlees voor den man in de straat beschikbaar te stellen, en zij beschouwen het geval als een nieuwe, ernstige fase in den strijd tegen de duurte.”  

Inmiddels zijn “de in reepjes gesneden gebakken aardappel” niet meer weg te denken van de Franse menukaart, ook bij restaurants die níet op wielen staan. En ook de rollende keuken - liefst in een mooie Franse oldtimer - lijkt niet meer weg te denken uit het hippe straatbeeld.

Met dank aan de tip van collega René! 

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Horeca op suikerzakjes

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

René kiest: de foto van de neomist #stukvanhetjaar

...de keuze van René: onderdanige devotie en superieure zelfverzekerdheid...

Tijdens de Maand van de Geschiedenis - in oktober a.s. - vindt de landelijke online verkiezing Stuk van het Jaar plaats. Natuurlijk doet ook het BHIC hieraan mee! Verschillende BHIC-medewerkers hebben hun favoriete stuk uitgezocht. Vanaf 1 juli a.s. kun je je stem uitbrengen op: www.bhic.nl/stukvanhetjaar. Op ons blog presenteerden de BHIC-medewerkers de afgelopen tijd hun favorieten en René sluit vandaag de rijen.

Wat maakt een archiefstuk nou bijzonder? In de meeste gevallen zal de uniciteit een rol spelen; er immers maar één exemplaar van het betreffende document. Soms bepaalt de vormgeving het bijzondere karakter: een schitterende met de hand ingekleurde kaart spreekt tot ieders verbeelding.

Ook de ouderdom kan een toegevoegde waarde geven: een fragment uit de 13^e eeuw is al snel indrukwekkend, hoe onleesbaar het ook moge zijn. En soms geeft ook de maatschappelijke betekenis het archiefstuk extra glans: een vredesverdrag wordt immers belangrijker geacht dan de oprichtingsakte van de plaatselijke geitenfokvereniging.

...René over zijn favoriete foto...

Foto’s voldoen aan geen van deze kenmerken: ze zijn niet uniek, vaak ook niet mooi. Ze bezitten geen bewijskracht zoals een akte en oud zijn ze al evenmin. Toch kunnen ze een bijzondere waarde hebben: vaak onbedoeld geven ze een fraai tijdsbeeld. Uit de immense beeldcollectie van het BHIC heb ik vrij willekeurig een foto van een neomist gekozen. Dat is een priester die net is gewijd en zijn eerste Heilige Mis nog moet opdragen.

Veelal gebeurde dat in zijn geboortedorp of woonplaats van zijn ouders. En dan was het feest in de gemeenschap: de gelovigen verzamelden zich rond zijn huis en dan trok men in optocht naar de kerk, voorafgegaan door een hele reeks bruidjes in het wit. De kerk zat vervolgens stampvol, niemand durfde te ontbreken. Na de plechtigheid werd door de jonge priester snoep uitgedeeld aan de kinderen, rolletjes King en Rang waren favoriet. En dan was er de receptie en aansluitend – enkel voor genodigden – het diner.

We hebben honderden fotoseries die deze gebeurtenis en detail in beeld brengen. De door mij gekozen foto toont het begin van de feestelijkheden: de neomist wordt opgehaald van huis, maar geeft eerst nog even de zegen aan zijn familieleden.

We schrijven 1949, het naoorlogse rijke roomse leven is op zijn hoogtepunt. Het is de tijd dat 90% van alle Brabanders en Limburgers nog praktiserend katholiek is, de tijd dat er in Nederland meer priesters zijn dan alle huisartsen en medisch specialisten van alle gezindten bij elkaar. De tijd dat hel en vagevuur nog angstaanjagende realiteiten vormen, de tijd ook dat de priester de enige is die de zonden van gewone stervelingen in de biecht kan vergeven. Hij is degene die het verschil kan maken tussen eeuwigdurende verdoemenis of permanente gelukzaligheid.

Deze foto illustreert die prominente positie prachtig: de familieleden in onderdanige devotie, de neomist ondanks zijn jeugdige leeftijd in stralende en superieure zelfverzekerdheid. Er is maar één detail dat detoneert: wie op onze site de foto vergroot ziet dat de jonge priester niet alle 33 knoopjes van zijn soutane heeft dicht geknoopt. Kennelijk had ook hij toch last van zenuwen.

René Bastiaanse, directeur BHIC

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Yvonne kiest: haarpoeder
- Paul kiest: Streetview avant la lettre