Qu'est ce que Kwiebus?!

...wat is het verhaal achter deze foto?...

Het is een foto waarvan je zéker weet dat er talloze verhalen achter schuilgaan. We kijken naar theatergroep Kwiebus, hier op de foto gezet in Schijndel in 1984. Onderzoeker Gerard de Bie vroeg zich af of deze groep wellicht ook uitstapjes over de grens heeft gemaakt want deze leden lijken ook op te duiken op Franstalige sites. Oftewel: op zoek naar het verhaal achter Kwiebus! On y va!

De streepjesbroek van de meneer helemaal rechts is onmiskenbaar een exponent van de jaren tachtig. En als we het internet afstruinen op zoek naar meer informatie, treffen we onder meer in het Leids Dagblad en De Waarheid aankondigingen aan van deze groep: allemaal tussen 1981 en 1989. Zo vinden we beetje bij beetje ook de namen van deze groep: Arie den Braber, Mario van Erp, Herman Mertens, Jan Opstelten, Edith Pattynama en Dirk Verberne.

Gerard de Bie vond via deze site een beschrijving van Les voyages de Kwiebe Kwiebus. Nu is de vraag: heeft deze theatergroep ook zo gereisd dat ook plaatsen in het buitenland zijn aangedaan? Van Arie den Braber weten we dat hij één van de grondleggers is van het grote Cult&Tumult-festival in Veldhoven. Hoe is het de andere leden vergaan? Wat is het verhaal achter theatergroep Kwiebus? Wie weet er meer? Vertel het ons?

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen 

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Spaanse held uit Ravenstein

Oud is hij niet geworden, Ignace Marie Petrus Alphonse Wils uit Ravenstein (1849-1873). Maar met zijn 24 jaar heeft hij een indrukwekkend leven gehad. Hij sneuvelt bij de slag van Igualada in Catalonie, als kolonel commandant van het korps Carlistische Zouaven.

“Onze onverschrokken aanvoerder, uw zoon heeft zijn leven aan eene driewerf heilige zaak opgeofferd. Wij, die het geluk hadden aan zijne zijde en onder zijne hoogst ervarene leiding te strijden, wij kunnen niet nalaten immer dat gevoelig verlies te beweenen. Immers Mevrouw het is ons zoet te zeggen: als vriend aanbaden wij hem, als soldaat bewonderden wij hem”, zo schrijven officieren van het Carlistische Zouaven-korps aan de moeder van Ignace na zijn dood.

In 1861 werd het Koninkrijk Italië uitgeroepen. Rome werd gekozen als nieuwe hoofdstad ondanks dat het op dat moment nog onderdeel vormde van de pauselijke staat. Een conflict tussen het jonge Italië en de paus was onvermijdelijk. In reactie hierop trokken honderden Nederlandse katholieken naar Rome om de pauselijke soevereiniteit te beschermen.

...uit Boxmeers Weekblad 10-04-1873...

Ignace is één van hen, hoewel hij er met zijn 15 jaar officieel nog een jaar te jong voor was. Mede omdat hij de Franse taal machtig is (dankzij zijn Franse moeder) weet hij het tot kolonel te schoppen. Dergelijke hoge rangen waren normaal alleen weggelegd voor mensen van adel, niet voor eenvoudige Ravensteinse burgerjongens.

Als Rome in 1870 valt en er één koning komt voor heel Italië, wordt het Zouavenleger ontbonden. Ignace blijft onder de wapenen en vecht in de Frans-Duitse oorlog en daarna als Zouaaf met de Carlisten in Spane. En daar sneuvelt hij. “Den banier, dien hij met zijn eigen bloed geverfd in de laatste oogenblikken zijns levens ten hemel hief, roept ons aanhoudend onzen heldhaftigen aanvoerder voor den geest. Spanje heeft een held, het Zouaven-korps een vader verloren.”

De straat waar Ignace werd geboren – destijds de Maasstraat – heet inmiddels de Kolonel Wilsstraat. Benieuwd of de broer van Ignace ook vertrekt naar de Spaanse strijd? Of wat de kranten nog meer schreven over Ignace zelf? Klik dan hier en lees verder.

Met dank aan onderzoeker Wim Jaegers voor de tip!

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen 

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Bijzonder skelet in praktijk van Tilburgse huisarts

Vijftien keer duikt de naam van Piet Stams uit Boxtel op in het gevangenisregister van Breda. Piet maakt zich onder meer schuldig aan zoutfraude, mishandelt menig ambtenaar en gaat meerdere keren vanwege “wederspannigheid” achter de tralies. Geen lieverdje maar Piet Stams valt het meest op ná zijn dood: omdat zíjn skelet jarenlang de praktijk van huisarts Bloemen siert.

Als Piet in 1851 wordt geboren, staat er alleen de naam van zijn moeder op de geboorteakte; zijn vader is onbekend. Vermoedelijk kent Piet geen gemakkelijk start van zijn leven en op z’n 25^ste komen we hem voor de eerste keer tegen in het register van de gevangenis. Na die ene keer hobbelt hij van vergrijp naar vergrijp, totdat hij 1912 doodziek wordt. Hij roept de hulp van dokter Jan Bloemen, een arts met een bloeiende praktijk in Tilburg. Een sociale man die bekend staat om zijn hulpvaardigheid. Bloemen ziet hoe ziek Stams is maar weet ook dat deze raddraaier geen geld heeft.

Maar daar heeft Piet wel een praktische oplossing voor: hij verkoopt – uiteraard na zijn dood - zijn skelet aan dokter Bloemen. En hoewel Bloemen het leven van de zieke Stams nog twee jaar weet te rekken, laat hij deze straatfiguur na zijn dood in 1914 “anatomiseren”. Tot aan de jaren dertig kijkt Piet Stams als het ware mee naar het handelen van dokter Bloemen; en na diens dood in 1922 blijft hij vaste klant in de praktijk van zoon en tevens huisarts Bloemen.

Nu is het skelet nog steeds te zien, in de medisch-historische collectie Dedorpsdokter van vroeger in museum De Doornboom in Hilvarenbeek. Daar worden ook de verhalen rond Piet in leven gehouden. Hoe zijn skelet bijvoorbeeld als vanzelfsprekend onderdeel uitmaakte van de dagelijkse gang binnen de praktijk. Met enige regelmaat werd de verkleedkist omgekeerd en stond Piet model. Het verhaal gaat zelfs dat Piet wel eens  als kerstboom gebruikt!

Benieuwd naar het skelet van Piet Stams of naar de andere bezienswaardigheden van de dorpsdokter van vroeger? Op de site van het museum vind je alle informatie wat betreft openingstijden en adres. 

Met dank aan collega Mariët voor deze tip!

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen 

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

De grootste digitale boevenvanger

...de registers van Huis van Bewaring worden door talloze vrijwilligers digitaal inzichtelijk gemaakt...

Iedereen die zich bezighoudt met genealogie weet het: een behoorlijke boef in je familie maakt je onderzoek een stuk interessanter. Maar hoe kom je er nu achter of één van je over-, over-, overgrootouders iets op z’n kerfstok heeft? Dat kan alleen dankzij digitale boevenvangers zoals Cees van den Brink.

Want Cees - en 265 andere vrijwilligers - verwerken de inschrijvingsregisters van de Huizen van Bewaring zodat grote en kleine criminelen eenvoudig te traceren zijn in deze historische bron. In de lijvige inschrijfboeken van de Brabantse Huizen van Bewaring vind je mensen die bijvoorbeeld wegens overtredingen tot een gevangenisstraf waren veroordeeld, maar ook gegijzelden wegens schulden en mensen die wegens wangedrag op verzoek van familie waren opgesloten. Dus niet alleen de zware jongens, maar ook gewone burgers die een keer de fout waren ingegaan.

Hoe is het om dagelijks te snuffelen in die bron? We vragen het aan Cees, één van de grootste digitale boevenvangers. Soms haalt hij wel honderd scans per dag maar alleen al het gemiddelde van veertig à vijftig is meer dan indrukwekkend. Na meer dan vijftig jaar in de grafische tekstverwerking te hebben gewerkt, stort hij zich nu op dit werk. Per toeval kwam hij twee jaar geleden op de site www.velehanden.nl terecht. Als geboren en getogen Utrechter ging hij aan de slag met een project van het Utrechts Archief, waar hij - inmiddels zelf opa - zijn eigen opa ook mocht invoeren! Aan dit Utrechts project werkt hij overigens nog steeds… als ie tenminste genoeg Brabantse boeven heeft gevangen ;-)

Drie dagen cel als je dronken bent
Want Cees is inmiddels gegrepen door de diversiteit van de “misdrijven” en hun omschrijvingen. “Wat te denken van bijvoorbeeld: het zich met eene pijp met brandende tabak die niet gedekt uwes zonder behoorlijk dopje of deksel bevinden op eene openbaren weg in de nabijheid van een gebouw te Gastel of te denken aan opgewondenheid, dronkenschap gevaarlijk voor hem en voor anderen en ter voorkoming van verdere ongeregeldheden. Gewoon drie dagen de cel in! Dat waren nog eens straffen…”, vertelt hij bevlogen.

“Wat het meeste indruk op me heeft gemaakt is een 21-jarige kinderoppas die verdacht werd van kindermoord. Maar ook iemand met als kenmerk zes vingers aan elke hand. Wat mij verder opviel, was dat een jagtdelict "gewoon" 40 gulden kostte en men verdiende al niet zoveel in 1865. En ook, dat schiet me nu te binnen, dat veel mensen niet konden schrijven”, aldus Cees, die naast deze hobby nog een 'verslaving' heeft: het Mahjongspel. Samen met zijn vrouw speelt hij daarmee (inter)nationale wedstrijden.

Rattengif op brood
Mede dankzij het werk van Cees – en dat van alle andere vrijwilligers! - zijn nu meer dan 10.000 scans dubbel ingevoerd; zo’n 20 procent van het geheel. Een deel van deze digitale boevenvangers komt vrijdag 22 april bijeen op het BHIC. Die dag vertelt Steffie van den Oord, auteur van het boek ‘De vrouw met de bijl en negen andere moordenaressen’, over haar boek. Over waarom deze vrouwen rattengif op het brood van hun man smeerden of de meid neerstaken. En de boevenvangers zullen ongetwijfeld bijpraten over hun digitale werk.

Doe mee!
Ook jij kunt helpen met het inkloppen van de persoonsgegevens van al die Brabanders die achter slot en grendel verdwenen en nu terug te vinden zijn in onze archieven. Informatie op www.velehanden.nl (project: Geboeid door boeven) of meld je snel aan via velehanden@bhic.nl

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Geboeid door boeven

- De Kop van Jut

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Parkeergeld? Roofriddersysteem!

...Telegraaf 27 februari 1926...

ANWB vroeg pas geleden duizend Nederlandse automobilisten naar de grootste ergernis rondom parkeren. Voor meer dan veertig procent van de ondervraagden is dat overduidelijk: dat zijn parkeerkosten. En dat is van alle tijden, zo blijkt uit de Telegraaf van 27 februari 1926.

Grote verontwaardiging in het krantenberichtje van bijna negentig jaar geleden. Op plaatsen waar veel wordt geparkeerd (in die tijd blijkt dat “den Scheveningschen strand-boulevard”) is een wachter aangesteld. “Hoofdzaak was de fooi, die al spoedig in een gereglementeerd bedrag werd omgezet. Thans heeft de politieverordening vastgesteld dat een aantal pleinen straten “verpacht” kunnen worden. Wie daar halt wil houden, moet den pachter cyns betalen. Dit merkwaardig, gemeentelijk georganiseerd roofriddersysteem wordt toegepast op den openbaren weg!”, windt de journalist van de Telegraaf zich op.

Maar een lang leven is een dergelijk systeem was niet beschoren, meent hij. “Het lijkt wel niet twijfelachtig, dat zulk een verordening nietig is, en er zal, hopen wij, wel spoedig een automobilist gevonden worden, die door een weigering tot betaling, een rechterlijke beslissing zal uitlokken.”

Hoe anders is de situatie in 2015? Kijk maar eens naar de volledige top 5 grootste ergernissen: 

(uit augustus 2015)

1. Te veel moeten betalen (42%)
2. Moeten zoeken naar een parkeerplek (30%)
3. Moeten zoeken naar parkeermeters (6%)
4. Parkeerplaats die wordt ‘gestolen’ (5%)
5. In de file voor de parkeergarage (2%) 

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance

- Niet rijden op zondag!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Waar laat je 300 Franse krijgsgevangenen?

...over het transport van Franse krijgsgevangenen...

1747 staat in de geschiedenisboeken met name te boek als het jaar van het Beleg van Bergen op Zoom. Tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748) wisten de Franse troepen deze Brabantse vestingstad te belegeren, als onderdeel van een veldtocht tegen de Republiek der Verenigde Nederlanden. Maar het verging lang niet alle Franse militairen voorspoedig. Een flink aantal wordt krijgsgevangen genomen maar wat dan?

Waar moeten deze mannen worden ondergebracht? Henk Beijers trof deze kwestie aan in de Raad van State waarbij de Fransen als een hete aardappel van het ene bord naar het andere worden geschoven. De Raad van State was tijdens de Republiek het uitvoerend orgaan van de Staten-Generaal. Alle besluiten die op de zittingen van de Raad van State werden genomen, werden vastgelegd in resoluties. Daarin vinden we ook de zoektocht om de Franse gevangenen onder te brengen. De Citadel in Den Bosch wellicht?

Eén van de mannen die zich over de kwestie buigt is de dan 86-jarige Van Cromstrom, gouverneur van Den Bosch (en bevelhebber bij het beleg van Bergen op Zoom). Uit de stukken blijkt dat ook hij niet goed raad weet met de mannen. Want er is al een aantal naar Zeeland gestuurd maar ook daar geeft men toe dat "men er geen weg mede weet." Ook is het niet betamelijk - zo staat in keurige bewoordingen - om in deze conjunctuur iemand met een grote groep krijgsgevangenen op te zadelen.

 

...klik op het plaatje voor een vergroting...

Dan toch maar naar den Papenbril, "indien geen ander bequamer plaats in de Stad te vinden is" en ze daar op te sluiten op "brood, water en stroo". "En daar van exacte notitie doen houden; En sal hiervan mede bij Extract dezer kennis werden gegeven aan den Generaal Van Cromstrom, om te strekken tot zijn nagisting." Je zou bijna denken aan een soort bed bad brood-regeling maar dan uit de 18de eeuw.

Maar het magazijn "op den Papenbril" (de bijnaam voor de Citadel) is "defectueus" en dan bevindt zich daar ook nog eens "een groote quantiteyt Kruijd van den Engelschen". Het wachthuis (Corps de Guarde) is ook nog eens "Seer Kleijn" dus nee, de Citadel valt af. In de missive van de Raad van State wordt voorgesteld de Franse krijgsgevangenen - tot het getal van drie honderd toe in drie a vier reijsen - "te senden na Naarden in de Provincie van Holland onder een behoorlijk Escorte.”

bron:

BHIC toegang 178 Collectie Rijksarchief inv.nr.355 Resoluties van de Raad van State folio 112v dd. 18.8.1747  en folio 162 dd. 23.8.1747

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Niet rijden op zondag!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

135 Jaar werken in de tuin van Beekvliet

...Wilhelmus van Zandbeek, Jan van den Broek en Henricus van den Broek hard aan het werk... 

Nog niet zo lang geleden zetten wij heel veel foto's van Beekvliet uit Sint-Michielsgestel online. Prachtige beelden waarin je eindeloos kunt klikken. Achter die foto's gaat nog eens een meervoud aan verhalen schuil. Jan van den Broek stuurde ons de volgende artikelen op. Over Frans van den Broek, de oude voerman, die zich nog kan herinneren dat de Zuid-Willemsvaart werd gegraven bijvoorbeeld. Maar ook over de twee broers Van den Broek die samen bijna negentig jaar tuinwerk verzetten op het klein seminarie, samen met het werk van Frans goed voor 135 jaar keihard werk.

Om te beginnen met de broers Jan en Henk van den Broek uit Sint-Michielsgestel. In augustus 1961 werden zij verrast door burgemeester P. Kamerbeek, zo lezen we in krantenartikeltjes uit die tijd. Ook de regent van het klein seminarie, J. van Laarhoven en econoom W. Jansen waren er getuigen van hoe de twee broers werden geëerd.

...het loon van Jan van den Broek...

Jan ontving de zilveren eremedaille verbonden aan de Orde van Oranje Nassau voor zijn 50-jarig dienstjubileum met daarbij nog eens de pauselijke onderscheiding Pro Ecclesia et Pontifice. Henk - goed voor veertig dienstjaren - kreeg de bronzen eremedaille.

Dat leverden de twee veel lovende woorden en beide "een waardevol polshorloge" op. "Buitengewoon gewaardeerd werd ook de muzikale hulde van de harmonie St. Michael. 'De ha'k nooit kunnen denken, de de hermenie nog us vur men zou speulen, zei ridder Jan en ridder Hendrik vond dat zijn vrouw door deze hulde 15 jaren jonger was geworden", tekent de journalist in 1961 op.

Het kleine archief laat ook het laatste loonafschrift van Jan van den Broek over 37 weken zien. 2254 Gulden en 75 cent, gedeeld door 37 komt dat neer op 60 gulden 94 per week... Let wel: dan hebben we het over een 48-urige werkweek.

Een ouder krantenartikel - van 30 april 1956 - meldt de 95-jarige verjaardag van Frans van den Broek, vader van Jan en Henricus. Bekend in Gestel als oude voerman van Beekvliet en zijn harde werken. Op jonge leeftijd verloor hij zijn ouders en ging aan de slag als boerenknecht. Geboren in 1861 wist hij zich halverwege de vorige eeuw nog te herinneren hoe er aan de verbreding van de Zuid-Willemsvaart werd gewerkt. [Mogelijk gaat het overigens om werkzaamheden aan - of over de verbreding van - de haven van Den Bosch of Veghel]. Niet met machines maar met de hand waarbij ook vrouwen de grond en de modder moesten afvoeren. "Toen het eerste schip door het nieuwe kanaal voer, stond de hele bevolking langs de kant", vertelt de 95-jarige in 1956. Behalve voerman was hij ook koetsier van Beekvliet en dat voor zeven stuivers per dag en zes cent voor een overuur.

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Niet rijden op zondag!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Lekker eten voor een lekker ding

...uit de Graafsche Courant, 17 december 1924...

Een „auto-restaurant”, het idee alleen al! Uit het krantenartikeltje in de Graafsche Courant voel je de verbazing omhoog stijgen. We schrijven 17 december 1924, ver vóór de tijd van de hippe foodtrucks: de biologische, vegetarische en duurzaam verantwoorde „rollende keukens” die anno 2015 op vrijwel ieder festival opduiken. Nou, daar kan de schrijver van het artikel in de krant in Grave zich nog helemaal niets bij voorstellen.

Een nieuwe vermakelijkheid, noemt hij het, gezien in de Parijse voorstad Belleville. Om 12 uur ’s middags en om 19 uur verschijnt een „logge auto met aan de achterzijde twee opslaande deuren, waarin zich een gasfornuis bevindt.” En wat staat er dan op het menu? „In dit fornuis wordt een visgerecht met de zg pommes fritis, de in reepjes gesneden gebakken aardappelen bereid.” En dat wordt dan voor 1,25 franc per portie „aan den volke” verkocht.

„Het secces der onderneming schijnt overweldigend te zijn: huismoeders, midinettes, taxichauffeurs, politieagenten, voorts lieden die gehaast zijn of juist niets te doen hebben, verdringen zich om het geurige vehikel, waaruit wel drie à vierhonderd porties per dag op kartonnen bordjes aan hongerige omstanders worden verschaft.” 

Even terzijde maar de woordkeuze voor midinette is hier wel heel toepasselijk. Enerzijds verwijst het naar een soort snack want het woord is samengesteld uit midi-dinette, van midi ['s middags twaalf uur] + dinette [eenvoudig maaltje, letterlijk dus: twaalfuurtje]. Maar een midinette is ook een jong Parijs ateliermeisje, in hedendaagse woorden: een lekker ding.

Terug naar het krantenberichtje. Hieruit blijkt dat niet iedereen blij is met deze nieuwe ontwikkeling die wordt gezien als een „gevaarlijken concurrent”. „Zij vreezen dat het voorbeeld van deze friterie automobile andere ondernemende geesten op het denkbeeld zal brengen porties vlees voor den man in de straat beschikbaar te stellen, en zij beschouwen het geval als een nieuwe, ernstige fase in den strijd tegen de duurte.”  

Inmiddels zijn “de in reepjes gesneden gebakken aardappel” niet meer weg te denken van de Franse menukaart, ook bij restaurants die níet op wielen staan. En ook de rollende keuken - liefst in een mooie Franse oldtimer - lijkt niet meer weg te denken uit het hippe straatbeeld.

Met dank aan de tip van collega René! 

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Horeca op suikerzakjes

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Zes jaar cel voor stelen van hemd en haargetouw

...plattegrond van het plaats delict, opgemaakt door de burgemeester...

Het BHIC heeft een archief waarin de vonnissen van de krijgsraad met de dossiers liggen opgeslagen. Dit archief wordt nu toegankelijk gemaakt en de index hiervan komt binnenkort online. Eén van die dossiers (20-802) gaat over soldaat Dingenis Lindhout uit Oud-Vossemeer. Op weg naar zijn garnizoen in Breda pleegt hij een diefstal die uiteindelijk zware gevolgen voor hem zullen hebben.

Dingenis Lindhout wordt geboren op 7 april 1781 in Oud-Vossemeer als zoon van bakker Andreas Lindhout en moeder Janna Haze. Zijn vader overlijdt op 46-jarige leeftijd en zijn moeder zet de bakkerij voort, totdat zij een jaar later ook overlijdt. Het zijn roerige tijden met de Fransen als overheersers. Op 11 maart 1814 wordt Dingenis als militair opgeroepen.

Volgens een extract uit het Stamboek dat op 24 september 1818 wordt gemaakt, trekt hij bij de oproeping nummer 131. Hij heeft een dik en vol aangezicht, een vlak voorhoofd, lichtbruine ogen, een spitse neus, een ordinaire (=gewone) mond, een ronde kin en zwart haar en wenkbrauwen. Als bijzonder kenmerk wordt genoteerd dat hij een litteken op zijn linkerschouder heeft. Volgens het extract heeft hij een lengte van 4 voet 11 duim 0 streek. Dat zou omgerekend ongeveer 1,50 meter zijn.

In 1818 heeft Lindhout verlof, maar op een bepaald moment moet hij terug naar zijn legeronderdeel in Breda. Dat doet hij lopend vanaf Oud-Vossemeer en in Wouw brengt hij de nacht door. Als hij de volgende ochtend, 16 september 1818, vertrekt om het laatste deel naar Breda af te leggen, neemt hij uit de schuur waar hij heeft geslapen een haargetouw weg en van een bleekveld seelt hij drie hemden. Dat komt hem duur te staan, want nog voor hij uit het dorp vertrekt, wordt hij door de veldwachter aangehouden en door de burgemeester ondervraagd.

Er volgt een lang proces en Dingenis verandert zijn versie van wat er is gebeurd. Burgemeester J.B. Adan zet zijn tanden in de kwestie en maakt onder meer een plattegrond van het plaats delict. Die plattegrond kan bijna zo op het huidige stratenpatroon worden gelegd (zie de illustratie hier boven). Diverse getuigen worden gehoord en op 8 januari 1819 spreekt de krijgsraad in 's-Hertogenbosch het vonnis uit. De krijgsraad ‘verklaard den gedetineerde ter zake voormelde vervallen vanden militaire Stand welke hij bekleede, en te zijn eerloos - verklaard wijders dat de gedetineerde zal worden geconfineerd (=opgesloten) voor den tijd van zes jaar’. Ook de eis tot betaling van alle kosten werd overgenomen.

...het vonnis, uitgesproken op 8 januari 1819 en bevestigd op 22 januari...

Dingenis Lindhout wordt overgebracht naar de Citadel in ’s-Hertogenbosch. Binnen de Citadel is in 1789 een ‘Huis van Arrest’ voor militaire misdadigers gebouwd. Lang duurt zijn gevangenschap niet: Dingenis overlijdt op 9 juli om half negen 's avonds. De doodsoorzaak wordt niet aangegeven. Pas tien maanden later wordt het overlijden in de gemeente Oud-Vossemeer ingeschreven.

Benieuwd wie nu precies getuigden tegen Dingenis? Of voor hoeveel geld hij zijn gestolen waar te koop aan bood? Lees hier dan het volledige en interessante verhaal van René Hermans, met daarin ook aandacht voor de Wouwse hoofdpersonen in deze kwestie.

Deze gastblog is van de hand van René Hermans. Ben jij ook op een mooi verhaal gestuit tijdens je genealogische of historische onderzoek? En wil je dat verhaal delen? Stuur het in!

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Udense soldaat veroordeeld voor dessertie
- Fransen geexecuteerd in Den Bosch en Ravenstein

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Wil je je Chevrolet aub ergens ànders neerzetten?

...uit het archief van Van Lanschot...

Je mag dan wel G. van Lanschot uit Den Bosch zijn, dat wil niet zeggen dat je je dure Chevrolet zo maar overal neer mag zetten. Zeker niet als je je auto ondertussen bij een andere dealer koopt. In 1929 tikt het bedrijf Lathouwers de Bossche bankier met een brief even flink op de vingers.

“Daar U den laatsten tyd steeds Uwe nieuwe wagens by andere firma’s koopt en wy de plaatsen in onze garage productiever kunnen maken voor cliënten, die by ons ook hunne nieuwe wagens koopen, zou het ons aangenaam zyn, wanneer U tegen 1 July a.s. naar eene andere garage zoudt willen uitzien”, staat te lezen in de brief van 14 juni 1929.

Waar meneer Van Lanschot zijn wagens dan wel kocht, wordt niet duidelijk. Maar via deautovanmnopa is te zien dat de familie Van Lanschot in die jaren een aardig wagenpark bezit. Zo iemand zou je toch liever wel als klant hebben maar de firma Lathouwers lijkt met de brief de moed te hebben opgegeven.

...reclamemateriaal Chevrolet...

Het schrijven van Lathouwers komt uit het archief van de familie Lanschot (toegangsnummer 200, inventarisnr 469) waarin ook wat reclamemateriaal van Chevrolet bewaard is gebleven. En hoewel er geen bedrag wordt genoemd, is al snel duidelijk dat deze auto’s behoorlijk aan de prijs zijn. “Neemt de waarde van het voertuig in aanmerking, niet slechts zijn prijs. Overtuigt U of het in staat is Uw werk te doen.”

Mooi ook om te zien dat ronkende reclametaal ook in die beginjaren van de vorige eeuw volop werd gebezigd. “De reusachtige laboratoria voor wetenschappelijk en technisch onderzoek, de uitgestrekte proefterreinen (die ter wereld huns gelijke niet vinden), het nuttig verwerken van alle materiaal, zonder dat iets verloren gaat, de ongeëvenaarde mogelijkheid voor massa-inkoop, waarover zij beschikt, stellen haar in de gelegenheid tot het in alle details bestudeerd ontwerpen en uitvoeren der modernste constructie aan de laagste prijzen.” Aan welk bedrag moeten we dan denken? Volgens deze advertenties op de site van Conam ligt die in 1929 op 2400 gulden. Heb je wel trouwens een zescilinder. Dat dan weer wel.

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Niet rijden op zondag!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Hoor jij al een Russisch vliegtuig naderen?

...Kring Q3 bestond uit een toren in Bergen op Zoom, in Krabbendijk en deze op de foto, in Ossendrecht. Omdat vliegtuigen tot op 8 km hoorbaar waren, stonden de posten maximaal 16 km uit elkaar...

Over het hoofd zien was onmogelijk want de militaire uitkijktoren op De Kraaijenberg in Bergen op Zoom was bijna tien meter hoog. De toren - met code naam 3Q2 - was één van de 276 uitkijkposten die in Nederland verspreid stonden. Onlangs werd een infopaneel geplaatst op de plek waar ooit de 3Q2 stond.

Het zijn tastbare herinneringen aan de Koude Oorlog. Van 1953 tot 1964 probeerden vrijwilligers op de luchtwachttoren vijandelijke (oftewel Russische) vliegtuigen op te sporen. Met een kijker en op het gehoor werd het luchtruim in de gaten gehouden; bijzondere waarnemingen werden doorgegeven aan het luchtwachtcentrum in Breda.

Dat stond weer in verbinding met het landelijke commandocentrum in Zeist van het Korps Luchtwachtdienst. In Zeist werd beslist of gevechtsvliegtuigen moesten worden ingezet en de bevolking moest worden gewaarschuwd. "Het is nooit zover gekomen", lezen we op het infopaneel.

De torens werden achterhaald door snellere vliegtuigen en verbeterde radar. De toren op De Kraaijenberg werd gesloopt maar dankzij het informatiepaneel bij bezoekerscentrum Brabants Landschap niet vergeten.  

Vind je dit interessant? Lees dan ook: 

- Veghelse BB'ers

- De Koude Oorlog

Een advertentie voor automobiel of is het toch een huwelijksannonce?

...uit Soerabaijasch Handelsblad, 17 juni 1940...

Tussen reclame voor "elegante middagtoiletjes en Parijsche hoedjes" en de nieuwste film van Laurel & Hardy vinden we deze tekening in het Soerabaijsch Handelsblad uit 1940. Of is het een advertentie of juist een spotprent?

"Of hij heeft een advertentie geplaatst om zijn automobiel te verkoopen òf een huwelijksannonce, maar in ieder geval, gezien het succes, was het een BLIKVANGER", luidt de tekst die eronder staat. Het nummerbord is goed leesbaar maar jammergenoeg begint het niet met de letter N. Want anders...

Anders hadden we zo kunnen achterhalen wie de echte eigenaar van deze auto was! Via de nieuwe site De auto van mn opa kun je namelijk heel eenvoudig zoeken in Brabantse kentekens van auto's (tussen 1906 en 1950).  En zo zie je heel gemakkelijk of je opa een auto had en in welk type hij reed.

Of je leest het verhaal over de eerste Nederlandse autobezitter (die uit Brabant kwam) of over Puck die in het begin van de vorige eeuw in haar Panhard scheurt. Gewoon mooie, oude foto's kijken kan natuurlijk ook en als je die ene mooie foto van je opa in zijn auto wil uploaden, dan is dat ook heel eenvoudig.

Nou, wat houdt je tegen? Stap maar in en maak een proefritje naar het verleden ;-)

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Het Waalwijkse wagenpark in 1914
- De eerste Brabantse autofabrikant

Hanewinckel? Schandelijke laster!

...Van de Graaff neemt het op voor de inwoners van de Meierij...

Inwoners van de Meierij werken van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat, leven matig en houden zich met weinig tevreden. Een ieder die iets anders verkondigt, verkoopt pure laster. Die duidelijke boodschap van Servaas van de Graaff is gericht aan Stephanus Hanewinckel en zijn boeken "Reize door de Majory van ’s Hertogenbosch in den jaare 1798 en 1799”.

Als er in 1806 een ‘statistische beschrijving’ van het Koninkrijk Holland moet worden opgesteld, bedenkt Van de Graaff zich geen seconde, zo lezen we in Taxandria in 1912 (T136.19/1318). “Van alle onze Departmenten is er geen dat minder bekend is dan dit en hetwelk echter wel verdient van naderbij gekend te worden.” Van de Graaff is verontwaardigd over de manier waarop de inwoners van de Meierij van Den Bosch zijn vastgelegd in de boeken “Reize door de Majory van ’s Hertogenbosch in den jaare 1798 en 1799”. (Hanewinckel schreef deze boeken maar liet ze anoniem uitkomen).

“Zoo men de naamlooze Schrijvers van de Eerste en Tweede Reize door de Majory van ’s Hertogenbosch in 1798 en 1799 geloven wil, dan zijn er geen misdaden, geen ondeugden of ligchaams- en zielsgebreken, waaraan de Meyerijenaars niet onderhevig zijn”. Maar dat slaat nergens op, zo heeft Van de Graaff ondervonden. “De inwoners der Meijerij van ’s Hertogenbosch zijn, over het algemeen beschouwd, een zeer goed slag van menschen, waaronder men zeer wel en genoeglijk kan leven.”

Hij vervolgt: “Niet alleen dat men de Meyerijenaars van domheid, bijgeloof en valschheid beschuldigt, maar men betigt hen ook van eene voorbeeldelooze ongevoeligheid, liefdeloosheid en ombarmhartigheid.” Van de Graaff weerlegt al die aspecten aan de hand van schrijnende voorbeelden. “Eene bijna naakte moeder, met nog naakter kinderen, zonder ligging noch zitplaats, zonder voedzel noch drank dan een weinig geitenmelk”, bleek in al haar goedheid nog een arme zieke vrouw van hulp te voorzien.

...uit het artikel in Taxandria...

Ook de kritiek dat er weinig goeds wordt voorgebracht in het gebied, weerlegt de schrijver met “uitmuntende hoeden uit Eindhoven, lakens van Tilburg en Geldrop en manufacturen uit Helmond.” Conclusie van Van de Graaff: het boek Reize door de Majorij is een lasterschrift. 

En over de schrijver ervan stelt Van de Graaff afsluitend: “Wat zou de Rotterdamsche Erasmus niet met verachting hebben neergezien op een wezen, dat om zijn zo hatelijk, op iedere bladzijde zijner brochture in de oogen lopend oogmerk te bereiken, de manier der onderwijzing eener taal aanrand, alleen om de personen, wier caracter hem in de oogen valt, hatelijk te maken.” 

Marilou Nillesen (met dank aan collega Hanneke voor de tip!)

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Hanewinckel, reporter en berucht schrijver
- Goede reis

Hoe zag de auto van jouw opa er uit?

..Melkvrachtauto van zuivelfabriek Het Haantje uit Liempde in de Strijpsestraat in Eindhoven, met melkventer Bernardus van Dijck achter het stuur.. 

Ze hebben een benzinegebruik van 1 op 1 en vooral géén veiligheidsgordels of rembekrachtiging. Maar o, wat zijn ze mooi: de auto's waarin onze opa's reden. Op de nieuwe aanwinst van het BHIC, De auto van m'n opa, vind je verhalen en beelden over bezitters van motoren en auto’s in Noord-Brabant tussen 1906 en 1951. Zin in een proefritje naar de vorige eeuw? Stap maar in!

Al in 2004 liep René Bastiaanse, directeur van het BHIC, rond met het idee aan de slag te gaan met registers van kentekens. Alleen, die zijn in Brabant niet bewaard gebleven. "Dus daar hield het op. Totdat Ruud van Bijnen me aansprak en vertelde dat hij zelf een register van die kentekens had aangelegd. Toen zijn we meteen van slag gegaan." Volgens Bastiaanse is de site leuk, zelfs als je niet van auto's houdt. "De vraag is leuk: had mijn opa een auto? En hoe zag die er dan uit? Want door de foto's heeft de site een grote aantrekkingskracht. Je kunt er tijden door zitten klikken zonder je een seconde te vervelen." 

Hoe weten we welke Brabanders een auto of motorfiets bereden? Wat was er Brabants aan een T-Fordje of een Eysink motor? Simpel: het kenteken. Dat zat zo: als je tussen 1906 en 1951 in een auto of op een motor rondreed, kon iedereen aan je kenteken zien waar je vandaan kwam, althans uit welke provincie. Want in tegenstelling tot tegenwoordig was het kentekenbewijs (of nummerbewijs zoals het toen heette) persoonsgebonden in plaats van dat het bij het voertuig hoorde. En zo’n persoonsgebonden kenteken werd uitgegeven door de provincie waar je woonde. Het provinciale nummerbewijs begon met een letter, gevolgd door een nummer. Voor Noord-Brabant was dat de letter N. Dat was overigens geen opzet: Groningen kreeg de A, Friesland de B en zo verder. Voor Noord-Brabant “klopte” het dus toevalligerwijs.

Rien Wols van het Projectenbureau van het BHIC heeft inmiddels ook al menig uur gestoken in de site. "We verzamelen foto's op allerlei verschillende plekken. Maar het mooie is: wie je ook benadert - van het bedrijfsarchief van Philips tot een individuele fotograaf - iedereen wordt enthousiast. Kennelijk hebben we juist met de auto - meer dan met andere vervoersmiddelen - een bijzondere relatie: of je er nu van houdt of juist niet." Wols benadrukt dat het echte grote werk - het scannen en controleren van de database - wordt gedaan door Frans Kense en Ad van Zelst. "Zonder hen was de site nu niet online geweest."

...Pater Jan Michels uit Schijndel op zijn Neracar motor, die hij vermoedelijk heeft meegenomen op z'n missie naar Congo... 

Tussen 1906 en 1951 zijn er ruim 99.00 “Brabantse” kentekens op naam uitgegeven en daarvan is een database gemaakt: naam en woonplaats van de eigenaar, soms zijn of haar adres. Maar wat de officiële gegevens niet vermelden is met wat voor soort voertuig die eigenaar zich vervolgens verplaatste. Terwijl dat nu juist zo leuk is om te weten: wie had de eerste Chevrolettruck in het dorp? In wat voor luxewagen reed de wollenstoffenfabrikant uit Tilburg? Met wat voor autobus begon de ondernemende vrachtrijder in de jaren ’20 een lokale busverbinding? En nog veel leuker, is die auto of motor dan ook daadwerkelijk te zien? En vaak is dat zo, want er zijn eigenlijk best veel foto’s gemaakt van al die motorvoertuigen. En terecht: men was gewoon trots op het nieuwe vervoermiddel en wilde dat laten zien ook!

Doe je mee?
Duik in je eigen familiealbums en kijk of daar foto’s van auto’s of motoren in zitten van vóór 1951. Stuur ze op, mét het verhaal van de auto van je opa!

In ieder gezin, de Opmarsch er in

...uit de Graafse Courant 1937...

Onze advertentie op vrijdag levert dit keer een bijzonder strijdbaar plaatje op. En hoewel die eigenschap doorgaans wordt  geassocieerd met socialistische partijen in vroeger tijden, laat  de Graafsche Courant van 1937 zien dat ook katholieke verenigingen zich behoorlijk kloekmoedig konden opstellen.

Het plaatje springt als het ware van pagina 3. Toegegeven, het is ook de enige illustratie die deze bladzijde kent maar de maker van deze advertentie heeft het beeld de nodige kracht weten mee te geven. "Arbeid voor ons volk", staat te lezen op de fictieve voorpagina van de Opmarsch. De fanatieke blik van de jongeman die de krant omhoog houdt, ondersteunt de boodschap duidelijk: verandering is zeer gewenst.

De Opmarsch was het 14-daagse propagandablad van de RK Staatspartij (RKSP). Deze partij kun je zien als de pre-oorlogse voorloper van Katholieke Volkspartij (KVP). Behalve advertenties in onder meer de Graafsche Courant die refereren aan dit krantje kom je De Opmarsch zelf ook tegen in ons archief in Den Bosch. In de documentatiecollectie De Ruyter Veghel (7712) vind je in inventarisnummer 2 De Opmarsch van 24 november 1938.

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- De propagandist
- Actie tegen afbraak raadhuis

Katholieken van Brabant, uw steun wordt gevraagd!

...portret van kapelaan Ariëns...

Het is een klein bericht in de krant waarachter een groot verhaal schuilgaat: twee jongens van nog geen tien jaar oud hebben deze week in Tilburg politieagenten om hulp gevraagd. Hun dronken vader had hun moeder geslagen. Drankmisbruik is van alle tijden, leert het archief ons. 

Drankmisbruik, het is de 'geesel des volks', schreef kapelaan Ariëns. In de Graafsche Courant van 10 november 1937 is er een artikel aan gewijd. "De Dr. Ariënsvereniging beijvert zich om het drankmisbruik uit te roeien. Haar reddingswerk omvat het waken over en verbeteren van dipsomamen (periodieke drinkers), chronische alcoholisten (zij, die voortdurend onder den invloed van sterken drank verkeeren), de voor-alcohol-zwakken en hen die dreigen alcoholist te worden."

De naam dr. Ariëns wordt niet alleen genoemd als strijder tegen het gebruik van teveel alcohol, hij staat vooral bekend als priester die een grote speelde in de rooms-katholiekearbeidsbeweging in Nederland en als voorvechter van een katholieke sociale leer. Zijn gevecht tegen het misbruik van sterke drank werd nog eens versterkt nadat een parochiaan van Ariëns in 1901 zelfmoord pleegde als gevolg van ernstig drankmisbruik. Het was voor de kapelaan aanleiding om te komen tot een r.k.vereniging tegen drankmisbruik. 

...uit Graafse Courant, 10 november 1937...

Hij pleitte onder meer voor een observatiepost en alcohol-vrije lokalen. "Door aan alcoholisten te bewijzen dat gezelligheid ook zonder drank bestaan kan, tracht men veel kwaad te voorkomen en veel van het geledene te herstellen", staat in de krant te lezen. "Komt, katholieken van Brabant, uw steun wordt gevraagd, geef ze dan ook van harte opdat de Dr. Ariënsvereeniging haar prachtig werk kan blijven  voortzetten. Helpt ons, God zal het u loonen." 

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Waterschap ten onder aan alcohol
- Een Duits graf kreeg geen bloemen

Zing mee met Addy van den Krommenacker

...zanger Addy van den Krommenacker...

Vorige week stond het opeens in "De Bladen": modecouturier Addy van den Krommenacker uit Uden wilde aanvankelijk niet de mode in maar had grote ambities als zanger. Tuurlijk heeft het BHIC daar de oude beelden van. Kijk maar hier...

Van den Krommenacker - inmiddels 65 jaar - zat in zijn tienerjaren, samen met een groep vrienden, in het bandje Square. En niet onverdienstelijk want regelmatig werd een talentenjacht gewonnen. Een Haagse manager zag wel brood in de Udense band en wilde met de jongens om tafel. Maar toen bleek dat Addy zijn stem te zwaar belastte door het meeslepende muziekgenre. Dat betekende een ongewild einde aan een veelbelovende carrière. Van den Krommenackter stortte zich op zijn andere liefde - waarvan Nederland hem nu kent - de mode.

Maar er zijn wel beelden van een zingende Addy, gemaakt vóór de Expert in Uden. De film is gemaakt door Johan Adolfs (1917-1977), een zakenman en cineast. Hij legde in de vorige eeuw het dorpsleven in Nederland vast. Adlofs maakte tussen 1948 en 1970 zo'n 1500 films, waarvan een groot deel in Brabant.

Overigens is Addy nog steeds wel eens achter de microfoon te vinden want het bloed kruipt waar het niet gaan kan... Ben je benieuwd hoe hij terugkijkt op zijn tijd als zanger in Uden? Bekijk dan het filmfragment hieronder:

Marilou Nillesen

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Wereldhit uit Oeffelt
- Ad de Laat